Η χλιαρή αντίδραση της ΕΕ στην επιχείρηση του Ντόναλντ Τραμπ στη Βενεζουέλα υπογραμμίζει πόσο δύσκολο είναι για τις Βρυξέλλες να κρατήσουν σκληρή στάση απέναντι στις απειλές του Αμερικανού προέδρου να καταλάβει τη Γροιλανδία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπάθησε τη Δευτέρα (05/01) να κάνει διάκριση μεταξύ της σύλληψης του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολά Μαδούρο από τις ΗΠΑ και της ανανεωμένης ρητορικής του Τραμπ σχετικά με την κατάληψη του αρκτικού εδάφους, αλλά δεν μπόρεσε να πει πώς σκοπεύει να αποτρέψει τον Αμερικανό από μια τέτοια κίνηση.

«Θα θυμάστε ότι η Γροιλανδία είναι σύμμαχος των ΗΠΑ και καλύπτεται επίσης από τη συμμαχία του ΝΑΤΟ. Και αυτό είναι μια πολύ μεγάλη διαφορά», δήλωσε η επικεφαλής εκπρόσωπος της Επιτροπής, Πάουλα Πίνιο. «Επομένως, στηρίζουμε πλήρως τη Γροιλανδία και σε καμία περίπτωση δεν βλέπουμε πιθανή σύγκριση με αυτό που συνέβη [στη Βενεζουέλα]».

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γιενς-Φρέντερικ Νίλσεν, υποβάθμισε επίσης τη σύγκριση με τη Βενεζουέλα, τονίζοντας στους δημοσιογράφους ότι η χώρα του είναι δημοκρατική και παραμένει έτσι εδώ και πολλά χρόνια. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η κυβέρνηση θα «σκληρύνει τον τόνο της».

«Αρκετά πια. Όχι άλλες πιέσεις. Όχι άλλες υπονοούμενες απειλές. Όχι άλλες φαντασιώσεις για προσάρτηση», έγραψε ο Νίλσεν σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης νωρίτερα τη Δευτέρα (05/01).

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν, φάνηκε να παίρνει στα σοβαρά τις απειλές του Τραμπ, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια επίθεση θα σήμαινε το τέλος του ΝΑΤΟ. «Ο Αμερικανός πρόεδρος πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη όταν λέει ότι θέλει τη Γροιλανδία», δήλωσε. «Αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν στρατιωτικά σε άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τότε όλα θα σταματήσουν… συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας που έχει καθιερωθεί από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου».

Παρόλο που πιέστηκε επανειλημμένα να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με τα συγκεκριμένα μέτρα που θα μπορούσε να λάβει η ΕΕ για να αποτρέψει τον Τραμπ, η Επιτροπή αμφιταλαντεύτηκε, δηλώνοντας μόνο ότι «δεν θα σταματήσει να υπερασπίζεται» τις αρχές της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας — χωρίς να διευκρινίσει πώς σκοπεύει να το πράξει.

Το δίλημμα της Γροιλανδίας

Τα τελευταία χρόνια, οι παγκόσμιες δυνάμεις επιδιώκουν να επεκτείνουν την παρουσία τους στην Αρκτική, και η πλούσια σε ορυκτά Γροιλανδία — όπου βρίσκεται μια αμερικανική στρατιωτική βάση — είναι περιζήτητη λόγω της στρατηγικής της σημασίας για την ασφάλεια και το εμπόριο.

Αν και η Γροιλανδία είναι αυτόνομο έδαφος της Δανίας, δεν αποτελεί μέρος της ΕΕ, καθώς αποχώρησε από τον προκάτοχό της, τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, το 1985. Ωστόσο, οι κάτοικοι της Γροιλανδίας είναι πολίτες της ΕΕ, καθώς η Δανία είναι μέλος της Ένωσης.

«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Air Force One την Κυριακή (04/01). «Είναι τόσο στρατηγική. Αυτή τη στιγμή, η Γροιλανδία είναι γεμάτη με ρωσικά και κινεζικά πλοία».

Η Ρωσία έχει αυξήσει τις επενδύσεις της στην άμυνα στην Αρκτική τα τελευταία χρόνια, ενώ η Κίνα έχει περιστασιακά συμμετάσχει σε κοινές περιπολίες με τη Μόσχα — αν και οι ειδικοί σημειώνουν ότι έχουν πραγματοποιηθεί ελάχιστες στρατιωτικές δραστηριότητες κοντά στη Γροιλανδία.

Τόσο η Γροιλανδία όσο και η Δανία έχουν επανειλημμένα απορρίψει τις προτάσεις του Τραμπ, επιμένοντας ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και ότι το μέλλον της είναι θέμα που πρέπει να αποφασίσουν οι ίδιοι οι πολίτες της, όχι η Ουάσινγκτον.

Όσον αφορά τον ισχυρισμό του Τραμπ αυτό το Σαββατοκύριακο ότι η ΕΕ «χρειάζεται» τις ΗΠΑ για να «έχει» τη Γροιλανδία, η Επιτροπή δήλωσε ότι αυτή «σίγουρα δεν» είναι η θέση της ΕΕ.

Ωστόσο, η ήπια αντίδραση των Βρυξελλών καταδεικνύει τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται η Ευρώπη. Φοβούμενη πιθανά αντιποίνα από τον Τραμπ στον τομέα του εμπορίου ή της Ουκρανίας, εάν θεωρήσει ότι βλάπτονται τα συμφέροντα των ΗΠΑ, η ΕΕ έχει ως επί το πλείστον συγκρατήσει τις αντιδράσεις της στις απειλές του.

Το ΝΑΤΟ επίσης προχωρά με προσοχή για να αποφύγει να σταθεί απέναντι στον πρόεδρο των ΗΠΑ. Ενώ πολλοί σύμμαχοι έχουν μέχρι στιγμής απορρίψει ως απίθανη την πλήρη εισβολή στη Γροιλανδία, τα σχόλια του Τραμπ αρχίζουν να προκαλούν ανησυχία — και αντίδραση — εντός της συμμαχίας.

«Υποστηρίζουμε πλήρως τη Δανία — συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου ανησυχίας της», δήλωσε στο POLITICO ένας ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ο οποίος ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του για να μιλήσει ελεύθερα.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι δηλώσεις αυτές θα πρέπει να κινητοποιήσουν τους συμμάχους να ενισχύσουν τις αμυντικές τους δυνατότητες στην Αρκτική — κάτι που θα μπορούσε επίσης να κατευνάσει τον Τραμπ.

«Χρειάζεται κάποια δημιουργική σκέψη… για να ενισχυθεί η παρουσία της Συμμαχίας γύρω από τη Γροιλανδία και να αντιμετωπιστούν έτσι οι ανησυχίες των ΗΠΑ για την ασφάλεια», δήλωσε ένας δεύτερος ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι ο οργανισμός θα μπορούσε να αποστείλει περισσότερο στρατιωτικό εξοπλισμό στην περιοχή, όπως έκανε πέρυσι στη Βαλτική Θάλασσα και στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

«Αν ο αρχηγός κράτους ενός συμμάχου λέει ότι μέρος του εδάφους των συμμάχων… έχει «ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού», τότε αυτό πρέπει να ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη», πρόσθεσαν.

Ωστόσο, η τελευταία απειλή του Τραμπ αποτελεί «υπαρξιακή» πρόκληση για το ΝΑΤΟ, δήλωσε ο Εντ Άρνολντ, ανώτερος ερευνητής στο think tank Royal United Services Institute, δεδομένου ότι δεν υπάρχει προηγούμενο μιας χώρας να εξαπολύει ανοιχτή επίθεση εναντίον μιας άλλης εντός της Συμμαχίας από την ίδρυσή της το 1949.

Στο χειρότερο σενάριο — μια στρατιωτική εισβολή των ΗΠΑ — η Δανία θα μπορούσε να καλέσει μονομερώς τους συμμάχους για συνομιλίες σχετικά με τις απειλές για την ασφάλειά της, είπε, αλλά στη συνέχεια θα ήταν αδύναμη, καθώς η Ουάσιγκτον θα εμπόδιζε μια στρατιωτική αντίδραση.

Αυτό θα σήμαινε σχεδόν «σίγουρα… το τέλος του ΝΑΤΟ όπως το γνωρίζουμε», δήλωσε ο Άρνολντ.

Ο Άρνολντ ανέφερε ότι έχει παρατηρηθεί αυξημένη δραστηριότητα της Ρωσίας και της Κίνας στην Αρκτική, κάτι που επιβεβαίωσε και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ σε συνέντευξή του στο ραδιοφωνικό σταθμό Deutschlandfunk τη Δευτέρα (05/01).

Ο Τραμπ «έχει σωστά επισημάνει ότι υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον από την Κίνα και τη Ρωσία για την περιοχή αυτή», δήλωσε ο Βάντεφουλ. «Αυτό επηρεάζει τα συμφέροντά μας στον τομέα της ασφάλειας. Είμαστε σίγουρα έτοιμοι να συζητήσουμε αυτά τα θέματα με τις ΗΠΑ».

Είπε ότι σκοπεύει να συζητήσει την κατάσταση με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, «στο εγγύς μέλλον», υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία του σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας της Γροιλανδίας.

Ο Ραφαέλ Γκλουκσμάν, Γάλλος ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρότεινε η ΕΕ να δημιουργήσει «μια μόνιμη ευρωπαϊκή στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία», η οποία, όπως είπε, «θα έστελνε ένα μήνυμα αποφασιστικότητας προς τον Τραμπ και θα μας επέτρεπε να καταρρίψουμε το αμερικανικό επιχείρημα σχετικά με την αδυναμία μας να διασφαλίσουμε την ασφάλεια της Γροιλανδίας».