«Αντίο» στην σπουδαία ιστορικό και βυζαντινολόγο Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, που απεβίωσε σε ηλικία 99 ετών τη Δευτέρα (16/02), λέει με ένα αφιέρωμα κι ένα συγκινητικό βίντεο η γαλλική εφημερίδα Le Figaro στην ηλεκτρονική της έκδοση.
Η σπουδαία Γαλλο-ελληνίδα ιστορικός Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, ειδικός στις βυζαντινές σπουδές και πρώτη γυναίκα που διηύθυνε το διάσημο γαλλικό πανεπιστήμιο της Σορβόννης, απεβίωσε τη Δευτέρα σε ηλικία 99 ετών, αναφέρει το δημοσίευμα και παραθέτει μέρος της δήλωσης του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος απέτισε φόρο τιμής σε εκείνη «που με το έργο της ανέδειξε τη διαχρονική διάσταση της ελληνικής ταυτότητας» και «συνέβαλε αποφασιστικά στην διεθνή αναγνώριση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ως θεμελιώδους πυλώνα του ευρωπαϊκού πολιτισμού».
Τα πολυάριθμα και ευρέως μεταφρασμένα έργα της παραμένουν σημείο αναφοράς για τη βυζαντινολογία, αλλά και για τις σχέσεις της Ελλάδας με την Ευρώπη και τη Μεσόγειο, συνεχίζει η Le Figaro. Γεννημένη στην Αθήνα το 1926 από γονείς Μικρασιατικής καταγωγής η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ από νωρίς έδειξε πάθος για την ιστορία. Το παρελθόν της ως πρόσφυγας και η οικογενειακή της ιστορία έπαιξαν καθοριστικό ρόλο σε αυτή την επιλογή. Αφού εντάχθηκε στην Αντίσταση κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας πριν μετακομίσει στη Γαλλία το 1953.
Στο Παρίσι, γνωρίζει τον μελλοντικό σύζυγό της, Ζακ Αρβελέρ (1918-2010), αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού, με τον οποίο θα αποκτήσει μια κόρη, τη Μαρί-Ελέν. Το 1955, προσλαμβάνεται ως ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS) και στη συνέχεια προάγεται σε κύρια ερευνήτρια. Το 1967, αποχωρεί από το CNRS για να γίνει καθηγήτρια στη Σορβόννη. Έγινε η πρώτη γυναίκα, σε 700 χρόνια ιστορίας του γαλλικού ιδρύματος, που κατείχε τις υψηλότερες διοικητικές θέσεις: Επικεφαλής τμήματος, πρόεδρος πανεπιστημίου και πρύτανης.
Διορίστηκε πρύτανης της Ακαδημίας του Παρισιού από τον Μιτεράν
Το 1982, ο σοσιαλιστής πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν την διόρισε πρύτανη της Ακαδημίας του Παρισιού, καγκελάριο των πανεπιστημίων του Παρισιού, καθιστώντας την την πρώτη γυναίκα που κατείχε μία από τις πιο διακεκριμένες θέσεις στην Εθνική Εκπαίδευση. Για την ιστορικό, το Βυζάντιο δεν ήταν απλώς ένα αντικείμενο μελέτης, αλλά ένα πραγματικό εργαστήριο πολιτικής σκέψης, κοινωνικής οργάνωσης και πολιτιστικής συνέχειας. Η επιρροή της στα ευρωπαϊκά πανεπιστημιακά ιδρύματα ήταν σημαντική.
Ήταν διευθύντρια του Τμήματος Ιστορίας και πρόεδρος της Επιτροπής Έρευνας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (1969-1970), επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (1973-1974) και επίτιμη διδάκτωρ πολλών πανεπιστημίων, από το Λονδίνο έως τη Νέα Υόρκη. Ήταν επίσης Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της Unicef και συναναστρεφόταν στο Παρίσι καλλιτέχνες όπως η Σιμόν ντε Μποβουάρ, ο Λουί Αραγκόν, ο Πάμπλο Πικάσο και η Φρανσουάζ Σαγκάν.
Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης ή των εντάσεων με την Τουρκία, συχνά ερωτήθηκε από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης για την ελληνική και ευρωπαϊκή ταυτότητα. «Η πατρίδα είναι ένα συναίσθημα, είναι ο τόπος που κρύβει τις αναμνήσεις και τα συναισθήματά μας. Η πατρίδα είναι τα κοινά μας συμφέροντα, το «εμείς»», είχε δηλώσει η βυζαντινολόγος, η οποία έζησε μεγάλο μέρος της ζωής της στη Γαλλία.
