Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, το Σάββατο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον ντερ Λάιενπροειδοποίησε ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες επιλογές όσον αφορά την ασφάλεια και την άμυνα.
«Κανένα ταμπού δεν πρέπει να μένει υπό αμφισβήτηση», είπε, περιγράφοντας την καταληκτική ανάγκη για μια νέα στρατηγική ασφάλειας που δεν θα περιορίζεται από προϋπάρχουσες υποθέσεις. Αναφερόμενη στην αδιάκοπη στήριξη προς την Ουκρανία, χαρακτήρισε τη στάση του μπλοκ «μια πραγματική ευρωπαϊκή αφύπνιση» και τόνισε ότι αυτή «είναι μόνο η αρχή αυτών που πρέπει να κάνουμε». Στο πλαίσιο της ομιλίας, η πρόεδρος έθεσε ως προτεραιότητα την αναθεώρηση δομών συνεργασίας και την τυποποίηση ad hoc πρακτικών σε θεσμικό επίπεδο.
Η Φον ντερ Λάιεν εξειδίκευσε τα πεδία παρέμβασης: «Πρέπει να ενισχύσουμε τη στρατηγική υποδομή της Ευρώπης στον τομέα του διαστήματος, των πληροφοριών. Κανένα ταμπού δεν μπορεί να μένει υπό αμφισβήτηση», είπε, και πρότεινε μέτρα που περιλαμβάνουν επενδύσεις στην τεχνολογική ανθεκτικότητα, κοινές δυνατότητες παρακολούθησης και ανταλλαγής πληροφοριών, και μεγαλύτερο συντονισμό στην έρευνα και την ανάπτυξη στρατηγικών συστημάτων. Στην ίδια γραμμή, επανέφερε την ανάγκη για «επίσημη καθιέρωση των ad hoc αρχών νέων συνεργασιών ασφάλειας», επισημαίνοντας ότι απαιτούνται νομικά και οργανωτικά εργαλεία για να μετατραπούν οι προσωρινές πρωτοβουλίες σε μόνιμες δυνατότητες. Πρότεινε επίσης την ανάπτυξη ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος διαστημικής επιτήρησης, τη δημιουργία μηχανισμών ταχείας ανταπόκρισης για κυβερνοεπιθέσεις και τη σύσταση χρηματοδοτικών εργαλείων για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας. Σημείωσε ακόμη την ανάγκη δημιουργίας νομικών πλαισίων για κοινές προμήθειες, κοινές δοκιμές τεχνολογιών και συνεκτικού σχεδιασμού ασκήσεων ετοιμότητας. Επισήμανε ότι τέτοιου είδους πρωτοβουλίες απαιτούν διαφάνεια, μηχανισμούς λογοδοσίας και σαφή χρονοδιαγράμματα υλοποίησης για να γίνουν λειτουργικές στο βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο διάστημα.
Ως στοιχείο εφαρμογής πολιτικής, η πρόεδρος πρότεινε να τεθεί σε πράξη η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ, επικαλούμενη ρητά το Άρθρο 42.7: «Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα να δώσουμε ζωή στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της Ευρώπης. Είναι υποχρέωση βάσει της Συνθήκης μας – Άρθρο 42.7… Είναι η συλλογική μας δέσμευση να στηρίζουμε ο ένας τον άλλον σε περίπτωση επιθετικότητας». Αναφερόμενη ειδικά στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάλεσε σε στενότερη συνεργασία: «σε αυτές τις πραγματικά ασταθείς εποχές, η Ευρώπη, και ιδιαίτερα το Ηνωμένο Βασίλειο, θα πρέπει να έρθουν πιο κοντά στην ασφάλεια, στην οικονομία, στην υπεράσπιση των δημοκρατιών μας», απευθυνόμενη στον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ και υπενθυμίζοντας ότι «δέκα χρόνια από το Brexit, οι μελλοντικές μας πορείες είναι πιο συνδεδεμένες από ποτέ, αγαπητέ Κιρ». Σε απάντηση στη δήλωση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ότι «η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να ονειρεύεται αν πιστεύει ότι μπορεί να επιβιώσει χωρίς τις ΗΠΑ», η Φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι «δεν υπάρχει μόνο το status quo, ή η διαίρεση και η αναστάτωση. Υπάρχουν πολλά ενδιάμεσα, και το status quo δεν είναι ικανοποιητικό, ούτε για την Ευρώπη ούτε για τις ΗΠΑ» και κάλεσε σε διαδικασίες που θα μεταφράσουν τις δηλώσεις σε δεσμευτικά μέτρα ασφάλειας.
