Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που η Συμμαχία κινδυνεύει να καταρρεύσει. Το ΝΑΤΟ οικοδόμησε την Ευρώπη, καθώς και τον κόσμο, τις δεκαετίες μετά την ίδρυσή του, το 1949, φέρνοντας την ειρήνη και την ασφάλεια σε μια ήπειρο που είχε επανειλημμένα προκαλέσει παγκόσμιους πολέμους.

Ο Τραμπ μερικές φορές είναι εντελώς εχθρικός προς το ΝΑΤΟ, αλλά και οι προηγούμενοι ηγέτες των ΗΠΑ απείλησαν να εγκαταλείψουν τη Συμμαχία ή απλώς ανυπομονούσαν για την ημέρα που η Ευρώπη θα μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό της.

Η υπερατλαντική αγωνία αυτήν τη στιγμή αυξάνεται, καθώς ο Τραμπ απειλεί τη Γροιλανδία. Ο Αμερικανός πρόεδρος, κατά την πρώτη του θητεία, παραλίγο να αποσυρθεί από το ΝΑΤΟ. Η δεύτερη θητεία Τραμπ εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την επιβίωση του ΝΑΤΟ, κίνηση που πρωτίστως ευνοεί τη Ρωσία.

Η άλλη όψη

Και αν η προεδρία του έχει μία πραγματική πιθανότητα να δημιουργήσει ρήγμα στη Συμμαχία, θα μπορούσε αντ’ αυτού να ανανεωθεί. Για δεκαετίες, η άλλη πλευρά της κρίσης ήταν η ανθεκτικότητα. Το ΝΑΤΟ θα χρειαστεί κάθε κομμάτι αυτής της ανθεκτικότητας για να ανταποκριθεί στην τρέχουσα πρόκλησή του.

Το ΝΑΤΟ είναι η χρυσή-τυπική συμμαχία της Αμερικής, αλλά δεν ήταν ιδέα της Αμερικής. Μόνο οι ΗΠΑ είχαν τη δύναμη να εξασφαλίσουν τη Δυτική Ευρώπη ενάντια σε εξωτερικές απειλές.

Το ΝΑΤΟ πέτυχε εξωφρενικά σε αυτήν την αποστολή. Βοήθησε τη διατλαντική κοινότητα να περιορίσει και να ξεπεράσει τη Σοβιετική Ενωση.

Το ΝΑΤΟ είναι πραγματικά η πιο επιτυχημένη μόνιμη Συμμαχία στην Ιστορία. Αλλά έχει δοκιμαστεί, επανειλημμένα και σοβαρά, στην πορεία. Φαινόταν ότι θα μπορούσε να «σπάσει» στον επανεξοπλισμό της Δυτικής Γερμανίας τη δεκαετία του 1950 ή στις πικρές διαμάχες για το Ιράκ το 2003. Η υπόθεση του Σουέζ του 1956 -στην οποία η Ουάσιγκτον αρνήθηκε να υποστηρίξει μια γαλλοβρετανική προσπάθεια να καταλάβει τη Διώρυγα του Σουέζ- έφερε τη Συμμαχία στο οριακό σημείο. Η Γαλλία παραιτήθηκε από τη στρατιωτική διοίκηση του ΝΑΤΟ το 1966 και επέμεινε να εγκαταλείψουν όλα τα αμερικανικά στρατεύματα το έδαφός της.

Ανάλυση

Αυτή η κρίση δεν αφορά αποκλειστικά τον Τραμπ, παρά την απαράμιλλη ικανότητά του να κάνει σχεδόν τα πάντα να μοιάζουν με τον… εαυτό του. Το ΝΑΤΟ δοκιμάζεται, επί του παρόντος, από τέσσερις συγκλίνουσες κρίσεις που είναι βαθύτερες από τις ανατρεπτικές επιπτώσεις του Τραμπ σε Δανία και Γροιλανδία.

1 Μία κρίση ασφάλειας, η οποία δημιουργήθηκε από την κατά συρροήν επιθετικότητα της Ρωσίας στην Ανατολή. Από το 2022, το ΝΑΤΟ έχει ανταποκριθεί υποστηρίζοντας τον αγώνα της Ουκρανίας για επιβίωση.

2 Μία κρίση προετοιμασίας. Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, το ΝΑΤΟ έγινε πιο γεωγραφικά φιλόδοξο. Παρενέβη «εκτός περιοχής», σε τοποθεσίες από τα Βαλκάνια μέχρι το Αφγανιστάν.

3 Μία κρίση μεταβαλλόμενων προτεραιοτήτων. Η Ευρώπη ήταν η κορυφαία προτεραιότητα της Ουάσιγκτον στον Ψυχρό Πόλεμο, λόγω του σοβιετοαμερικανικού ανταγωνισμού. Εκτοτε, ωστόσο, το κέντρο οικονομικής βαρύτητας του κόσμου έχει μετακινηθεί προς τα ανατολικά. Η κύρια στρατιωτική ζώνη κινδύνου δεν είναι το Κενό Φούλντα, αλλά ο Πορθμός της Ταϊβάν.

4 Τέλος, υπάρχει κρίση αξιοπιστίας. Οι Ευρωπαίοι πάντα αναρωτιούνταν «αν οι ΗΠΑ θα είναι εκεί». Πώς θα μπορούσαν αυτοί οι φόβοι να μην υπερτροφοδοτούνται στην εποχή του Τραμπ;

Ερώτημα

Ετσι, ο Τραμπ τώρα μεγεθύνει τις άλλες κρίσεις του ΝΑΤΟ και οδηγεί αναλυτές, και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, να αναρωτιούνται αν η Συμμαχία θα μπορούσε, τελικά, να καταρρεύσει.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να χρειάζονται την Ευρώπη, για να ασκήσουν επιρροή σε αρκετές σημαντικές περιοχές. Χωρίς αυτήν, η Αμερική κινδυνεύει να κλειδωθεί στο Δυτικό Ημισφαίριο -τουλάχιστον από τη μία πλευρά- και να αποκλειστεί από τον αγώνα για μεγάλα τμήματα του κόσμου.

Τελείωσε η μακρά πορεία του ΝΑΤΟ; Ή μήπως η Συμμαχία μπορεί να ανανεωθεί για άλλη μία φορά; Η απάντηση έχει επικές παγκόσμιες επιπτώσεις και θα εξαρτηθεί και από τον Τραμπ.

Είναι εύκολο να οραματιστούμε ένα σενάριο στο οποίο ο Τραμπ ακρωτηριάζει τη Συμμαχία, επειδή μπορεί να ζούμε ήδη μέσα από αυτό. Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ συνεχίζει να διαστρέφει το ΝΑΤΟ απειλώντας την εδαφική ακεραιότητα των μελών του.

Αλλά ο Τραμπ, τελικά, μπορεί να κλείσει το ενδεχόμενο να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ενώ διευθετείται μια μεγαλύτερη συνεργασία στην ασφάλεια της Αρκτικής κ.λπ.

Το αποτέλεσμα αυτού του σεναρίου θα ήταν μια ισχυρότερη, αν και κάπως σημαδεμένη, Ευρώπη, που ενισχύει τον ελεύθερο κόσμο, διατηρώντας παράλληλα τη ζωτική διατλαντική ισοπαλία.

Ωστόσο, η καχυποψία για το ΝΑΤΟ είναι ο πυρήνας της κοσμοθεωρίας του Τραμπ. Αλλά το ΝΑΤΟ, παρά τα βάρη και τις απογοητεύσεις του, είναι πραγματικά απαραίτητο για τον κόσμο, καθώς και για την Αμερική.