Το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας έχει πάψει προ πολλού να είναι ζήτημα καθημερινής ταλαιπωρίας και έχει μετατραπεί σε δομικό αδιέξοδο για τη λειτουργία της πόλης. Με εκατομμύρια οχήματα να κινούνται σε ένα οδικό δίκτυο περιορισμένης χωρητικότητας, κάθε νέα παρέμβαση μοιάζει να ανακουφίζει προσωρινά, χωρίς όμως να αγγίζει την ουσία του προβλήματος.

Ένα πρόβλημα που εδώ και χρόνια επιβαρύνει την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών και πλέον απειλεί τη λειτουργικότητα της ίδιας της πόλης.

Σε μια περίοδο όπου τα αυτοκίνητα αυξάνονται με γεωμετρικούς ρυθμούς, ενώ η χωρητικότητα των δρόμων παραμένει σταθερή, η συζήτηση για το τι πραγματικά φταίει —και κυρίως για το τι μπορεί να αλλάξει— αποκτά κρίσιμη σημασία. Ο γνωστός δημοσιογράφος Τάκης Πουρναράκης μιλά στο ET Magazine και θέτει επί τάπητος τις δύσκολες αλήθειες: γιατί το κυκλοφοριακό δεν λύνεται με περισσότερους δρόμους, γιατί η αυστηρή εφαρμογή του νόμου είναι προϋπόθεση κάθε λύσης και γιατί, χωρίς μείωση των αυτοκινήτων, καμία παρέμβαση δεν μπορεί να αποδώσει ουσιαστικά.

Από την αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας και τον ρόλο των ΚΤΕΟ, μέχρι τη σημασία των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, τη μικροκινητικότητα και τα νέα μέτρα του ΚΟΚ, η συζήτηση φωτίζει τις δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις που απαιτούνται, προκειμένου η Αθήνα να μπορέσει να κινηθεί ξανά — όχι με περισσότερους δρόμους, αλλά με μια διαφορετική φιλοσοφία μετακίνησης.

1. Ποιο είναι σήμερα, κατά την εκτίμησή σας, το μεγαλύτερο πρόβλημα: τα πολλά οχήματα ή ο κακός σχεδιασμός;

To βασικό πρόβλημα είναι ότι κάθε χρόνο προστίθενται στην κυκλοφορία στο λεκανοπέδιο 100.000 καινούργια οχήματα χωρίς να αφαιρείται κανένα. Οπότε νομοτελειακά φτάσαμε σε αδιέξοδο. Η χωρητικότητα των δρόμων είναι η μισή (3 εκ. οχήματα) απ’ αυτή που χρειαζόμαστε για 6 εκ. οχήματα που κυκλοφορούν στο Λεκανοπέδιο.

2. Ποιο θα μπορούσε να είναι το πρώτο μέτρο που θα έπρεπε να εφαρμοστεί στην Αθήνα προκειμένου οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου να δουν άμεσα αποτελέσματα;

Ο νόμος. Σήμερα 2 εκ. οχήματα δεν πάνε στα ΚΤΕΟ. Δεν πάνε γιατί δεν περνάνε, δεν περνάνε γιατί δεν συντηρούνται καθόλου. Με αποτέλεσμα να είναι επικίνδυνα και εξαιρετικά ρυπογόνα. Αν υποχρεωθούν να περάσουν «πραγματικά» από ΚΤΕΟ χωρίς «λαδάκι» και παράλληλη υποχρεωθούν να πληρώσουν ασφάλεια και τέλη κυκλοφορίας τότε θα καταστούν οικονομικά ασύμφορα και οι ιδιοκτήτες τους θα τα αποσύρουν. Οπότε το πρώτο μέτρο είναι η εφαρμογή της κείμενης νομοθεσίας.

3. Πώς αξιολογείτε συνολικά τα μέτρα που συζητήθηκαν για το κυκλοφοριακό της Αττικής; Κατά τη γνώμη σας πρόκειται για παρεμβάσεις ουσίας ή περισσότερο για διαχείριση της υφιστάμενης κατάστασης;

Είναι πολύ σημαντικά και στη σωστή κατεύθυνση. Όμως δε θα λύσουν το πρόβλημα, δε λύνεται το πρόβλημα με υποδομές. Η διεθνής εμπειρία δεικνύει πως όσο χώρο δίνεις, τόσο καταλαμβάνουν τα αυτοκίνητα. Πρέπει να πάμε ανάποδα, δηλαδή να αφαιρέσουμε αυτοκίνητα από την κυκλοφορία (τα παλιά) και όχι να προσθέσουμε δρόμους.

4. Είναι ο Κηφισός το «κλειδί» του κυκλοφοριακού προβλήματος και αν ναι πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η κατάσταση;

Ο Κηφισός αποτελεί διαμπερή κυκλοφορία στο κέντρο της πόλης, είναι λάθος σχεδίαση. Για να αμβλυνθεί το κακό, πρέπει να αντιμετωπιστεί ως πίστα αγώνων. Με ειδικά συνεργεία (γερανός και όχημα έκτακτης ανάγκης) ανά 2 km και σχέδιο δράσης, ούτως ώστε να υπάρχει άμεση παρέμβαση σε λεπτά σε κάθε συμβάν και άμεση απομάκρυνση από τη ροή της κυκλοφορίας.

5. Οι όποιες παρεμβάσεις προωθούνται για να αντιμετωπίσουν το κυκλοφοριακό πρόβλημα, σε ποιους άξονες χρειάζεται καταρχήν να κινούνται;

Αποκέντρωση. Αποθάρρυνση της χρήσης των ΙΧ με αυστηρή αστυνόμευση της παράνομης στάθμευσης. Βελτίωση των ΜΜΜ (γίνεται εξαιρετική δουλειά). Σωστή ενημέρωση και οικονομικές αναλύσεις ώστε ο πολίτης να συνειδητοποιήσει πως το ιδιωτικής χρήσεως όχημα είναι η πιο ακριβή μορφή μετακίνησης που υπάρχει.

6. Τι δυνατότητα υπάρχει σήμερα για διορθωτικές παρεμβάσεις; Είναι «έτοιμο» το λεκανοπέδιο να δεχτεί έργα που θα διαρκέσουν μεγάλο χρονικό διάστημα;

Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στο Κάϊρο ή στην Κωνσταντινούπολη, που βρίσκονται στην γειτονιά μας για να συνειδητοποιήσει πως «δεν υπάρχει ελπίδα καμιά». Στις δυο αυτές πόλεις υπάρχουν ώρες το πρωί και το απόγευμα που δεν μπορείς ούτε να ξεπαρκάρεις, όχι να κινηθείς. Αυτό είναι το μέλλον της Αθήνας και δεν μπορεί ν’ αλλάξει με υποδομές. Για ν’ αλλάξει πρέπει να μειωθεί ο πληθυσμός της και ο αριθμός των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν με πολιτικές αποκέντρωσης και αυστηρής εφαρμογής των νόμων.

7. Υπάρχει σωστή προτεραιοποίηση σε έργα και σε μέτρα για τα κονδύλια που διαθέτει το κράτος;

Δεν είμαι αρμόδιος να κρίνω, δεν έχω πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για να αξιολογήσω κάτι τέτοιο. Μπορώ όμως να πω με βεβαιότητα πως τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει αλλάξει πρόσωπο όσον αφορά στις υποδομές και στους αυτοκινητόδρομους. Πλέον μπορείς να πας με ασφάλεια, στα Γιάννενα, στον Πύργο, στα Μετέωρα, στην Σπάρτη. Για άνθρωπο της δικής μου γενιάς (’70) αυτό αποτελεί τεράστια βελτίωση και σε ασφάλεια και σε χρόνο.

8. Υπάρχουν άμεσα μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς μεγάλο κόστος; Είναι για παράδειγμα σωστή η επιλογή να μην απαγορευτεί πλήρως η κυκλοφορία φορτηγών τις πρωινές ώρες;

Είναι βέβαιο πως οι απαγορεύσεις συσσωρεύουν εντάσεις και δημιουργούν προβλήματα, δε λύνουν. Μια άμεση λύση με μηδενικό κόστος για το κράτος θα ήταν η επιβολή τέλους ρύπων για όσους επιμένουν να κινούνται στο κέντρο της πόλης με θερμικό κινητήρα. Αντιλαμβάνομαι ότι έχει πολιτικό κόστος μια τέτοια απόφαση.

9. Πόσο κρίσιμος είναι ο ρόλος των ΜΜΜ στη λύση του κυκλοφοριακού;

Καθοριστικός. Όσο κρίσιμη είναι η διατομή της εξόδου κινδύνου, όταν θέλουμε να βγούμε όλοι μαζί από ένα χώρο. Είναι ο μόνος τρόπος να συνυπάρξουμε στην πόλη. Επίσης η μικροκινητικότητα μπορεί να δώσει λύσεις. Το ηλεκτρικό πατίνι, το ηλεκτρικό ποδήλατο, το ηλεκτρικό σκούτερ είναι οχήματα με μεγάλη ευελιξία στο κέντρο της πόλης.

10. Μπορούν να «πείσουν» τον πολίτη να αφήσει το αυτοκίνητο;

Ο μόνος τρόπος να αφήσει ο πολίτης το αυτοκίνητο είναι να καταστεί οικονομικά ασύμφορο.

11. Νέα μέτρα ΚΟΚ: Εισπρακτικός ο χαρακτήρας ή πραγματική παρέμβαση για την ασφάλεια των πολιτών

Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελλάδος γίνεται πολύ σοβαρή δουλειά στα θέματα οδικής ασφάλειας. Πράγμα που αποτυπώθηκε και στη μείωση των απωλειών από τροχαία το 2025 (-21%). Ειδικά η Κρήτη που σημείωσε μείωση (-46%) είναι η κορυφαία Περιφέρεια στην Ε.Ε. στην μείωση των τροχαίων το 2025. Η διεθνής εμπειρία δείχνει πως όπου μπήκαν κάμερες το πρώτο διάστημα αυξήθηκαν κατακόρυφα τα πρόστιμα, μετά από λίγο όμως ελαχιστοποιούνται γιατί το σύστημα αντιδρά και προσαρμόζεται. Όσον αφορά στις εισπράξεις στην πραγματικότητα γίνεται ακριβώς το αντίθετο: Το κράτος χάνει πολύ περισσότερα χρήματα από τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, απ’ όσα εισπράττει από αλκοτέστ. Προφανώς όμως θα δούμε συν τω χρόνω να μειώνονται οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία, λόγω της μείωσης κατανάλωσης αλκοόλ. Κρατήστε πάντως αυτό: Οι κάμερες δεν κάνουν παραβάσεις, οι κάμερες απλά καταγράφουν αυτό που κάνουμε εμείς. Οπότε ας μην κάνουμε παραβάσεις για να μην πληρώνουμε πρόστιμα.