Ομως, πού βρισκόμαστε τώρα; Σε περίοδο ειρήνης ή πολέμου; Η απάντηση είναι πως είμαστε σε ένα ενδιάμεσο, περίεργο, στάδιο. Η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έρχεται όλο και πιο κοντά μας, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνεχίζεται και η 80ετής ειρηνική μεταπολεμική περίοδος της Ευρώπης μοιάζει να ολοκλήρωσε τον κύκλο της. Αυτό το «ανάμεσα» που ζούμε γεννά φόβο, ανασφάλεια, ψέματα και μισές αλήθειες.

Είναι δεδομένο ότι οι δυνάμεις που εμπλέκονται άμεσα στις πολεμικές επιχειρήσεις θα χρησιμοποιήσουν όποιο μέσο διαθέτουν για να δημιουργήσουν το δικό τους αφήγημα και να υποστηρίξουν τις αποφάσεις τους. Για να παρουσιάσουν όπως θέλουν τις αιτίες, αληθινές ή κατασκευασμένες, που τις οδήγησαν στην έναρξη της σύγκρουσης, μέχρι να αποκρύψουν ή να υπερτονίσουν τις συνέπειες που μπορεί να έχει, αν ξεφύγει, ο πόλεμος. Σε κάθε αιματοχυσία, αυτή η γκρίζα ζώνη προπαγάνδας, μυστικών πληροφοριών, αντιπερισπασμών και αβεβαιοτήτων διευρύνεται.

Το θρίλερ, για παράδειγμα, με την εκτόξευση πυραύλου που οι Αμερικανοί έλεγαν πως στόχευε την Τουρκία και οι Τούρκοι πως στόχευε την Κύπρο είναι αρκετό για να μας πείσει πως πρέπει να ακούμε τα πάντα, αλλά όχι και να τα πιστεύουμε. Πολλά γράφονται, λέγονται και αναλύονται επίσης για τα πυρηνικά προγράμματα, για τις πραγματικές δυνάμεις που έχουν οι εμπλεκόμενες χώρες, για τα σχέδια διαδοχής στο Ιράν, για το αν υπάρχει σχέδιο και πλάνο απόδρασης από το χάος που θα μπορούσε να επικρατήσει στη Μέση Ανατολή. Πολλές ερμηνείες, όχι πάντα καλόπιστες, προσφέρονται αφειδώς και για τον ρόλο της Ευρώπης και κάθε κράτους ξεχωριστά, με κάθε πλευρά να επιλέγει να βλέπει τα πράγματα από τον δικό της οπτικό ορίζοντα.

Σε αυτόν τον ορυμαγδό πληροφόρησης, υπερπληροφόρησης και παραπληροφόρησης οι κοινωνίες στέκουν αμήχανες, φοβισμένες, διστακτικές. Και εδώ έρχεται το πιο κρίσιμο, ίσως, ερώτημα: Πώς μπορούν να προστατευτούν οι πολίτες από τα «μυστικά και ψέματα» και τους επαγγελματίες χειραγωγούς; Ποιον να εμπιστευτούν και ποιον να αμφισβητήσουν; Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση. Θα πρέπει να κάνουν ένα βήμα πίσω, να σκεφτούν και να αναγνωρίσουν τις υπεύθυνες φωνές που στα δύσκολα στέκονται ψύχραιμες, μετριοπαθείς και ξεκάθαρες. Που καθορίζουν τις αποφάσεις τους από το εθνικό συμφέρον και όχι από την ιδεολογία τους. Που βλέπουν τη μεγάλη εικόνα και προσπαθούν για το καλύτερο στις πιο δύσκολες συνθήκες.