Ο Προγραμματικός Ορίζοντας 2026 (Π.Ο. 2026), που παρουσιάστηκε μαζί με τα αποτελέσματα τριών innovation challenges, είναι το κείμενο-πυξίδα για το πού θα κατευθυνθούν οι προσκλήσεις (RFI/RFP), οι διαβουλεύσεις, οι διαγωνισμοί και οι πρωτοβουλίες χρηματοδότησης. Σε μια περίοδο που τα μέτωπα γύρω από την Ευρώπη παραμένουν ασταθή, το ζητούμενο δεν είναι μόνο «να αγοράζουμε», αλλά να μπορούμε και να σχεδιάζουμε και να αναπτύσσουμε κρίσιμες δυνατότητες, έστω και σε επιλεγμένα πεδία.

Πίεση χρόνου

Το ΕΛΚΑΚ περιγράφει το 2026 ως χρονιά επιτάχυνσης. Ο διευθύνων σύμβουλος, Παντελής Τζωρτζάκης, μιλά για μετάβαση «από τον σχεδιασμό στη συστηματική υλοποίηση», με μεγαλύτερη έμφαση σε πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες και σε αποτέλεσμα που να μετριέται. Στην πολιτική ανάγνωση, αυτή η διατύπωση σημαίνει κάτι απλό: το οικοσύστημα περιμένει συμβάσεις, η άμυνα περιμένει πρωτότυπα και το κράτος δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργεί «πιλοτικά» επ’ αόριστον.

Παράλληλα ο Π.Ο. 2026 περιγράφεται ως δυναμικό εργαλείο, όχι ως «στατικό πλάνο». Αυτό αφήνει περιθώριο για προσθήκες ή μετατοπίσεις μέσα στη χρονιά, ανάλογα με το πώς εξελίσσεται το επιχειρησιακό περιβάλλον (αλλά και το τι δείχνει ότι μπορεί να παραδώσει η αγορά). Είναι μια λογική πιο κοντά σε οργανισμούς τύπου DARPA/DIU (σε ευρωπαϊκή κλίμακα), χωρίς βέβαια το ίδιο μέγεθος πόρων.

Κέντρο βάρους

Ο Προγραμματικός Ορίζοντας 2026 του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας αποτυπώνει με σαφήνεια τη μετάβαση από τον πειραματισμό στην ώριμη ανάπτυξη αμυντικών τεχνολογιών με ελληνική προστιθέμενη αξία. Πρόκειται για πλέγμα έργων έρευνας και ανάπτυξης που καλύπτει όλο το φάσμα των σύγχρονων επιχειρησιακών αναγκών: από την επιτήρηση και την κυβερνοάμυνα έως τα μη επανδρωμένα συστήματα, την ενεργειακή αυτονομία και τη ναυτική ισχύ.

Στον πυρήνα του Π.Ο. 2026 βρίσκεται η ενίσχυση της επίγνωσης κατάστασης (situational awareness) σε ξηρά, θάλασσα, αέρα και κυβερνοχώρο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται ο εκσυγχρονισμός και η αναβάθμιση του Cyber Security Operations Center (Cyber SOC) του ΓΕΕΘΑ, με αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, μηχανικής μάθησης και προηγμένων εργαλείων ανάλυσης απειλών. Το έργο στοχεύει όχι μόνο στη θωράκιση των στρατιωτικών δικτύων, αλλά και στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας κυβερνοάμυνας.

Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη μεταφερόμενου και δυναμικά αναπτυσσόμενου συστήματος θαλάσσιας επιτήρησης, ικανού να αναπτύσσεται ad hoc σε κρίσιμες περιοχές, ενισχύοντας την επιτήρηση θαλάσσιων συνόρων και κρίσιμων υποδομών. Το έργο αυτό αποτελεί ένα από εκείνα που ξεκίνησαν ως προκαταρκτική διαβούλευση το 2025 και περνούν το 2026 στη φάση εκδήλωσης ενδιαφέροντος.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα μη επανδρωμένα συστήματα, που αποτελούν πλέον κεντρικό στοιχείο των σύγχρονων συγκρούσεων. Ο Π.Ο. 2026 περιλαμβάνει:

• Ανάπτυξη UAV Κατηγορίας Ι (NATO Class I) για αποστολές επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών (ISTAR).
• Ανάπτυξη Interceptor Drone για την αναχαίτιση εχθρικών UAVs, καλύπτοντας ένα κρίσιμο επιχειρησιακό κενό.
• Ανάπτυξη περιπλανώμενου πυρομαχικού (Loitering Munition) κατηγορίας Ι για την υποστήριξη τακτικών επιχειρήσεων χερσαίων δυνάμεων.

Παράλληλα, προωθείται η ανάπτυξη ολοκληρωμένου συστήματος αντιμετώπισης εχθρικών UAVs και όπλων καθοδηγούμενων από ηλεκτρομαγνητικούς αισθητήρες, όπως laser, RF/IR και GPS guidance. Το συγκεκριμένο έργο στοχεύει στην προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών και αποτελεί έναν από τους τομείς με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την εγχώρια βιομηχανία.

Στη θάλασσα

Ο Προγραμματικός Ορίζοντας 2026 δεν περιορίζεται στον αέρα. Περιλαμβάνει επίσης:

• Ανάπτυξη συστήματος υποθαλάσσιας επιτήρησης για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και την επιτήρηση μεγάλων θαλάσσιων περιοχών.
• Ανάπτυξη μη επανδρωμένου υποβρύχιου οχήματος (UUV) για αποστολές ISR (Intelligence, Surveillance, Reconnaissance) και I&W (Indications & Warnings).

Τα έργα αυτά αντανακλούν τη σημασία που αποδίδεται στην ασφάλεια των θαλάσσιων ζωνών και των υποθαλάσσιων υποδομών, σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων.

Ενέργεια, αυτονομία και υποστήριξη στο πεδίο 

Παράλληλα, περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη αυτοκινούμενου κόμβου παραγωγής, αποθήκευσης και παροχής ενέργειας, που μπορεί να υποστηρίξει επιχειρήσεις στο πεδίο, μειώνοντας την εξάρτηση από σταθερές ενεργειακές υποδομές.Επιπλέον, προβλέπεται η ανάπτυξη αυτόνομου κινητού συνεργείου κατασκευών UAV στο πεδίο, ενισχύοντας την επιχειρησιακή ευελιξία και τη δυνατότητα ταχείας αποκατάστασης ή παραγωγής μέσων σε συνθήκες επιχειρήσεων.

Ναυτική διάσταση

Ξεχωριστή θέση στον Προγραμματικό Ορίζοντα 2026 κατέχει η αρχική σχεδίαση εθνικού πλοίου κατηγορίας OPV (Offshore Patrol Vessel). Πρόκειται για στρατηγική επιλογή που στοχεύει στη δημιουργία ενός «απλού» αλλά εξελίξιμου ελληνικού πλοίου, με αρθρωτό σχεδιασμό, ικανού να προσαρμόζεται στις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού.

Η φιλοσοφία του έργου δεν είναι η άμεση αντικατάσταση μεγάλων μονάδων, αλλά η σταδιακή οικοδόμηση εγχώριας ναυπηγικής και τεχνολογικής ικανότητας, ξεκινώντας από κανονιοφόρους/OPV και ανοίγοντας τον δρόμο για πιο σύνθετα σκάφη στο μέλλον.

88,4 εκατ. ευρώ και κύμα διαγωνισμών που ήδη τρέχει

Η πραγματική κλίμακα, όμως, αποτυπώνεται στα ποσά των ενεργών έργων. Το 2025, το ΕΛΚΑΚ προκήρυξε οκτώ έργα συνολικού ύψους 88,4 εκατ. ευρώ, προκαλώντας μαζική κινητοποίηση στην αγορά: εταιρίες πληροφορικής, τηλεπικοινωνιών, αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και startups/scale-ups του defence tech εμφανίστηκαν σε κοινοπρακτικά σχήματα και σε αυτόνομες συμμετοχές.

Η ένταση του ανταγωνισμού φαίνεται από δύο ενδεικτικά μεγέθη:

1. Στο έργο των 24 εκατ. ευρώ για μη επανδρωμένο αεροσκάφος μεταφοράς φορτίου κατατέθηκαν προσφορές από 38 ενώσεις εταιριών.
2. Στο έργο των 12 εκατ. ευρώ για αυτόνομα συστήματα και μη επανδρωμένα θαλάσσια σκάφη επιφανείας συμμετείχαν 28 σχήματα.

Στην ίδια «δέσμη» διαγωνισμών περιλαμβάνονται επίσης:

• Ανάπτυξη δορυφόρου ISR με προϋπολογισμό 20,2 εκατ. ευρώ.
• Ανάπτυξη περιπλανώμενου πυρομαχικού υψηλής ακρίβειας με προϋπολογισμό 15 εκατ. ευρώ.
• Ανάπτυξη αρθρωτού/προσαρμοστικού δικτύου 5G για την υποστήριξη εφαρμογών και επιχειρήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, με προϋπολογισμό 6,5 εκατ. ευρώ.

Αυτά τα ποσά είναι κρίσιμα γιατί δείχνουν ότι το ΕΛΚΑΚ δεν είναι απλώς ένας φορέας «καλών προθέσεων»· είναι ήδη ένας μηχανισμός που κινεί δεκάδες εκατομμύρια και δημιουργεί πραγματική αγορά. Και εδώ εμφανίζεται το βασικό στοίχημα: τα έργα αυτά πρέπει να μετατραπούν σε πρωτότυπα που δουλεύουν και σε ικανότητες που μένουν στη χώρα.

Οι «640 οντότητες» και το δύσκολο matchmaking

Ενα ακόμη σημείο που μετρά είναι το εύρος του οικοσυστήματος. Στη διαδικασία χαρτογράφησης έχουν ανταποκριθεί πάνω από 640 οντότητες, εκ των οποίων περίπου 150 αφορούν σε εργαστήρια και ερευνητικά κέντρα. Το νούμερο δείχνει δεξαμενή, αλλά δεν εγγυάται επιτυχία.

Το δύσκολο κομμάτι είναι το matchmaking: να μετατραπούν οι ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων σε τεχνικές προδιαγραφές, να επιλεγούν σχήματα που μπορούν να παραδώσουν, να υπάρξουν δοκιμές, κύκλοι βελτίωσης, πιστοποιήσεις και τελικά να «κάτσει» η λύση σε επιχειρησιακή χρήση. Εκεί το ΕΛΚΑΚ θα κριθεί αυστηρά: η αγορά θέλει διαφάνεια και ταχύτητα, ενώ το επιχειρησιακό πεδίο απαιτεί αξιοπιστία, ανθεκτικότητα και ασφάλεια.