Ηνωμένες Πολιτείες

Οι στόχοι του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ παραμένουν ασαφείς, καθώς φαίνεται να κινούνται από τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, μέχρι την πλήρη υποταγή της Τεχεράνης στις απαιτήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ ή ακόμη και την κατάρρευση του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Μέχρι στιγμής, το Ιράν ούτε έχει υποχωρήσει ούτε έχει καταρρεύσει. Ωστόσο, ο στρατός του έχει αποδυναμωθεί σημαντικά ύστερα από 16 ημέρες συνεχών και στοχευμένων βομβαρδισμών.

Οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στη Γενεύη τον Φεβρουάριο, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν, σημείωναν πρόοδο στο πυρηνικό ζήτημα. Σύμφωνα με το Ομάν, το Ιράν ήταν διατεθειμένο να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις που θα καθησύχαζαν τις ανησυχίες ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Ωστόσο, δεν ήταν διατεθειμένο να συζητήσει περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων ούτε να σταματήσει τη στήριξη σε συμμάχους-ομάδες στην περιοχή, όπως οι Χούθι στην Υεμένη ή η Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Σε ένα ιδανικό σενάριο για την Ουάσινγκτον και πολλούς συμμάχους της, ο πόλεμος θα τελείωνε με την κατάρρευση του καθεστώτος των αγιατολάχ και την αντικατάστασή του από μια ειρηνική, δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πιθανό.

Ένα λιγότερο φιλόδοξο σενάριο θα ήταν ένα αποδυναμωμένο ιρανικό καθεστώς που θα άλλαζε συμπεριφορά, θα σταματούσε την καταπίεση των πολιτών και θα περιόριζε τη στήριξη σε ένοπλες οργανώσεις. Και αυτό όμως μοιάζει απίθανο, ειδικά μετά την ανάδειξη ως νέου ανώτατου ηγέτη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου του σκληροπυρηνικού προκατόχου του.

Με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται, τα Στενά του Ορμούζ να επηρεάζονται και την ανησυχία στο εσωτερικό των ΗΠΑ να μεγαλώνει, αυξάνεται η πίεση προς τον Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο. Ωστόσο, αν το καθεστώς στην Τεχεράνη επιβιώσει αμετάβλητο, θα είναι δύσκολο να παρουσιαστεί το αποτέλεσμα ως επιτυχία.

Ιράν

Το Ιράν θέλει επίσης να λήξει γρήγορα ο πόλεμος, αλλά όχι με οποιοδήποτε τίμημα – και σίγουρα όχι αν αυτό σημαίνει πλήρη υποχώρηση στις απαιτήσεις των ΗΠΑ.

Γνωρίζει ότι μπορεί να αντέξει χρονικά περισσότερο από τον Τραμπ, ενώ διαθέτει και γεωγραφικά πλεονεκτήματα. Έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στον Περσικό Κόλπο και τη δυνατότητα να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.

Η έκκληση των ΗΠΑ προς άλλες χώρες να βοηθήσουν αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Η Βρετανία, η Ευρώπη και άλλοι σύμμαχοι διστάζουν να εμπλακούν στρατιωτικά σε έναν πόλεμο που δεν υποστήριξαν εξαρχής.

Επισήμως, η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί ξανά επίθεση, καθώς και πολεμικές αποζημιώσεις για τις ζημιές από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα. Πιθανότατα γνωρίζει ότι αυτά τα αιτήματα δύσκολα θα ικανοποιηθούν.

Ωστόσο, για την ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και τους Φρουρούς της Επανάστασης, αρκεί η επιβίωση στον πόλεμο για να παρουσιαστεί ως νίκη, τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς.

Ισραήλ

Από τις τρεις εμπλεκόμενες χώρες – ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ – το Ισραήλ φαίνεται να βιάζεται λιγότερο για τον τερματισμό του πολέμου.

Στόχος του είναι η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη καταστροφή του ιρανικού οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων, των αποθηκών, των κέντρων διοίκησης, των ραντάρ και των βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης.

Παρότι αυτές οι υποδομές μπορούν να ανακατασκευαστούν, το Ισραήλ επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε προσπάθεια επανεξοπλισμού θα έχει υψηλό κόστος όπως αναφέρει το BBC, καθώς η ισραηλινή αεροπορία μπορεί να επανέλθει και να πλήξει ξανά στόχους.

Το Ισραήλ θεωρεί ότι οι ιρανικοί πύραυλοι και το πυρηνικό πρόγραμμα αποτελούν υπαρξιακή απειλή. Το Ιράν διαθέτει – ή διέθετε πριν τον πόλεμο – ανεπτυγμένη βιομηχανία πυραύλων και drones, ενώ έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από αυτά που απαιτούνται για ειρηνική χρήση.

Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου θεωρεί ότι αυτά τα δύο στοιχεία συνιστούν απειλή που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Τα κράτη του Κόλπου

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου – Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ομάν – πίστευαν ότι μπορούσαν να συνυπάρξουν με την Ισλαμική Δημοκρατία. Μέχρι τώρα.

Παρά το γεγονός ότι δεν στήριξαν τον πόλεμο, έχουν βρεθεί υπό σχεδόν καθημερινές επιθέσεις από ιρανικούς πυραύλους και drones.

Μόνο τις πρώτες ώρες μιας ημέρας, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε πάνω από 60 βλήματα.

«Έχει ξεπεραστεί μια κόκκινη γραμμή», δήλωσε αξιωματούχος του Κόλπου. «Δεν υπάρχει πλέον καμία εμπιστοσύνη με την Τεχεράνη και δεν μπορούμε να έχουμε κανονικές σχέσεις μαζί τους μετά από αυτό».