Οι πίνακες που προκύπτουν από αυτή την πολύτιμη καταγραφή του μετεωρολογικού σταθμού «πάρκο ΑΠΘ», αποκαλύπτουν τις πιο ακραίες θερμοκρασίες και τις πιο έντονες ή περιορισμένες βροχοπτώσεις, σκιαγραφώντας τις μεταβολές του μικροκλίματος της Θεσσαλονίκης μέσα στον χρόνο. Επίσης, εξαιρετικά σημαντικό είναι το γεγονός ότι όλη η πληροφορία είναι «ανοιχτή» και διαθέσιμη προς κάθε ενδιαφερόμενο!

Σύμφωνα με τα στοιχεία του σταθμού, οι πιο ψυχρές χρονιές της Θεσσαλονίκης ήταν το 1991 και το 1996, με μέση ετήσια θερμοκρασία μόλις 15,1°C. Ακολουθούν τα έτη 1940, 1973 και 1976 με 15,2°C, ενώ η τριάδα 1978, 1980 και 1987 καταγράφει μέση θερμοκρασία 15,3°C. Οι χρονιές αυτές χαρακτηρίζονται από χαμηλές μέσες θερμοκρασίες σε όλους τους μήνες, με ιδιαίτερα ψυχρούς χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια. Ενδεικτικά, τον Ιανουάριο του 1964 η μέση θερμοκρασία ήταν μόλις -1,0°C, ενώ τον Δεκέμβριο του 1948 έφτασε στους -1,1°C.

Αντίθετα, οι θερμότερες χρονιές καταγράφηκαν το 2010 και το 2013, με μέση ετήσια θερμοκρασία 17,8°C. Ακολουθούν τα έτη 2016 και 2018 με 17,6°C, ενώ το 2012 φτάνει τους 17,5°C. Οι χρονιές αυτές χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα θερμά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες. Το 2024, για παράδειγμα, ο Ιούλιος σημείωσε μέση θερμοκρασία 36,3°C, η υψηλότερη που έχει καταγραφεί για τον μήνα. Αντίστοιχα, ο Σεπτέμβριος του 2023 έφτασε τους 31,1°C, ξεπερνώντας κατά πολύ τον μέσο όρο.

Οι πιο βροχερές και άνυδρες χρονιές

Η χρονιά με το μεγαλύτερο ύψος υετού ήταν το 2014, με 852 χιλιοστά βροχής. Ακολουθούν το 1987 με 650 χιλιοστά, το 1937 με 640 και το 1936 με 638. Οι χρονιές αυτές χαρακτηρίζονταν  από συχνές και έντονες βροχοπτώσεις, με αυξημένη συχνότητα καταιγίδων και παρατεταμένων υγρών περιόδων. Το 2010, επίσης, καταγράφτηκε ως ιδιαίτερα υγρό έτος με 565 χιλιοστά, ενώ η δεκαετία του 1950 εμφάνισε αρκετές χρονιές με υψηλό υετό, όπως το 1955 (611 χιλιοστά) και το 1956 (572 χιλιοστά).

Στον αντίποδα, η πιο ξηρή χρονιά ήταν το 2000, με μόλις 231 χιλιοστά βροχής. Ακολούθησαν το 1977 με 263 χιλιοστά, το 1932 με 264 και το 1948 με 291. Οι χρονιές αυτές χαρακτηρίζονταν  από παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας, με ελάχιστες βροχοπτώσεις και αυξημένες θερμοκρασίες. Το 1984 και το 1993 κατέγραψαν επίσης χαμηλό υετό (302 και 303 χιλιοστά αντίστοιχα), ενώ το 1958 και το 1985 βρίσκονται στην ίδια κατηγορία με 297 και 335 χιλιοστά, αντίστοιχα.

Απόλυτες και μέσες θερμοκρασίες

Ο πίνακας των απόλυτων ημερήσιων θερμοκρασιών αποκαλύπτει εντυπωσιακά στοιχεία. Η χαμηλότερη θερμοκρασία καταγράφηκε στις 14 Ιανουαρίου 1968, με -12,6°C, ενώ η υψηλότερη σημειώθηκε στις 25 Ιουλίου 2007, με 43,3°C. Ο Ιούνιος του 2007 ήταν επίσης ακραίος, με θερμοκρασία 42,5°C στις 26 του μήνα. Ο Απρίλιος του 2007 έφτασε τους 34,5°C, ενώ ο Οκτώβριος του 2012 σημείωσε 38,4°C, τιμή εξαιρετικά υψηλή για φθινοπωρινό μήνα.

Η ανάλυση των μέσων μηνιαίων θερμοκρασιών δείχνει ότι ο Ιούλιος και ο Αύγουστος είναι οι θερμότεροι μήνες, με μέσες τιμές 26,6°C και 26,3°C αντίστοιχα. Οι μέγιστες φτάνουν τους 32,0°C και 31,8°C. Αντίθετα, οι ψυχρότεροι μήνες είναι ο Ιανουάριος και ο Δεκέμβριος, με μέσες θερμοκρασίες 6,1°C και 7,8°C αντίστοιχα. Οι ελάχιστες φτάνουν τους 2,6°C και 4,4°C.

Η διαδρομή του σταθμού «πάρκο ΑΠΘ»

Η ιστορία του σταθμού «πάρκο ΑΠΘ» μοιάζει με μια μικρή, αθόρυβη χρονομηχανή μέσα στην καρδιά της Θεσσαλονίκης. Από το 1930, όταν ιδρύθηκε από τους πρώτους επιστήμονες του τότε νεοσύστατου Πανεπιστημίου, λειτουργεί αδιάλειπτα, καταγράφοντας καθημερινά τον παλμό του τοπικού κλίματος. Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Θεσσαλονίκη μεγάλωνε, εκσυγχρονιζόταν και χρειαζόταν αξιόπιστα μετεωρολογικά δεδομένα.

Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, με όραμα να αναπτύξει επιστημονικές υποδομές ευρωπαϊκού επιπέδου, εγκατέστησε τον σταθμό στο πάρκο του campus — μια θέση που συνδύαζε ανοιχτό ορίζοντα, σταθερές συνθήκες και εύκολη πρόσβαση για τους ερευνητές. Καθώς περνούσαν οι δεκαετίες, ο σταθμός εξελίχθηκε. Από τα πρώτα αναλογικά όργανα, πέρασε σταδιακά σε πιο σύγχρονα συστήματα, χωρίς ποτέ να χάσει τη συνέχεια των μετρήσεων.

Αυτή η αδιάκοπη σειρά δεδομένων σχεδόν ενός αιώνα είναι που τον καθιστά μοναδικό: λίγοι σταθμοί στην Ελλάδα διαθέτουν τόσο μακρά και συνεπή ιστορία. Μεταξύ άλλων, ο σταθμός έχει καταγράψει τους μεγάλους χιονιάδες της δεκαετίας του ’50, τις ξηρασίες των ’80s, τις θερμές δεκαετίες μετά το 2000 και τα ακραία επεισόδια βροχόπτωσης και καύσωνα των τελευταίων ετών. Σήμερα λειτουργεί υπό τον Τομέα Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ.

«Βρίσκεται τοποθετημένος στο πάρκο του ΑΠΘ, μία περιοχή που έμεινε ανέγγιχτη από την αλματώδη ανάπτυξη της πόλης της Θεσσαλονίκης από το 1950 και μετά. Οι παρατηρήσεις παλαιότερα γίνονταν από παρατηρητές μετεωρολόγους, οι οποίοι στη συνέχεια αντικαταστάθηκαν από τους μεταπτυχιακούς μας φοιτητές και το διδακτικό προσωπικό του Τομέα Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας. Την τελευταία δεκαετία οι μετρήσεις βασίζονται σε πιστοποιημένο αυτόματο μετεωρολογικό σταθμό που λειτουργεί στο ίδιο σημείο. Όλες οι μετρήσεις του μετεωρολογικού σταθμού είναι διαθέσιμες σε πραγματικό χρόνο μέσω της ιστοσελίδας του Τομέα. Πέρα από τη συντήρηση, καταγραφή, επεξεργασία και διάχυση των μετεωρολογικών δεδομένων του σταθμού να σημειωθεί ότι ετησίως περίπου 500 μαθητές από μεγάλο αριθμό σχολείων επισκέπτονται και ξεναγούνται στο σταθμό ενώ ο επίσης ο σταθμός πάντα είναι ανοικτός στο κοινό για ξενάγηση στις εκδηλώσεις Open Day του ΑΠΘ», δήλωσε στο magazine του eleftherostypos.gr, ο καθηγητής Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας στο τμήμα Γεωλογίας του ΑΠΘ, Πρόδρομος Ζάνης.