Πρώην μισθοφόροι της Wagner χρησιμοποιούνται από τη Μόσχα ως σαμποτέρ στην Ευρώπη – Τι γράφουν οι Financial Times

Το δίκτυο, το οποίο δημιουργήθηκε αρχικά για την ενίσχυση των ρωσικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία, έχει κατά τις πηγές επαναπροσανατολιστεί και λειτουργεί πλέον ως μηχανισμός στρατολόγησης οικονομικά ευάλωτων Ευρωπαίων με σκοπό την εκτέλεση πράξεων βίας εντός κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Οι πληροφορίες συνδέουν τα πρώην στελέχη της Wagner με νέες αποστολές που έχουν δοθεί από τις ρωσικές υπηρεσίες. Οι αναφορές δεν παρέχουν πλήρη αριθμητικά στοιχεία για το μέγεθος του δικτύου, ενώ οι δυτικές υπηρεσίες επισημαίνουν ότι η δομή και οι διασυνδέσεις μεταβάλλονται ταχύτητα.

Οι αξιωματούχοι περιγράφουν ένα ευρύ φάσμα μέσων και τακτικών που χρησιμοποιούνται για την πρόκληση χάους και κοινωνικής έντασης. Σε αυτές περιλαμβάνονται εμπρησμοί οχημάτων πολιτικών, επιθέσεις σε αποθήκες με ανθρωπιστική βοήθεια για την Ουκρανία, οργανωμένη διακίνηση προπαγανδιστικού υλικού και ψηφιακή προώθηση περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αναφορές ακόμη και σε ναζιστική προπαγάνδα ως εργαλείο όξυνσης. Η GRU, η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, «χρησιμοποιεί το διαθέσιμο ταλέντο που έχει στη διάθεσή της», όπως σημειώνουν οι πηγές, αξιοποιώντας τα δίκτυα που είχε αναπτύξει η Wagner. Παράλληλα η FSB έχει επικεντρωθεί σε συνεργασίες με εγκληματικά δίκτυα στην ρωσική «εγγύς αλλοδαπή», αν και οι πηγές παρατηρούν ότι αυτά υπήρξαν λιγότερο αποτελεσματικά για μαζικές στρατολογήσεις. Οι συμμετέχοντες, κατά τις αναφορές, προσέρχονται μέσω οικονομικών κινήτρων, προσφορών εργασίας και μεσολαβητών τοπικής εμβέλειας.

Το καθεστώς της Wagner χαρακτηρίζεται ασαφές μετά την αποτυχημένη ανταρσία του Ιουνίου 2023 που προκάλεσε εκκαθαρίσεις και οδήγησε τελικά στον θάνατο του ιδρυτή Γεβγκένι Πριγκόζιν, ωστόσο τα στελέχη και οι μηχανισμοί στρατολόγησης δεν φαίνεται να έχουν διαλυθεί. Οι πηγές αναφέρουν ότι οι ρωσικές υπηρεσίες ενσωμάτωσαν αυτούς τους μηχανισμούς στις δομές τους και τους έθεσαν στην υπηρεσία νέων αποστολών αποσταθεροποίησης. Μετά τις μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών από πρωτεύουσες της ΕΕ, που περιόρισαν τα παραδοσιακά δίκτυα πρακτόρων της Μόσχας, οι υπηρεσίες στράφηκαν σε ενδιάμεσους και πληρεξούσιους για να καλύψουν το κενό. Οι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι υφίσταται συστηματική προσπάθεια να μεταφερθεί η δράση σε μη παραδοσιακούς και δυσκολότερα εντοπίσιμους δίαυλους.

Οι στρατολογημένοι χαρακτηρίζονται κυρίως ως οικονομικά ευάλωτες και κοινωνικά περιθωριοποιημένες ομάδες που δρουν έναντι αμοιβής και συχνά χωρίς σαφή ιδεολογική κατεύθυνση. Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, η Wagner διέθετε έτοιμο δίκτυο προπαγανδιστών και στρατολόγων που «μιλούν τη γλώσσα τους», στοιχεία που αξιοποίησαν οι GRU και FSB. Οι ρωσικές υπηρεσίες, κατά τις ίδιες πηγές, φροντίζουν να παρεμβάλλουν τουλάχιστον δύο επίπεδα «διακοπής ιχνών» μεταξύ τους και των εκτελεστών ώστε να διασφαλίζεται η δυνατότητα άρνησης εμπλοκής. Ευρωπαϊκές υπηρεσίες έχουν ενισχύσει την επιτήρηση και τις απελάσεις, αλλά οι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η μετάβαση σε μη παραδοσιακούς δίαυλους καθιστά πιο δύσκολη την έγκαιρη εξουδετέρωση τέτοιων δικτύων.