Παρά τις πιέσεις της ακρίβειας, το διαρκώς αυξανόμενο ενεργειακό κόστος και τις μεταβολές στη συμπεριφορά του καταναλωτή, ο κλάδος δεν επιβραδύνει – αντιθέτως, επιταχύνει, επαναπροσδιορίζοντας το ελληνικό σούπερ μάρκετ ως έναν χώρο πιο τεχνολογικό, πιο πράσινο και περισσότερο προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες.

Η Ενωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος επιβεβαιώνει ότι ο κλάδος αποτελεί έναν από τους πιο ζωντανούς παραγωγικούς πυλώνες της οικονομίας, καθώς μόνο την περίοδο 2020-2025 οι επενδύσεις άγγιξαν τα 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ την τελευταία δεκαετία ξεπέρασαν τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Η νέα φάση που ξεκινά, όμως, έχει διαφορετικό χαρακτήρα: στηρίζεται σε αυτοματισμούς,  ψηφιακές υπηρεσίες, ενεργειακή μετάβαση και  ενίσχυση της παραγωγικότητας σε όλα τα επίπεδα της εφοδιαστικής αλυσίδας.

» Εφοδιαστική αλυσίδα: Το επίκεντρο των επενδύσεων μετατοπίζεται πλέον στα logistics, τα οποία εξελίσσονται σε στρατηγικό παράγοντα ανταγωνισμού. Οι αλυσίδες δημιουργούν αυτοματοποιημένα κέντρα διανομής με δυνατότητες διαχείρισης εκατομμυρίων τεμαχίων ανά ημέρα, εγκαθιστούν εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας και υιοθετούν συστήματα που επιτρέπουν την πραγματική παρακολούθηση αποθεμάτων. Από την Αττική έως τη Βόρεια Ελλάδα, κατασκευάζονται νέες αποθήκες και επεκτείνονται υπάρχουσες, ενώ ενισχύονται οι ψυχόμενοι στόλοι με οχήματα που διαθέτουν αισθητήρες και καταγράφουν σε πραγματικό χρόνο τις συνθήκες μεταφοράς.

Η λειτουργία αυτών των δικτύων μειώνει σημαντικά τις καθυστερήσεις, περιορίζει τις ελλείψεις προϊόντων και επιτρέπει στις εταιρίες να αναπτύσσουν ταχύτερα νέα σημεία πώλησης. Τα logistics δεν αποτελούν πλέον «υποστηρικτική» δραστηριότητα, αλλά τον πυρήνα της επιχειρησιακής στρατηγικής.

» Ψηφιακή μετάβαση και νέα αγοραστική εμπειρία: Η άνοδος του ηλεκτρονικού εμπορίου, που εκτοξεύθηκε την περίοδο της πανδημίας και στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε σε υψηλότερο επίπεδο από το προ της κρίσης, έχει οδηγήσει τον κλάδο σε επενδύσεις μεγάλου βάθους σε ψηφιακές υποδομές. Οι πλατφόρμες ηλεκτρονικών παραγγελιών εξελίσσονται, προσθέτουν προσωποποιημένες λειτουργίες, ενώ πολλές αλυσίδες ενσωματώνουν τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης για προτάσεις προϊόντων και βελτιστοποίηση της εμπειρίας χρήστη.

Παράλληλα, τα dark stores -κέντρα που λειτουργούν αποκλειστικά για την εκτέλεση ηλεκτρονικών παραγγελιών- πολλαπλασιάζονται, μειώνοντας τον χρόνο παράδοσης και βελτιώνοντας την ακρίβεια συλλογής προϊόντων. Η ψηφιοποίηση, όμως, δεν περιορίζεται στο online κομμάτι: επεκτείνεται στα φυσικά καταστήματα, όπου βλέπουμε πλέον ηλεκτρονικές ετικέτες ραφιού, ταμεία αυτοεξυπηρέτησης, έξυπνες προωθητικές οθόνες και τεχνολογίες smart checkout που μειώνουν τον χρόνο αναμονής.

» Ενεργειακή αποδοτικότητα: Με το ενεργειακό κόστος να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον κλάδο, οι αλυσίδες επενδύουν επιθετικά σε λύσεις ενεργειακής αποδοτικότητας. Φωτοβολταϊκά συστήματα σε αποθήκες και καταστήματα, αντικατάσταση παλαιών ψυγείων και φωτιστικών με σύγχρονα χαμηλής κατανάλωσης μοντέλα, συστήματα ανάκτησης θερμότητας και πράσινες πιστοποιήσεις κτιρίων διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον λειτουργίας.

Παράλληλα, οι μεγαλύτερες αλυσίδες παρουσιάζουν ολοκληρωμένα ESG προγράμματα που στοχεύουν στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος, στη μείωση των πλαστικών συσκευασιών και την ενίσχυση της ανακύκλωσης υλικών και τροφίμων. Η «πράσινη» επιλογή δεν αποτελεί πλέον εταιρική στρατηγική βιτρίνας αλλά βασικό παράγοντα εξοικονόμησης κόστους και ανταγωνιστικότητας.

» Σκλαβενίτης: Προχωρά σε πρόγραμμα επενδύσεων ύψους 350 εκατ. ευρώ για τη διετία 2026-2027. Στον πυρήνα βρίσκεται η δημιουργία ενός νέου κέντρου διανομής ελεγχόμενης θερμοκρασίας 45.000 τ.μ. στη Φούσα, το οποίο θα λειτουργήσει από το 2027, ενώ σε όλο το δίκτυο θα τοποθετηθούν ηλεκτρονικές ετικέτες τιμών. Παράλληλα, σχεδιάζονται 15 νέα καταστήματα και περίπου 60 ανακαινίσεις.

Το σημαντικότερο, όμως, έργο της εταιρίας είναι το «The Food Hall», που θα λειτουργήσει στις εγκαταστάσεις του πρώην εργοστασίου της ΠΙΤΣΟΣ στου Ρέντη. Με συνολικό χώρο 50.000 τ.μ., ο πολυχώρος γαστρονομίας, πολιτισμού και ψυχαγωγίας αναμένεται να προσελκύει πάνω από 20.000 επισκέπτες ημερησίως, με την επένδυση να ξεπερνά τα 150 εκατ. ευρώ και να δημιουργεί 1.200 νέες θέσεις εργασίας.

» Lidl Ελλάς: Δρομολογεί επενδύσεις ύψους 200 εκατ. ευρώ μέχρι το 2027, ενισχύοντας τόσο το δίκτυο των καταστημάτων όσο και τις υποδομές της. Η εταιρία θα εγκαινιάσει πέντε νέα καταστήματα, ενώ θα ανακαινίσει μεγάλο μέρος του υφιστάμενου δικτύου. Το νέο πράσινο κέντρο logistics στην Ελευσίνα, έκτασης 62.000 τ.μ., εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις της εταιρίας, με κόστος άνω των 120 εκατομμυρίων ευρώ και προοπτική δημιουργίας έως 200 θέσεων εργασίας.

Η Lidl εγκαθιστά συστηματικά ταμεία self-checkout: μέχρι το τέλος του 2026 θα υπάρχουν στα μισά της καταστήματα, ενώ το 2027 η εγκατάσταση θα έχει ολοκληρωθεί σε όλο το δίκτυο.

» ΑΒ Βασιλόπουλος: Συνεχίζει τις επενδύσεις ύψους 60 εκατ. ευρώ για το 2025, ενώ η τριετία 2023-2025 φτάνει τα 180 εκατ. ευρώ. Η εταιρία επενδύει σε νέα καταστήματα, ανακαινίζει υφιστάμενα σημεία, αναπτύσσει το δίκτυο franchise και αναβαθμίζει τις αποθήκες και τις τεχνολογικές της υποδομές. Η στρατηγική της δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο fast delivery, στην προσωποποιημένη εξυπηρέτηση μέσω εφαρμογών και την περαιτέρω ανάπτυξη του e-commerce.

» METRO: Προχωρά σε επενδύσεις άνω των 95 εκατ. ευρώ για το 2025, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου προγράμματος 280 εκατ. ευρώ για την τετραετία 2023-2026. Η ανάπτυξη του δικτύου My market και My market Local αποτελεί βασική προτεραιότητα, ενώ η METRO Cash & Carry εστιάζει στη διείσδυση στις επιχειρήσεις Ho.Re.Ca. Σημαντικό έργο αποτελεί το νέο κέντρο διανομής στον Ασπρόπυργο, το οποίο θα υποστηρίζει το επόμενο στάδιο ανάπτυξης της εταιρίας.

» Μασούτης: Επενδύει περίπου 25 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο σε ανακαινίσεις, πάγια και ενεργειακές αναβαθμίσεις. Το μεγάλο έργο στις Τρεις Γέφυρες, συνολικής επένδυσης άνω των 30 εκατομμυρίων ευρώ, περιλαμβάνει την ανέγερση δύο πολυκατοικιών και τη λειτουργία ενός νέου Grand Masoutis. Παράλληλα, η εταιρία βρίσκεται κοντά στην οριστική συμφωνία για την εξαγορά της αλυσίδας ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός, μια εξέλιξη που θα αναδιαμορφώσει εκ νέου τον χάρτη του λιανεμπορίου.

Η Μασούτης, επιπλέον, αξιοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για την εξυπηρέτηση πελατών και τη βέλτιστη διαχείριση αποθεμάτων, γεγονός που βελτιώνει την αποτελεσματικότητα σε όλα τα επίπεδα.

Προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων

Πίσω από τις αυτοματοποιημένες αποθήκες και τα self-checkout, ο κλάδος χρειάζεται ανθρώπους με διαφορετικά προσόντα απ’ ό,τι στο παρελθόν. Data analysts, ειδικοί στον σχεδιασμό δρομολογίων, μηχανικοί ψυκτικών εγκαταστάσεων, στελέχη e-commerce, υπεύθυνοι βιωσιμότητας: το προφίλ του προσωπικού αλλάζει σταδιακά.

Πολλές αλυσίδες «τρέχουν» προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων για υφιστάμενους εργαζομένους, αλλά και προγράμματα έλξης νέων στελεχών, συνεργαζόμενες με ΙΕΚ και πανεπιστήμια. Η ανάγκη για καλύτερες συνθήκες εργασίας, πιο προβλέψιμα ωράρια και ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης βαρδιών βρίσκεται πλέον στην ατζέντα σχεδόν όλων των μεγάλων επιχειρήσεων του κλάδου, καθώς ο ανταγωνισμός για ταλέντο εντείνεται.

Νέος κύκλος εξαγορών

Παρά την έντονη επενδυτική δραστηριότητα, τα περιθώρια κέρδους παραμένουν πιεσμένα. Η άνοδος των λειτουργικών δαπανών (ενέργεια, μισθοί, logistics) και η ανάγκη για συνεχείς επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και πράσινες τεχνολογίες οδηγούν τον κλάδο σε έναν νέο κύκλο συγκέντρωσης.

Ηδη, η εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη Μασούτης, που βρίσκεται στο τελικό στάδιο, θεωρείται από τους αναλυτές ως «πρώτο επεισόδιο» μιας νέας φάσης ενοποίησης της αγοράς.

Η διοίκηση της Μασούτης έχει προειδοποιήσει δημόσια ότι το 2026 θα ξεκινήσει κύμα εξαγορών λόγω της έντασης των πιέσεων, εκτιμώντας ότι στο τέλος της ημέρας θα απομείνουν 4-5 μεγάλοι όμιλοι σούπερ μάρκετ στην ελληνική αγορά.

Σύμφωνα με αναλύσεις της αγοράς, η συγκέντρωση μέσω εξαγορών δεν είναι επιλογή αλλά μάλλον αναγκαστική προσαρμογή σε ένα περιβάλλον χαμηλών καθαρών αποδόσεων, όπου οι επενδύσεις σε τεχνολογία και υποδομές δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν εύκολα από μεμονωμένους μικρότερους παίκτες.