Είναι η μέρα που γιορτάζουμε τη «γέννηση» της ψηφιακής εποχής και την ταπεινότητα της ύπαρξής μας στο σύμπαν, ενώ θυμόμαστε κι ένα από τα πιο άγρια εγκλήματα στην ιστορία. Από τη δημιουργία του πρώτου υπολογιστή μέχρι τη φωτογραφία που μας έκανε να νιώσουμε «κουκίδες» στο σύμπαν, κάποια ιστορικά γεγονότα επισκιάζουν τη γιορτή των ερωτευμένων.

Η σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου

Το μακρινό 1929, όσο οι ερωτευμένοι γιόρταζαν τον Άγιο Βαλεντίνο, ο Αλ Καπόνε σκέφτηκε ότι θα ήταν καλό να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με τον Τζορτζ («Μπαγκς») Μοράν, τον μεγάλο του αντίπαλο στη σκοτεινή πλευρά του Σικάγο. Είμαστε στην εποχή της ποτοαπαγόρευσης στις ΗΠΑ και η συμμορία του Αλ Καπόνε ήταν κυρίαρχη στα νότια της πόλης, ενώ ο Μοράν είχε τον έλεγχο του βορρά στο λαθρεμπόριο αλκοόλ. Θέλοντας να γίνει ο απόλυτος κυρίαρχος του Σικάγο, ο Αλ Καπόνε ανέθεσε στο πρωτοπαλίκαρό του, τον Βιτσέντζο Τζιμπάλντι, γνωστό με το παρατσούκλι «το πολυβόλο», να βάλει σε εφαρμογή ένα σχέδιο για την εξόντωση του Μοράν.

Το ραντεβού είχε κλειστεί για τις 10:30 το πρωί της 14ης Φεβρουαρίου 1929, σε μια αποθήκη στο βόρειο Σικάγο με τον Μοράν να πέφτει στην παγίδα με δέλεαρ ένα φορτίο αλκοόλ. Η ενέδρα ήταν πολύ καλά στημένη και οργανωμένη από τους άνδρες του Αλ Καπόνε, που από νωρίς είχαν ακροβολιστεί σε καίρια σημεία γύρω από την αποθήκη, όπου έμελλε να γίνει το μακελειό.  Μόλις ένας άνδρας, που έμοιαζε με τον Μοράν, μπήκε στην αποθήκη για να ολοκληρώσει την συμφωνία για το παράνομο αλκοόλ, τρία μέλη της συμμορίας του Καπόνε μεταμφιεσμένοι σε αστυνομικούς, εισέβαλαν στο χώρο αναγκάζοντας και τα επτά άτομα που βρίσκονταν εκεί να στηθούν στον τοίχο. Στη συνέχεια άνοιξαν πυρ και τους γάζωσαν με τα αυτόματα Τόμσον με τα οποία ήταν οπλισμένοι. 

Τα θύματα σύμφωνα με την Britannica ήταν τα μέλη της συμμορίας του Μοράν, οι Άνταμ Χέιερ, Φρανκ Γκούζενμπεργκ, Πιτ Γκούζενμπεργκ, Τζον Μέι, Αλ Γουίνσανκ και Τζέιμς Κλαρκ, καθώς και ένας συνεργάτης της συμμορίας, ο Δρ. Ρέινχαρντ Χ. Σβίμερ. Ο Μοράν σώθηκε επειδή είχε κατά τύχη αργήσει στο ραντεβού κι όταν έφτασε πρόλαβε να δει τους «αστυνομικούς» και φρόντισε να εξαφανιστεί.

Η σφαγή της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου, ήταν το γεγονός που σφράγισε την κυριαρχία του Αλ Καπόνε στο οργανωμένο έγκλημα και άλλαξε τον τρόπο που η αμερικανική κυβέρνηση αντιμετώπιζε τη μαφία, ενώ έγινε σύμβολο της βίας της εποχής της ποτοαπαγόρευσης στο Σικάγο. Μόλις τρία χρόνια αργότερα ενέπνευσε μια από τις σημαντικότερες ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου, τον «Σημαδεμένο», μεταφέροντας τη σκοτεινή πλευρά της ημέρας από τους δρόμους του Σικάγο στη μεγάλη οθόνη.

Η γέννηση του «ψηφιακού Θεού» (ENIAC)

Ήταν 14 Φεβρουαρίου του 1946 όταν αξιωματούχοι του στρατού και του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια συγκεντρώθηκαν στη Σχολή Μηχανικών Moore του ιδρύματος για να αποκαλύψουν τα αποτελέσματα ενός μυστικού κυβερνητικού προγράμματος. Παρουσίασαν τον ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer/ Ηλεκτρονικός Αριθμητικός Ολοκληρωτής και Υπολογιστής), τον πρώτο προγραμματιζόμενο ηλεκτρονικό υπολογιστή γενικής χρήσης στον κόσμο. Σε αντίθεση με τους προηγούμενους υπολογιστές, ο ENIAC λειτουργούσε αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα και δεν είχε κινούμενα μέρη.

Ο ENIAC ήταν δημιούργημα του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια Τζον Μόκλι. Το υπουργείο Άμυνας χρηματοδότησε το πρόγραμμα, καθώς αναζητούσε μια μηχανή που θα μπορούσε να υπολογίζει γρήγορα και με ακρίβεια την τροχιά των πυροβολισμών και των πυραύλων. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1943, σύμφωνα με το Oxford University Press’s.

Το μηχάνημα ήταν τεράστιο, είχε πλάτος πάνω από 45 μέτρα και ζύγιζε 30 τόνους και καταλάμβανε ένα ολόκληρο δωμάτιο. Τροφοδοτούταν από 17.000 ηλεκτρονικές λυχνίες και χιλιάδες αντιστάσεις, πυκνωτές, ρελέ και διακόπτες. Έξι γυναίκες έμαθαν μόνες τους τον προγραμματισμό που απαιτούνταν για να λειτουργήσει ο υπολογιστής. Οι The New York Times τον χαρακτήρισαν ως «μια εκπληκτική μηχανή που εφαρμόζει για πρώτη φορά την ηλεκτρονική ταχύτητα σε μαθηματικές εργασίες που μέχρι τότε ήταν πολύ δύσκολες και χρονοβόρες για να επιλυθούν», και η αλήθεια είναι ότι ο ENIAC ήταν μια επαναστατική μηχανή για την εποχή του.

Pale blue dot: Μια «μπλε κουκίδα» που μας έμαθε την ταπεινότητα

Όταν βλέπουμε τη Γη ως «ένα σωματίδιο σκόνης αιωρούμενο σε μια ακτίνα του ήλιου», τι μαθαίνουμε για τη σημασία του ανθρώπου;

Την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου του 1990, οι μηχανικοί της NASA έδωσαν εντολή στο διαστημικό σκάφος Voyager 1 – που εκείνη τη στιγμή έφευγε με μεγάλη ταχύτητα από το ηλιακό σύστημα πέρα από τον Ποσειδώνα και περίπου 6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο – να κοιτάξει πίσω προς την… πατρίδα για τελευταία φορά. Τράβηξε μια σειρά από 60 εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν για να δημιουργηθεί η πρώτη «οικογενειακή φωτογραφία» του ηλιακού μας συστήματος. Όμως μία εικόνα ξεχώρισε κι έμεινε στην ιστορία. 

Το Pale Blue Dot (όπως είναι γνωστή η εικόνα) απεικονίζει τον πλανήτη μας ως μια μόλις διακριτή κουκίδα που τυχαία φωτίζεται από μια ακτίνα ηλιακού φωτός που διαπερνά το μαύρο του διαστήματος – ένας «κόκκος σκόνης αιωρούμενος σε μια ηλιαχτίδα», όπως το έθεσε περίφημα ο Καρλ Σάγκαν. Το Voyager 1 βρισκόταν τόσο μακριά που — από τη θέση του — η Γη ήταν απλώς ένα σημείο μεγέθους περίπου ενός pixel.

Αλλά για να βρεις αυτό το pixel κοιτώντας τη φωτογραφία, πρέπει να ξέρεις πού να κοιτάξεις. Η εντοπισμός της θέσης του είναι τόσο δύσκολος που πολλές αναπαραγωγές της εικόνας παρέχουν στους θεατές ένα χρήσιμο βέλος ή υπόδειξη (π.χ. «Η Γη είναι η μπλε-λευκή κουκίδα σχεδόν στο μέσο της δεξιάς λωρίδας φωτός»). Το εντυπωσιακό, φυσικά, είναι ότι το Pale Blue Dot είναι, από αστρονομική άποψη, ένα κοντινό πλάνο. Αν μια παρόμοια εικόνα είχε ληφθεί από οποιοδήποτε άλλο πλανητικό σύστημα στον Γαλαξία μας, ο οποίος είναι ένας από τους 200 δισεκατομμύρια έως 2 τρισεκατομμύρια γαλαξίες του σύμπαντος, τότε δεν θα εμφανιζόμασταν ούτε ως σωματίδιο σκόνης – δεν θα είχαμε καταγραφεί καθόλου στην εικόνα.

Το Pale Blue Dot προκαλεί μια σειρά συναισθημάτων – θαυμασμό, ευαλωτότητα, άγχος. Αλλά ίσως η κυρίαρχη αντίδραση που προκαλεί είναι αυτή της κοσμικής ασημαντότητας. Η εικόνα φαίνεται να αποτυπώνει με συγκεκριμένη μορφή το γεγονός ότι δεν έχουμε πραγματικά σημασία. Αν κοιτάξεις το Pale Blue Dot για 30 δευτερόλεπτα και σκεφτείς τα κορυφαία επιτεύγματα της ανθρωπότητας – το Ταζ Μαχάλ, τις εφευρέσεις του Λεονάρντο ντα Βίντσι, την ανακάλυψη του DNA κτλ, θα αντιληφθείς ότι τίποτα από όσα κάνουμε – τίποτα από όσα θα μπορούσαμε να κάνουμε – δεν φαίνεται να έχει σημασία. Αυτό που φαίνεται να μαθαίνουμε όταν κοιτάζουμε στον κοσμικό καθρέφτη είναι ότι, τελικά, δεν έχουμε μεγαλύτερη σημασία από ένα σωματίδιο σκόνης.

Είναι όμως και το απόλυτο μάθημα προοπτικής, αφού σε αυτή την κουκίδα χωρούν όλοι οι έρωτες, όλοι οι πόλεμοι και όλη η ιστορία μας. Μια υπενθύμιση ότι είμαστε όλοι μαζί σε αυτόν τον μικρό κόκκο σκόνης.

Η επανάσταση του YouTube

Μπορεί να φαίνεται πρόσφατο, αλλά το 2026 η αρχή της ψηφιακής επανάστασης θεωρείται πλέον «ρετρό». To Youtube γίνεται φέτος 21 ετών, καθώς «γεννήθηκε» στις 14 Φεβρουαρίου 2005. Εκείνη την ημέρα πέθανε η κυριαρχία της παραδοσιακής τηλεόρασης, απλώς τότε ακόμη δεν το ξέραμε…

 Τρεις πρώην υπάλληλοι της PayPal, οι Στιβ Τσεν, Τσαντ Χάρλεϊ και ο Τζαουέντ Καρίμ σκέφτηκαν ότι οι απλοί άνθρωποι θα απολάμβαναν να μοιράζονται τα «οικιακά τους βίντεο» και  κατοχύρωσαν το domain YouTube.com στις 14 Φεβρουαρίου 2005. Αυτό άλλαξε για πάντα την κατανάλωση πληροφορίας, την ψυχαγωγία και την παγκόσμια επικοινωνία.

Λίγο μετά την έναρξη λειτουργίας του ιστότοπου σε beta τον Μάιο του 2005, προσέλκυε περίπου 30.000 επισκέπτες την ημέρα. Όταν το YouTube ξεκίνησε επίσημα τη λειτουργία του στις 15 Δεκεμβρίου 2005, εξυπηρετούσε πάνω από δύο εκατομμύρια προβολές βίντεο κάθε μέρα. Μέχρι τον Ιανουάριο του 2006, ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί σε πάνω από 25 εκατομμύρια προβολές. Ο αριθμός των βίντεο που ήταν διαθέσιμα στον ιστότοπο ξεπέρασε τα 25 εκατομμύρια τον Μάρτιο του 2006, με περισσότερα από 20.000 νέα βίντεο να ανεβαίνουν καθημερινά. Μέχρι το καλοκαίρι του 2006, το YouTube εξυπηρετούσε περισσότερα από 100 εκατομμύρια βίντεο την ημέρα, και ο αριθμός των βίντεο που ανέβαιναν στον ιστότοπο δεν έδειχνε σημάδια επιβράδυνσης.

Η τεράστια αύξηση της επισκεψιμότητας στο YouTube δημιούργησε μια σειρά από προβλήματα, σύμφωνα με την Britannica. Η εταιρεία έπρεπε συνεχώς να αγοράζει περισσότερο εξοπλισμό υπολογιστών και περισσότερες ευρυζωνικές συνδέσεις στο Διαδίκτυο. Επιπλέον, το YouTube αναγκάστηκε να διαθέσει περισσότερους οικονομικούς πόρους για πιθανές δικαστικές διαμάχες, καθώς πολλές εταιρείες μέσων ενημέρωσης ανακάλυψαν ότι ορισμένα από τα βίντεο που ανεβαίνονταν στο YouTube περιείχαν υλικό που προστατευόταν από πνευματικά δικαιώματα. 

Με περιορισμένη επιτυχία στην εμπορευματοποίηση του ιστότοπού του ή στον περιορισμό των αυξανόμενων δαπανών του, το YouTube άρχισε να αναζητά αγοραστή. Η αμερικανική εταιρεία μηχανών αναζήτησης Google Inc. αποφάσισε να αγοράσει το YouTube για 1,65 δισεκατομμύρια δολάρια σε μετοχές τον Νοέμβριο του 2006. 

Το YouTube ξεκίνησε το… μακρινό 2005 ως ένας παράξενος ιστότοπος ανταλλαγής βίντεο. Αλλά μετά από 21 χρόνια, το περιεχόμενο της πλατφόρμας έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και αλληλεπιδρούμε μεταξύ μας. Από ένα πρωτότυπο εργαλείο έχει μετατραπεί σε έναν ακλόνητο πυλώνα της τεχνολογικής υποδομής. Περίπου 2,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι συνδέονται κάθε μήνα. Η εταιρεία λέει ότι οι άνθρωποι που παρακολουθούν το YouTube στις τηλεοράσεις τους καταναλώνουν ένα δισεκατομμύριο ώρες βίντεο την ημέρα, για να μην μιλήσουμε για τον χρόνο που ξοδεύεται στην εφαρμογή και τον ιστότοπο. Τα βίντεο του YouTube έχουν καταλάβει ένα τεράστιο μερίδιο της συλλογικής μας συνείδησης, υπαγορεύοντας τι μας φέρνει κοντά, τι μας απομακρύνει, τι μας κάνει να γελάμε, να κλαίμε και να ανατριχιάζουμε.

Τελικά, η 14η Φεβρουαρίου αποδεικνύεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια «ροζ» ημερομηνία στο ημερολόγιο. Έτσι όταν ακούτε για τον Άγιο Βαλεντίνο, να θυμάστε ότι η 14η Φεβρουαρίου συμπυκνώνει την ανθρώπινη φύση σε όλες τις εκφάνσεις της: Τη δίψα μας για επιστήμη, την υπαρξιακή μας ταπεινότητα απέναντι στο αχανές σύμπαν, τη σκοτεινή πλευρά της βίας και της εξουσίας, αλλά και την ακατανίκητη ανάγκη μας για επικοινωνία και θέαμα. Είναι η ημέρα που η ανθρωπότητα έμαθε να υπολογίζει, να βλέπει το σπίτι της από μακριά και να μοιράζεται τις στιγμές της ψηφιακά.