
Αυτό που ακολούθησε, όμως, ήταν κάτι πιο ανησυχητικό ! Παρατηρείται μια εκτεταμένη δημόσια “όρεξη” για λεπτομέρειες, μια δημοσιογραφική λαίμαργη ανάγκη να εκτεθούν οι πιο σκοτεινές πτυχές της διαστροφής του. Όπως συνηθίζεται στη σύγχρονη εποχή, η ενημέρωση μετατράπηκε σε θέαμα. Η φρίκη έγινε προϊόν, η διαστροφή, υλικό κατανάλωσης, και ο ψυχισμός του κοινού ένα πεδίο όπου η βία εισβάλλει ανεμπόδιστα.
Από ψυχοδυναμική σκοπιά, αυτή η υπερέκθεση δεν είναι απλή δημοσιογραφική υπερβολή. Είναι συλλογικό σύμπτωμα μιας κοινωνίας που γοητεύεται από ό,τι την τρομάζει. Αξίζει να σημειωθεί ότι η “ανατομία της διαστροφής” δεν είναι ενημέρωση: είναι κίνδυνος. Οι λεπτομερείς περιγραφές εγκλημάτων δεν ενημερώνουν. Πληγώνουν, πυροδοτούν άγχος και δημιουργούν ανασφάλεια και φόβο.
Το χειρότερο είναι ότι όταν μια κοινωνία βομβαρδίζεται με το ακραίο, αρχίζει να το θεωρεί αναμενόμενο. Η απευαισθητοποίηση είναι αργή αλλά σταθερή. Το σοκ δίνει τη θέση του σε ένα μουδιασμένο “έτσι είναι ο κόσμος”. Και όταν το ακραίο γίνει μέρος της καθημερινότητας, τα ηθικά όρια εξασθενούν. Ο κοινωνικός ψυχολόγος Albert Bandura έχει καταγράψει εκτενώς τον μηχανισμό μίμησης μέσω προτύπων. Όταν η κοινωνία προβάλλει επαναλαμβανόμενα έναν δράστη, ακόμα και αρνητικά, δημιουργεί χώρο για παθολογικές ταυτίσεις. Αυτό σημαίνει ότι όσο “αναλύουμε” δημόσια τη διαστροφή, τόσο περισσότερο την ενισχύουμε.
Η λεπτομερής παρουσίαση ισχυρών ανθρώπων που λειτουργούν ατιμώρητα, δημιουργεί μια αίσθηση ότι ο κόσμος είναι βαθιά σάπιος και ανεξέλεγκτος. Αυτή η αίσθηση τροφοδοτεί δυσπιστία, απογοήτευση και έναν διάχυτο φόβο. Η κοινωνία, αντί να ζητά θεσμικές λύσεις, βυθίζεται σε κυνισμό.
Επιπροσθέτως, όταν το κοινό εκτίθεται συνεχώς σε λεπτομέρειες εγκλημάτων, δεν προλαβαίνει να επεξεργαστεί ψυχικά τη φρίκη. Αντίθετα, την εκδραματίζει σε διαδικτυακό μίσος, καταναλωτική περιέργεια και ηδονοβλεπτική εμπλοκή.
Για αυτούς τους λόγους προτείνεται περιορισμός στη δημοσίευση ακραίων λεπτομερειών. Τα ΜΜΕ οφείλουν να αναφέρουν τα γεγονότα χωρίς να τα μετατρέπουν σε πορνογραφία βίας. Δεν πρέπει να εστιάζουμε στη τελετουργική φαντασίωση του κάθε διεστραμμένου Epstein αλλά στο πώς μπόρεσε να στηθεί ένα δίκτυο εκμετάλλευσης, πώς λειτούργησε η ατιμωρησία, ποιοι επέτρεψαν ή συγκάλυψαν τόσα εγκλήματα. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης γύρω από την κακοποίηση είναι επιτακτική ανάγκη
Αντί να περιγράφουμε λοιπόν με κάθε φρικιαστική λεπτομέρεια τι έκανε ο Epstein, ας εκπαιδεύσουμε την κοινωνία να αναγνωρίζει:
– σημάδια grooming,
– μηχανισμούς εξουσίας και χειραγώγησης,
– τρόπους προστασίας των ανηλίκων.
Οι γονείς επίσης οφείλουν να ενδυναμώσουν τη σχέση τους με τα παιδιά τους και να είναι ενήμεροι για το ποιοι τα προσεγγίζουν διαδικτυακά. Η ενημέρωση των παιδιών για τους κινδύνους του διαδικτύου είναι επιτακτική ανάγκη. Αυτό όμως πρέπει να γίνει με βάση την ευθραυστότητα του ψυχισμού τους.
Ο Εpstein έχει τελειώσει. Το ζητούμενο δεν είναι να εξερευνήσουμε τα πιο αρρωστημένα σκοτάδια ενός διεστραμμένου τέρατος, αλλά να εξασφαλίσουμε ότι κανένα παιδί, καμία γυναίκα και κανένας άνθρωπος δεν θα χρειαστεί ποτέ ξανά να ζήσει τη κόλαση επί της γης!
Κι αυτό μπορεί να γίνει μόνο όταν σταματήσουμε να τρέφουμε την κοινωνική μας περιέργεια με την ωμή φρίκη και αρχίσουμε να χτίζουμε θεσμούς, παιδεία και κουλτούρα που δεν παράγουν, δεν προστατεύουν και δεν συγκαλύπτουν εγκληματίες εξουσίας.
Γιατί τα τέρατα δεν γεννιούνται. Κατασκευάζονται από την αδιαφορία, τη σιωπή και την ανοχή μας.

