Η συγκεκριμένη τεχνολογία χρησιμοποιείται κυρίως για τον εντοπισμό υπόγειων αγωγών και πιθανών διαρροών, ωστόσο αυτήν τη φορά αξιοποιήθηκε για την ανίχνευση ενδείξεων υπόγειων αρχαιολογικών δομών. Η μέθοδος βασίζεται στη μελέτη χρονικών μεταβολών στο χρώμα και στη φασματική απόκριση της επιφάνειας του εδάφους και έχει τη δυνατότητα να αναδεικνύει λεπτές αλλά επίμονες «υπογραφές», δηλαδή τα ίχνη που αφήνουν οι υπόγειοι αγωγοί και γενικότερα οι υπεδάφιες δομές στην επιφάνεια της γης.

Σε μια πρωτοποριακή συνέργεια με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πέλλας, η ΕΥΑΘ εφάρμοσε τη μη επεμβατική αυτή μέθοδο δορυφορικής ανάλυσης στον εμβληματικό αρχαιολογικό χώρο, με αποτελέσματα που προκαλούν ενθουσιασμό στην επιστημονική κοινότητα. Η χρήση της μεθόδου όχι μόνο επιβεβαίωσε την ύπαρξη δομών που ήταν ήδη γνωστές από προηγούμενες συμβατικές ανασκαφικές έρευνες, αλλά «φώτισε» πρόσθετα υπόγεια ίχνη, τα οποία χρήζουν πλέον περαιτέρω αρχαιολογικής διερεύνησης.

Η… αφετηρία της ανακάλυψης βρίσκεται στον υπόγειο υδαταγωγό της Αραβησσού. Καθώς ο αγωγός διέρχεται από την ευρύτερη περιοχή της Πέλλας, η ΕΥΑΘ χρησιμοποίησε τη γεωγραφική αυτή εγγύτητα για να δοκιμάσει την αξιοπιστία των συστημάτων της. Η επιτυχής επιστημονική τεκμηρίωση στον γειτνιάζοντα αρχαιολογικό χώρο άνοιξε έναν νέο δρόμο για τη μεταφορά τεχνογνωσίας από τα δίκτυα ύδρευσης στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΑΘ, Aνθιμος Αμανατίδης, υπογράμμισε τη σημασία της διεπιστημονικής τομής, δηλώνοντας: «Η ΕΥΑΘ αναπτύσσει τεχνολογίες που υπηρετούν πρωτίστως την ασφάλεια και την αξιοπιστία των υποδομών ύδρευσης. Η αξιοποίησή τους όμως στην Αρχαιολογία αναδεικνύει τη δύναμη της διεπιστημονικής συνεργασίας και μας δίνει μεγάλη χαρά. Μηχανικοί, αρχαιολόγοι και ειδικοί επιστήμονες συνδυάζουν τη γνώση τους, ώστε να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση και τεκμηρίωση σημαντικών αρχαιολογικών χώρων. Aλλη μια απόδειξη ότι η ύδρευση δεν αποτελεί μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, μια “γέφυρα” ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον».

Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της μελέτης στην Πέλλα παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο διεθνές συνέδριο CAA2026 στη Βιέννη, το οποίο αποτελεί την κορυφαία παγκόσμια συνάντηση για τις ψηφιακές μεθόδους στην Αρχαιολογία. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η διεθνής αναγνώριση επιβεβαιώνει ότι η τεχνολογία της ΕΥΑΘ μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο, μη επεμβατικό εργαλείο για την αποκάλυψη των μυστικών που κρύβει το υπέδαφος, προσφέροντας στην επιστήμη έναν «ψηφιακό φακό» ικανό να διακρίνει το αρχαίο παρελθόν μέσα από τις σύγχρονες δορυφορικές απεικονίσεις.

Εθνικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας

Η συγκεκριμένη καινοτομία δεν περιορίζεται εντός συνόρων. Η πατέντα διαθέτει ήδη εθνικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας από τον ΟΒΙ και βρίσκεται σε διεθνή διαδικασία προστασίας (PCT), με το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας να έχει ήδη διατυπώσει θετική γνώμη για τον πρωτοποριακό της χαρακτήρα. Ο διευθυντής Στρατηγικού Σχεδιασμού της ΕΥΑΘ, Αλέξανδρος Μεντές, σημειώνει πως το συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας μπορεί να λειτουργήσει ως υπόδειγμα για φορείς της χώρας, ενισχύοντας τη θέση της ΕΥΑΘ στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα καινοτομίας. Από την πλευρά του, ο εφευρέτης της μεθόδου, Γιάννης Λιούμπας, επισημαίνει ότι η εφαρμογή σε ένα τόσο απαιτητικό πεδίο, όπως το αρχαιολογικό, αποτελεί δείγμα ωρίμανσης της τεχνολογίας. «Αναδεικνύει τη δυνατότητα ευρύτερης εφαρμογής της σε πολλαπλά πεδία πέρα από την ύδρευση και δείχνει πώς μια εταιρία ύδρευσης μπορεί να παράγει εσωτερικά καινοτομία, με διεθνή όμως προοπτική», αναφέρει χαρακτηριστικά.