Για να κατανοήσουμε το βάθος και τη σημασία τέτοιων κινήσεων, αξίζει να ανατρέξουμε σε ένα καθοριστικό ιστορικό ορόσημο: την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου στις 3 Φεβρουαρίου 1830. Μετά από σχεδόν μια δεκαετία αγώνων και αιματηρών θυσιών, οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής αναγνώρισαν την Ελλάδα ως ανεξάρτητο κράτος. Τα πρώτα της σύνορα ήταν περιορισμένα, αντανακλώντας τις ισορροπίες ισχύος και τις διεθνείς σκοπιμότητες, όμως η ουσία ήταν μία: η ελευθερία και η κρατική υπόσταση είχαν κατακτηθεί, δεν μας χαρίστηκαν.

Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου υπενθυμίζει ότι η εθνική κυριαρχία δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά αποτέλεσμα μακροχρόνιων αγώνων και, αν λάβουμε υπόψη τους ευφυείς χειρισμούς που άσκησε ο Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας, εδράζεται σε στιβαρή εξωτερική πολιτική. Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, η Ελλάδα καλείται να υπερασπιστεί εκ νέου τα δικαιώματά της, τα οποία βασίζονται στην ιστορική συνέχεια. Στα χέρια της έχει πλέον εξαιρετικά όπλα: στρατιωτική υπεροπλία, τη λογική του Διεθνούς Δικαίου, μεγαλύτερες διπλωματικές δυνατότητες. Γιατί, λοιπόν, βρεθήκαμε για μία ακόμη φορά σε μειονεκτική θέση;

Ας είμαστε ειλικρινείς: Η NAVTEX επ’ αόριστον, που δεσμεύει θαλάσσιες περιοχές ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια, την οικονομία και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή, καθώς υπονομεύει κανόνες που έχουν θεσπιστεί για να αποτρέπουν μονομερείς ενέργειες και τετελεσμένα.

Ομως, αυτή η προκλητική ενέργεια δεν ήρθε ξαφνικά. Οπως και η τραγική νύχτα των Ιμίων και τα παρεπόμενα στα οποία οδήγησε – γκριζάρισμα ζωνών του Αιγαίου – υπήρξε συνέπεια μιας μακροχρόνιας εξωτερικής πολιτικής κατευνασμού. Μία εξωτερική πολιτική που δεν διαθέτει καμία εθνοκεντρική βάση, είναι ξενοκίνητη και, το χειρότερο, με τα χρόνια κατέστη αποδεκτή από μία μερίδα του ελληνικού λαού που έμαθε να θυσιάζει το αγωνιστικό φρόνημα, προϋπόθεση αιώνια της ελευθερίας, για να εξασφαλίσει λίγη ηρεμία κι ασφάλεια – για να καταλήξει τελικά να μην αξίζει ούτε την ελευθερία ούτε την ασφάλεια.

Η Ιστορία δεν είναι απλώς παρελθόν, είναι οδηγός. Και στο Αιγαίο η μνήμη των θυσιών και των αγώνων παραμένει ζωντανή, υπενθυμίζοντας ότι η κυριαρχία και η ελευθερία απαιτούν διαρκή εγρήγορση…