Εναν χρόνο αφότου ανέλαβε την καγκελαρία στη Γερμανία, ο άνθρωπος που υποσχέθηκε να επαναφέρει την τάξη και την οικονομική στιβαρότητα στη χώρα αποτελεί σήμερα, σύμφωνα με όλες τις πρόσφατες μετρήσεις, τον λιγότερο δημοφιλή πολιτικό.

Η πρώτη επέτειος της διακυβέρνησής του (ανέλαβε καθήκοντα στις 6 Μαΐου 2025) δεν εορτάζεται με πανηγυρισμούς, αλλά επισκιάζεται από τους πολιτικούς τριγμούς, την τρομακτική άνοδο της Ακροδεξιάς και την όψιμη ακραία κόντρα με τον Ντόναλντ Τραμπ εν μέσω του ασταθούς διεθνούς γεωπολιτικού περιβάλλοντος.

«Ο καγκελάριος είναι γυμνός» είναι η φράση που κυριαρχεί στα γερμανικά και τα διεθνή ΜΜΕ τις τελευταίες ημέρες, καθώς η δημοτικότητα του Μερτς έχει διολισθήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, τοποθετώντας τον στην τελευταία θέση της λίστας δημοφιλίας των Γερμανών πολιτικών. Οι πολίτες φαίνεται να του χρεώνουν αδυναμία στη διαχείριση της ενεργειακής κρίσης και του πληθωρισμού. 

Κλυδωνισμοί

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αυτής της πρώτης επετείου δεν είναι μόνο η πτώση του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU), αλλά το πού κατευθύνονται οι απογοητευμένοι ψηφοφόροι. Πρόσφατη δημοσκόπηση της INSA, η οποία δημοσιεύθηκε από το Reuters, δείχνει το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) να εκτινάσσεται στο ποσοστό-ρεκόρ του 28%.

Η στρατηγική του Μερτς να «επαναπατρίσει» τους ψηφοφόρους από τα Δεξιά υιοθετώντας σκληρή ρητορική στο Μεταναστευτικό φαίνεται πως απέτυχε. Αντί να αποδυναμώσει το AfD, η δεξιά στροφή του CDU μοιάζει να νομιμοποίησε τις θέσεις της Ακροδεξιάς στα μάτια της κοινής γνώμης, η οποία πλέον προτιμά «τον αυθεντικό εκφραστή από το αντίγραφο».

Η οικονομική αβεβαιότητα, σε συνδυασμό με την αυστηρή δημοσιονομική πολιτική -λιτότητα που θυμίζει τον μέντορά του, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε- που επιβάλλει ο Μερτς, έχει προκαλέσει κλυδωνισμούς στον κυβερνητικό συνασπισμό. Το Βερολίνο εμφανίζεται συχνά να αναλώνεται σε εσωτερικές έριδες και προσπάθειες διαχείρισης της κοινωνικής οργής, την ώρα που φουντώνουν οι συζητήσεις για το αν ο καγκελάριος θα μπορέσει να ολοκληρώσει τη θητεία του. Δημοσκόπηση του INSA δείχνει, μάλιστα, πως το 58% των Γερμανών πιστεύει πως η συντηρητική κυβέρνηση συνασπισμού θα καταρρεύσει πριν από τις προγραμματισμένες εκλογές του 2029.

Στους πονοκεφάλους του καγκελάριου έρχεται να προστεθεί και η διαμάχη του με τον Αμερικανό πρόεδρο, έπειτα από την κριτική που άσκησε ο Φρίντριχ Μερτς για «ανύπαρκτη στρατηγική πολέμου» στο Ιράν από την Ουάσιγκτον.

Η αντίδραση του Τραμπ ήρθε με την υλοποίηση των απειλών του: προαναγγελία δασμών 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά με το βλέμμα στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, απόσυρση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από γερμανικές βάσεις και διακοπή του προγράμματος αποστολής πυραύλων Tomahawk στη Γερμανία, που είχε αποφασιστεί από την κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν.

Οριακό σημείο

Η παραδοσιακή διατλαντική συμμαχία, που επί δεκαετίες αποτελούσε το θεμέλιο της δυτικής ασφάλειας, βρίσκεται πλέον σε οριακό σημείο, με τη σύγκρουση να βαθαίνει το ρήγμα και να αναδύει μια υπαρξιακή κρίση στο ΝΑΤΟ.

Το δόγμα Τραμπ «Πρώτα η Αμερική» έρχεται σε άμεση σύγκρουση με την προσπάθεια του Μερτς να αναζωογονήσει τη γερμανική βαριά βιομηχανία. Οι νέοι δασμοί που εξήγγειλε η Ουάσιγκτον στα γερμανικά αυτοκίνητα έχουν προκαλέσει οργή στην καγκελαρία, σε μια δύσκολη πολιτική συγκυρία στο εσωτερικό.

Ο Μερτς, ο οποίος ξεκίνησε τη θητεία του ως θερμός ατλαντιστής, βρίσκεται πλέον σε θέση άμυνας. Η απάντηση του Βερολίνου είναι σκληρή («Η Γερμανία δεν θα ενδώσει σε εκβιασμούς»), ενώ την ίδια στιγμή φαίνεται πως επισπεύδει τις επαφές με το Παρίσι για τη δημιουργία μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής αποτρεπτικής ισχύος, εν μέσω των συνεχών πολεμικών προκλήσεων.

ΔΥΣΟΙΩΝΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ

Το ενεργειακό σοκ, έπειτα από εκείνο των αμερικανικών δασμών -μια πληγή που επανέρχεται- επιδεινώνει δομικές αδυναμίες της γερμανικής οικονομίας, όπως η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού, η ασθενής παραγωγικότητα και η διογκούμενη γραφειοκρατία. Η αβεβαιότητα επηρεάζει αρνητικά τόσο τις ιδιωτικές επενδύσεις όσο και την καταναλωτική εμπιστοσύνη.

Το Ινστιτούτο Ifo προειδοποίησε πως αν οι νέοι δασμοί Τραμπ τεθούν σε εφαρμογή, η γερμανική οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με ύφεση. Στο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank -πριν από την ανακοίνωση των νέων δασμών Τραμπ- προβλεπόταν στασιμότητα.

Τα μηνύματα είναι δυσοίωνα και από τον ίδιο τον Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος προειδοποίησε ότι οι επιπτώσεις του πολέμου του Ιράν στη γερμανική οικονομία θα είναι αισθητές για πολύ καιρό ακόμα, ενώ ανακοίνωσε ένα πακέτο βραχυπρόθεσμων μέτρων, ύψους 1,6 δισ. ευρώ, για μερική αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών στα καύσιμα.

Η καγκελαρία ήδη μείωσε κατά το ήμισυ τις προβλέψεις της για αύξηση του ΑΕΠ, από 1% σε 0,5% φέτος, καθώς η ραγδαία άνοδος των τιμών της ενέργειας θα περιορίσει τις δημόσιες δαπάνες, ύψους 1 τρισ. ευρώ.

Χαμένη χρονιά

Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και άλλοι ειδικοί, όπως ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank, Γιοργκ Κράμερ, ο οποίος δήλωσε στους «Financial Times» ότι είναι πολύ πιθανό η φετινή να είναι για τη Γερμανία μία ακόμη χαμένη χρονιά από άποψη ανάπτυξης.

Πιέσεις καταγράφονται και στον πληθωρισμό. Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε τον Μάρτιο του 2026 στο 2,7%, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών, λόγω της απότομης αύξησης των τιμών ενέργειας κατά 7,2% σε ετήσια βάση. Η πρόσφατη κυβερνητική εκτίμηση τοποθετεί τον πληθωρισμό του 2026 επίσης στο 2,7%.

Στη βιομηχανία, ο δείκτης παραγωγής ακολουθεί πτωτική πορεία από τις αρχές του 2025. Από το επίπεδο των 101,2 μονάδων τον Μάρτιο του 2025 υποχώρησε στις 87 μονάδες τον Φεβρουάριο του 2026. Ιδιαίτερα πιεσμένη παραμένει η ενεργοβόρα βιομηχανία, ενώ η παραγωγή στη χημική και τη φαρμακευτική βιομηχανία έχει υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τα τέλη του 2004.