Προέκυψε όμως ένα σπουδαίο πολιτικό συμπέρασμα: ότι η σοβαρή πολιτική και η υπεύθυνη διπλωματία πρέπει να σφραγίζει με δυο και τρεις στρώσεις βουλοκέρι τα αφτιά της στις «σειρήνες» του εγχώριου και ευρωπαϊκού ακροδεξιού και εθνικιστικού λαϊκισμού. Και αυτό είναι κάτι που αφορά, ιδιαιτέρως, την κρίσιμη μάζα των ψηφοφόρων, τους οπαδούς του ορθολογισμού, όχι των γηπεδικών αναλύσεων και των υπερπατριωτικών καφενειακών διαλόγων.

Ο ΕΛΛΗΝΑΣ πρωθυπουργός είπε -μεταξύ άλλων- και το εξής προς τον πρόεδρο της Τουρκίας: «Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη Γεωγραφία, μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο». Μπορεί να μοιάζει με σχήμα λόγου αλλά πρόκειται για μία από τις πιο σκληρές, αδυσώπητες αλήθειες της πολιτικής, της διπλωματίας και των διεθνών σχέσεων. Ηταν μια φράση που φάνηκε απλοϊκή, σαν σχήμα λόγου, αλλά δεν είναι καθόλου έτσι. Για τον απλό λόγο ότι η Γεωγραφία είναι ο απόλυτος άρχων.

ΤΟ 2017 εκδόθηκε στις ΗΠΑ το βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Ρόμπερτ Κάπλαν, 73 ετών σήμερα, με τίτλο «Η Εκδίκηση της Γεωγραφίας» (στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι). Μία κριτική στους «New York Times» έγραφε: «Αυτοί που ξεχνούν τη Γεωγραφία δεν μπορούν ποτέ να τη νικήσουν […] Τελικά η εκδίκηση της Γεωγραφίας θα είναι η εκδίκηση τόσο της ανθρώπινης όσο και της γεωφυσικής γεωγραφίας: ένας κόσμος πολύ περισσότερο, και πολύ περισσότερο δημοκρατικά, δικής μας κατασκευής». Και μια φράση του ίδιου του συγγραφέα: «Η Γεωγραφία είναι ένας τρόπος να διευρύνεις τη σκέψη σου». Μεγαλύτερο, όμως, ενδιαφέρον έχει το απόσπασμα από τον πρόλογο του ίδιου στην ελληνική έκδοση του βιβλίου. Ο οποίος, ας σημειωθεί, είχε επιλέξει να ξεκινήσει τη δημοσιογραφική του καριέρα από την Ελλάδα, λόγω της γεωφυσικής της ιδιαιτερότητας.

«Η ΕΛΛΑΔΑ ήταν αυτή που, κυρίως, λόγω των γεωγραφικών της συνθηκών μού κίνησε την περιέργεια για την παγκόσμια γεωπολιτική. Και αυτό γιατί έβλεπα την Ελλάδα ως έναν μικρόκοσμο του πλανήτη, με την πολιτισμική και αυτοκρατορική ιστορία της να εκτείνεται από τα Βαλκάνια μέχρι τα πρόθυρα σχεδόν της Κίνας. Απλά αναλογιστείτε: Ηρόδοτος, Μέγας Αλέξανδρος, Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, όλοι τους, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, μέσα από τα ταξίδια ή τις κατακτήσεις τους, καλύπτουν ολόκληρη την Εγγύς Ανατολή. Υστερα από επτά χρόνια διαμονής στην Ελλάδα, ωρίμασα πραγματικά».

ΣΥΜΦΩΝΑ με όλα τα δεδομένα και τις αναλύσεις, τόσο στον ελληνικό όσο στον τουρκικό Τύπο, η συνάντηση των δύο ηγετών, χωρίς να εξαγάγει κάποιο θεαματικό αποτέλεσμα, πήγε πολύ καλά και εντός των πλαισίων. Αυτών που εντέλει ορίζει η Γεωγραφία, όσο παρεξηγημένο και υποτιμημένο μάθημα είναι σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαίδευσης, καθώς ούτε αυτό διδάσκεται όπως θα έπρεπε. Αλλά αυτό, σε αντίθεση με την ίδια τη Γεωγραφία, διορθώνεται…