Μια στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στο Ιράν πιθανότατα θα κυμαίνεται από περιορισμένα πλήγματα σε στόχους στρατηγικής σημασίας έως μια μαζική επιχείρηση και προφανώς δεν θα είναι τύπου Βενεζουέλας. Δεν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα σχετικά με το τι θα χτυπήσουν οι Αμερικανοί στο Ιράν ή τι θα μπορούσε να ακολουθήσει σε περιφερειακό ή και παγκόσμιο επίπεδο.

Ελλείψει ουσιαστικών απαντήσεων και εν μέσω διπλωματικής και στρατιωτικής ομίχλης, προκύπτουν τέσσερα ερωτήματα:

1 Ποιος είναι ο σκοπός μιας αμερικανικής επίθεσης κατά του Ιράν;

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αναφέρει ακόμα τι ελπίζει να επιτύχει με μία μονομερή επιθετική ενέργεια. Εκτιμά ότι θα ενισχυθεί η θέση του στις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά ή επιδιώκει να υποβαθμίσει σημαντικά είτε να εξαλείψει τη θεοκρατική ηγεσία του Ιράν και την Επαναστατική Φρουρά; Μήπως θα υποστηρίξει, καθυστερημένα, τους Ιρανούς διαδηλωτές, τρομοκρατώντας το καθεστώς;

Αν στοχεύει σε αυτά τα τρία σημεία, υπάρχουν πολλά εμπόδια. Ανεξάρτητα από το πόσο αδύναμο είναι το Ιράν, είναι εξαιρετικά απίθανο να συνθηκολογήσει σε βασικά ζητήματα, όπως το πυραυλικό πρόγραμμά του ή να μηδενίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου.

Ιδεολογικά και θρησκευτικά, ο 86χρονος αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα προτιμούσε να πεθάνει ως μάρτυρας του Σιιτισμού παρά να ταπεινωθεί από τους Αμερικανούς. Αν η αλλαγή καθεστώτος είναι ο στόχος, τότε αυτό παρουσιάζει την προφανή πρόκληση της ύπαρξης ενός διαδόχου.

2 Κρύβει η Τεχεράνη βέλη στη φαρέτρα της και ποια μπορεί να είναι;

Εν όψει μια πιθανής σύγκρουσης, το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει να εξαπολύσει έναν περιφερειακό πόλεμο κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Αν η Τεχεράνη αντιληφθεί ότι τα αμερικανικά πλήγματα θα είναι κυρίως συμβολικά, τότε μπορεί να βαθμονομήσει ανάλογα την απάντησή της.

Το Ιράν δεν μπορεί να κερδίσει έναν εκτεταμένο πόλεμο εβδομάδων με τις ΗΠΑ, αλλά υπάρχει μια αυξανόμενη αντίληψη στο εσωτερικό του καθεστώτος Χαμενεΐ ότι ο στρατός θα επιδιώξει να πλήξει τις αμερικανικές δυνάμεις. Υπάρχει και μια άλλη άγνωστη μεταβλητή που πρέπει να ληφθεί υπόψη: οι ιρανικοί πληρεξούσιοι, τύπου Χεζμπολάχ ή Χούθι, θα αντιδράσουν ή όχι;

3 Υπάρχει η δυνατότητα για αποκλιμάκωση μέσω της διπλωματίας;

Η Τεχεράνη δεν δείχνει ότι διατίθεται να κάνει τις απαραίτητες παραχωρήσεις που απαιτούνται για μια ουσιαστική συμφωνία. Μέχρι στιγμής, το Ιράν έχει επιμείνει να συζητά μόνο για το πυρηνικό πρόγραμμά του και κακώς αντιτάχθηκε στη συμμετοχή των περιφερειακών υπουργών Εξωτερικών στις συνομιλίες. Δεν υπάρχει κάποια ουσιαστική εξέλιξη ή ένα βραχυπρόθεσμο διπλωματικό θαύμα.

Μέρος του εκκεντρικού σκεπτικού του Τραμπ για μια νέα επίθεση κατά του Ιράν είναι πιθανότατα ότι έχει καταλήξει στο συμπέρασμα πως δεν υπήρξαν πραγματικές στρατιωτικές ή πολιτικές επιπτώσεις για τις ΗΠΑ από τη διεξαγωγή του 12ήμερου πολέμου του Ισραήλ με το Ιράν πέρυσι τον Ιούνιο ή από την «Επιχείρηση Μαδούρο» τον περασμένο μήνα. Πάντως, τα αραβικά κράτη, η Τουρκία και το Πακιστάν δεν είναι με το μέρος του. Μόνο το Ισραήλ.

Επίσης, πολλοί από αυτούς τους εταίρους φιλοξενούν αμερικανικά στρατεύματα και έχουν αποτελέσει στόχους της παλαιστινιακής και της ιρανικής επιθετικότητας. Καθώς η σύγκρουση γίνεται πιο πιθανή, η παρακολούθηση των επόμενων βημάτων τους θα αποτελεί κρίσιμο δείκτη.

4 Πώς θα εκληφθεί μια επίθεση από τους λαούς του Ιράν και των ΗΠΑ;

Επειτα από τις παλλαϊκές διαδηλώσεις, οι υπηρεσίες ασφαλείας του Ιράν έχουν επανέλθει. Εννιακόσιοι πενήντα Ιρανοί έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο, μεταξύ των οποίων και αρκετοί άμαχοι. Η κυβέρνηση Τραμπ δεν πρέπει να υπολογίζει σε νέο ξεσηκωμό. Οι Ιρανοί δεν εξέλαβαν σοβαρά τους Αμερικανούς, ενώ οι εμπειρίες των ΗΠΑ μετά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν έδειξαν άλλα. Από την άλλη πλευρά, το 70% των Αμερικανών αντιτίθεται σε μια στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν. Είναι καιρός ο Τραμπ να απαντήσει στα ανωτέρω ερωτήματα.