Εξαθλιωμένοι οι κάτοικοι του Μεσολογγίου -οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Διονύσιου Σολωμού- από την πείνα, τη δίψα, τις αρρώστιες και τους αδιάκοπους βομβαρδισμούς, αλλά με βαθιά ριζωμένη μέσα τους τη φλόγα της ελευθερίας βαδίζουν προς την ηρωική Εξοδο, υπερβαίνοντας τον θάνατο. Χιλιάδες σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν, ελάχιστοι κατάφεραν να σωθούν. Η πράξη τους συνειδητή και όχι απελπισίας καθόρισε την πορεία της Ελληνικής Επανάστασης.

 Δύο αιώνες μετά, και σήμερα το μεγαλείο της Εξόδου του Μεσολογγίου που προκάλεσε ένα μεγάλο κύμα φιλελληνισμού στην Ευρώπη αναβιώνει μέσα από σπάνια ντοκουμέντα που εκτίθενται στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο της έκθεσης με τίτλο «Στο ένδοξο αλωνάκι. Μεσολόγγι 1826, Εξοδος».

Η έκθεση διοργανώνεται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΕΒΕ) και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Εξοδο του Μεσολογγίου. Τριακόσια σαράντα σπάνια αρχειακά τεκμήρια, χειρόγραφα, έντυπα βιβλία, έργα τέχνης, λιθογραφίες, χάρτες και ιστορικά κειμήλια «βλέπουν» για πρώτη φορά το φως, αποκαλύπτοντας συγκλονιστικές πτυχές της εποχής.

Στην έκθεση, η οποία αποτελείται από 13 ενότητες, παρουσιάζονται, ταυτόχρονα τα γεγονότα που προηγήθηκαν και οδήγησαν στην αυτοθυσία των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, ακολουθώντας την πορεία της πόλης στο χρόνο, την εξέλιξη και τη συμβολή της στον αγώνα της Aνεξαρτησίας, με αποκορύφωμα την εγγραφή της στη συλλογική μνήμη ως ένα διαχρονικό σύμβολο ελευθερίας.

 Ανάμεσα στα πολύτιμα εκθέματα βρίσκονται το Διάταγμα της Προσωρινής Διοίκησης της Ελλάδος με την υπογραφή του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου για τη Φρουρά της Πόλης του Μεσολογγίου και η επιστολή (Γένοβα, 12 Μαΐου 1823) του Λόρδου Βύρωνα προς τον Λόρδο Bowring, γραμματέα του Φιλελληνικού Κομιτάτου του Λονδίνου.

Με την επιστολή του, ο μεγάλος φιλέλληνας αποδέχεται την πρόταση να γίνει μέλος του Κομιτάτου, εκφράζοντας την επιθυμία του να μεταβεί αυτοπροσώπως στο Μεσολόγγι, και προτείνει συγκεκριμένους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να βοηθήσει στην προώθηση του «μεγάλου σκοπού».

Περιλαμβάνονται, επίσης, χειρόγραφα αγωνιστών και απομνημονεύματα, εφοδιαστικά έγγραφα μελών της Φιλικής Εταιρείας, όπως του Κωνσταντή Γεωργούση, στρατιωτικού από τον Βάλτο. Τα εφοδιαστικά έγγραφα ή αλλιώς γνωστά ως «γράμματα υπεροχής» αποτελούσαν ένα είδος «μυστικής ταυτότητας» και ήταν γραμμένα κατά το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας.

Ακόμη, διακρίνονται το αυτόγραφο χειρόγραφο του Διονύσιου Σολωμού από τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» και το ποίημα του Βίκτωρος Ουγκώ, που περιέχει την περίφημη φράση «Missolonghi n’ est plus!» – «Το Μεσολόγγι δεν υπάρχει πια!», αναφερόμενο στην πτώση της πόλης.

Καθώς και η επιστολή της χήρας του οχυρωματοποιού Μ. Π. Κοκκίνη, Μαρίας Κοκκίνη, στο Γενικό Φροντιστήριο, με την οποία αιτείται περίθαλψη για την οικογένειά της, όπου, αφού περιπλανήθηκε λιμοκτονούσα στις ιωνικές νήσους, κατέληξε στην Αίγινα.

Την έκθεση επιμελήθηκαν η Αννα Κουλικούρδη, η Ευσταθία Χαντζή, η Κατερίνα Ζωγράφου απο τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, η Εύα Καπώλη και ο Γιώργος Σταυράτης από την Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος.

«Η βασική ιδέα της έκθεσης είναι να παρουσιάσουμε όχι μόνο τα γεγονότα που προηγήθηκαν και ακολούθησαν την Εξοδο του Μεσολογγίου, αλλά και τη βαρύτητα και τον αντίκτυπο που είχε η Εξοδος σε εθνικό και σε διεθνές επίπεδο, κυρίως διότι βάσει του γεγονότος αυτού ευαισθητοποιήθηκε και κινητοποιήθηκε η κοινή γνώμη προκειμένου να μπορέσει να ευοδωθεί ο Ελληνικός Αγώνας», αναφέρει στον «Ελεύθερο Τύπο» η ιστορικός Εύα Καπώλη.

Βασικός στόχος, προσθέτει, «ήταν να δείξουμε το τι ήταν το Μεσσολλόγγι, πώς η Έξοδος επηρέασε τη κοινή γνώμη και πώς θυμόμαστε σήμερα το γεγονός αυτό».

Οπως «βεβαίως είναι στόχος και να αναδειχθούν ιστορίες ανθρώπων που πήραν μέρος στην Εξοδο, για παράδειγμα του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου και του Δημήτριου Μακρή, ο οποίος πρωτοστάτησε μαζί με άλλους οπλαρχηγούς στην υπεράσπιση του Φρουρίου του Μεσολογγίου, αλλά και το ποια ήταν η συμβολή του Ναυτικού στην ενίσχυση των ελληνικών δυνάμεων και η παρουσία των φιλελλήνων, ειδικότερα του Λόρδου Βύρωνα. Και φυσικά μετά την Εξοδο να δούμε τους πρόσφυγες, τους αιχμαλώτους, τους διασωθέντες και έπειτα με την απελευθέρωση πλέον το πώς ανασυγκροτείται η πόλη, καθώς είχε καταστραφεί κατά τη διάρκεια της Επανάστασης».

ΙΝFO:

• Η Eκθεση «Στο ένδοξο αλωνάκι. Μεσολόγγι 1826, Εξοδος» λειτουργεί στο αίθριο του 4ου ορόφου της ΕΒΕ στο Κέντρο Πολιτισμού Iδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με ελεύθερη είσοδο από τη Δευτέρα έως την Κυριακή (09:30–20: 00). Θα διαρκέσει έως τις 31 Αυγούστου.