Ενα χρόνο μετά, οι ειδικοί ρίχνουν φως στα πραγματικά αίτια της πρωτοφανούς σεισμικής διέγερσης, καταρρίπτοντας μάλιστα σενάρια που διακινούνταν εκείνη την περίοδο, τα οποία έκαναν λόγο για έναν επερχόμενο ισχυρότατο σεισμό αλλά και έκρηξη του ηφαιστείου.

Επρόκειτο για ένα σμήνος σεισμών, η λεγόμενη σμηνοσειρά ανέφερε ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, κατά την ομιλια του στην εκδήλωση «Η Σεισμο-ηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης. Ενας χρόνος μετά. Αποτελέσματα και Συμπεράσματα» που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Οπως είπε, στην πλειοψηφία τους, οι σεισμοί του σμήνους είχαν τεκτονικό χαρακτήρα, ωστόσο υπήρχε και ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό που είχε χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε διείσδυση μαγματικών ρευστών. «Η διείσδυση αυτή προκάλεσε την ενεργοποίηση σημαντικών τεκτονικών ζωνών. Ετσι προκλήθηκε μία “τεκτονομαγματική” ακολουθία».

Χαρακτηριστικό της τότε κατάστασης στην περιοχή είναι ότι από 26/1/2025 έως 30/6/2025 καταγράφηκαν περισσότεροι από 21.000 σεισμοί με αναθεωρημένες λύσεις από αναλυτές του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου εκ των οποίων οι 19.523 ήταν το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Το 2023 και το 2024 σε όλη την ελληνική επικράτεια καταγράφηκαν 64 και 90 σεισμοί αντίστοιχα με μέγεθος μεγαλύτερο ή ίσο των 4 βαθμών. Το 2025, σε ένα διάστημα μόλις έντεκα ημερών, (2/2 έως 12/2) ο αριθμός αυτός ανήλθε για τη Σαντορίνη στους 216.

Το φαινόμενο αυτό ήρθε χρονικά αμέσως μετά από μια διέγερση του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που παρατηρήθηκε μεταξύ 24/8 και 24/1 και περιλάμβανε αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας και των παραμορφώσεων. Η ηφαιστειακή αυτή διέγερση ήταν σαφώς ασθενέστερη από μια αντίστοιχή της την περίοδο 2011-2012

Οπως τονίστηκε σε άλλο σημείο, η σεισμικότητα εντοπιζόταν σε βάθη μεταξύ 5 και 15 χιλιομέτρων, δεν καταγράφηκαν δηλαδή ρηχά γεγονότα που να υποδηλώνουν άνοδο μάγματος κοντά στην επιφάνεια.

«Η ακολουθία είχε κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Είχε έντονες μεταναστεύσεις επικέντρων που παραπέμπουν σε μαγματική διείσδυση. Έπειτα η σεισμικότητα έδειχνε μια απελευθέρωση «κατά ριπάς». Κάτι επίσης συμβατό με μαγματική διείσδυση» ανέφερε ο κ. Καραστάθης.

«Περίπου το 70-76% των εξεταζόμενων μηχανισμών γένεσης είναι τεκτονικού χαρακτήρα, ενώ οι υπόλοιποι δείχνουν στοιχεία διείσδυσης μαγματικών ρευστών». Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία, δεν καταγράφηκαν πολλοί σεισμοί με συχνοτικό φάσμα που να ταιριάζει με κινήσεις μάγματος, ενώ δεν καταγράφηκε ηφαιστειακός «θόρυβος», όπως είχε αναφερθεί από κάποιους. «Δεν υπήρχε ούτε σεισμική δραστηριότητα σε πολύ μικρά βάθη που να παραπέμπει σε επικείμενη έκρηξη ή γέννηση νέου ηφαιστείου», είπε ο κ. Καραστάθης.

Η σεισμο-ηφαιστειακή κρίση στη Σαντορίνη ήταν «ένα φαινόμενο που περιελάμβανε σεισμούς τεκτονικής προέλευσης, περιλάμβανε δραστηριότητα μαγματική σε αρκετά σημαντικό βάθος και περιελάμβανε σεισμούς που διεγείρονταν από τη μαγματική δραστηριότητα», δήλωσε από τη πλευρά του ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας. Στάθηκε δε στον κίνδυνο κατολίσθησης στη Σαντορίνη, λέγοντας ότι κατά τη διάρκεια της σεισμικής κρίσης κλήθηκαν να διαχειριστούν πολλά κατολισθητικά φαινόμενα που εκδηλώθηκαν κυρίως μέσα στην καλντέρα.

Η κρίση στο νησί «μας βρήκε με πολλά προβλήματα, με μηχανήματα που δεν δούλευαν» επεσήμανε ο καθηγητής Σεισμολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης – ΙΜΠΗΣ, Κώστας Παπαζάχος.

Ωστόσο, όπως υπογράμμισε «όλα αυτά έχουν αποκατασταθεί αλλά πρέπει να υπάρχει διαρκές ενδιαφέρον για να μπορείς όταν ξεκινήσει η επόμενη κρίση να ανταποκριθείς». Ο κ. Παπαζάχος αναφέρθηκε και στα μηχανήματα που εγκατέστησαν στην περιοχή, προσθέτοντας ότι μέσα από χρηματοδοτήσεις από το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας από προσωρινές εγκαταστάσεις θα αναβαθμιστούν σε μόνιμες.

Ο επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Βασίλης Σακκάς, μίλησε για τις γεωδαιτικές μετρήσεις και τις εδαφικές παραμορφώσεις που διεπίστωσαν.

«Την περίοδο 26 Ιανουαρίου με 28 Φεβρουαρίου του 2025 βλέπουμε μία πάρα πολύ έντονη εδαφική κίνηση, μία μετανάστευση της σεισμικότητας από την Καλδέρα προς την περιοχή της Ανύδρου, η οποία ήταν με μία ταχύτητα της τάξης 4-5 χιλιομέτρων την ημέρα. Βλέπουμε επίσης μία πάρα πολύ έντονη εδαφική παραμόρφωση στο σταθμό της Σαντορίνης, στο Ημεροβίγλι. Είχαμε μία κατακόρυφη καθίζηση του εδάφους, υποβύθιση του εδάφους της τάξης των 80 εκατοστών ανά έτος. Είναι πάρα πολύ μεγάλη ταχύτητα, αλλά όχι μονάχα στην κατακόρυφη συνιστώσα, αλλά και στις οριζόντιες συνιστώσες, στην ανατολική και στη δυτική συνιστώσα. Η παραμόρφωση αυτή δεν περιορίστηκε μόνο στη Σαντορίνη, όλη η περιοχή άλλαξε, από την Νάξο, την Ανάφη, την Αμοργό, την Αστυπάλαια».

Από τον Μάρτιο του 2025 μέχρι και σήμερα, όπως είπε, παρατηρούν μείωση του ρυθμού παραμόρφωσης και επανάκαμψη της ευρύτερης περιοχής στο προηγούμενο κινηματικό καθεστώς. Ομως «στη Σαντορίνη εξακολουθούμε να βλέπουμε μια ανύψωση. Αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι μέσα στη Σαντορίνη, φαίνεται ότι παραμένει παραμόρφωση στο εσωτερικό της, ωστόσο αυτό μπορεί σιγά σιγά να εξασθενήσει».