«Βουτιά» στο σκοτάδι της κατάθλιψης

Ονομάζεται εποχική συναισθηματική διαταραχή χειμερινού τύπου, ή SAD, γνωστή στους περισσότερους από εμάς και ως «κατάθλιψη του χειμώνα» ή τα «blues του φθινοπώρου». Ωστόσο, οι ειδικοί σε θέματα ψυχικής υγείας αναφέρουν ότι αυτού του είδους η εποχική κατάθλιψη είναι κάτι περισσότερο από τη «μελαγχολία του χειμώνα». Σύμφωνα μάλιστα με τους ειδικούς, οι γυναίκες, οι νεότεροι άνθρωποι και όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν έως και πέντε μήνες.

Η συμπτωματολογία της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής

Τα συμπτώματα της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής συνήθως εμφανίζονται κατά τη διάρκεια των πιο κρύων μηνών του χειμώνα, όταν υπάρχει μικρότερη έκθεση στο φως του ήλιου κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης μπορεί να είναι ήπια έως μέτρια, αλλά μπορούν να γίνουν πιο σοβαρά.

Μάλιστα, όπως παρατηρεί η ψυχολόγος, με ειδίκευση στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς, κ. Βαλέρια Κιλαμπέρια, «εκείνοι που εργάζονται πολλές ώρες μέσα σε κτίρια και κλειστά γραφεία με λίγα παράθυρα μπορεί να εμφανίζουν τα συμπτώματα όλο τον χρόνο και σε μερικά άτομα μπορεί να σημειωθούν αλλαγές στη διάθεση λόγω συννεφιάς μεγάλης διάρκειας ή κακοκαιρίας».

Καταφύγιο… στο κρεβάτι και στο ψυγείο

Στη σοβαρότερη μορφή της διαταραχής το άτομο, όχι μόνο δεν μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι ή να βγει έξω, αλλά αδυνατεί να πάει εγκαίρως στη δουλειά του. Επίσης, ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουν 4 με 5 κιλά τον χειμώνα, αν έχουν σοβαρή εποχική κατάθλιψη, η απόκτηση κιλών είναι συνεχής και ανεξέλεγκτη.

Τι μπορεί να περιλαμβάνουν τα συμπτώματα

Τα συχνότερα συμπτώματα:

• Λύπη
• Κόπωση
• Ελλειψη δραστηριοτήτων
• Ανησυχία ή άγχος
• Επαγγελματική κακοτυχία

Τα λιγότερο συχνά συμπτώματα:

• Αυξημένη υπνηλία
• Κακή ποιότητα ύπνου
• Αύξηση βάρους
• Ακατάσχετη επιθυμία για φαγητά υψηλά σε υδατάνθρακες
• Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία

Πιο σπάνια συμπτώματα:

• Σκέψεις για αυτοκτονία
• Μειωμένος ύπνος

«Δεν είναι απαραίτητο να βιωθούν όλα τα συμπτώματα μαζί. Για παράδειγμα, το επίπεδο ενέργειας μπορεί να είναι φυσιολογικό, ενώ η λαχτάρα για υδατάνθρακες μπορεί να είναι ακραία. Μερικές φορές ένα σύμπτωμα είναι το αντίθετο της νόρμας, όπως η απώλεια βάρους, σε αντίθεση με την αύξηση του σωματικού βάρους», παρατηρεί η κ. Κιλαμπέρια.

«Σε έναν μικρό αριθμό περιπτώσεων, η ετήσια υποτροπή εμφανίζεται το καλοκαίρι αντί το φθινόπωρο και τον χειμώνα, πιθανώς λόγω ανταπόκρισης στην υψηλή θερμότητα και υγρασία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η κατάθλιψη είναι πιο πιθανό να χαρακτηρίζεται από αϋπνία, μειωμένη όρεξη, απώλεια βάρους, και διέγερση ή άγχος».

Η ψυχοφυσιολογία της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής

Το φως: Μια από τις πρώτες υποθέσεις για την εποχική συναισθηματική διαταραχή ήταν ότι η μικρή περίοδος έκθεσης σε φως του ήλιου τον χειμώνα οδηγεί ορισμένα άτομα να αναπτύσσουν καταθλιπτικά συμπτώματα. Η εποχική συναισθηματική διαταραχή έχει συνδεθεί με μία βιοχημική ανισορροπία στον εγκέφαλο, η οποία προκαλείται από λιγότερες ώρες της μέρας και της έλλειψης του φωτός του ήλιου τον χειμώνα. Στις πρώτες μελέτες θεραπείας φωτός στην εποχική συναισθηματική διαταραχή πραγματοποιήθηκε τρεις ώρες έκθεση στο φως. Αυτή η μέθοδος επέκτασης της φωτοπεριόδου οδήγησε τα άτομα με εποχική συναισθηματική διαταραχή σε σημαντική βελτίωση. Ωστόσο, οι επακόλουθες μελέτες έδειξαν ότι η θεραπεία επέκτασης φωτοπεριόδου από μόνη της δεν ήταν αποτελεσματική για την καταπολέμηση των συμπτωμάτων της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής.

Οι ορμόνες: Η μελατονίνη, ορμόνη σχετιζόμενη με τον ύπνο, επίσης συνδέεται με την εποχική συναισθηματική διαταραχή. Αυτή η ορμόνη, η οποία έχει συνδεθεί με την κατάθλιψη, παράγεται σε αυξημένα επίπεδα στο σκοτάδι. Οταν οι μέρες είναι μικρότερες και πιο σκοτεινές, τα επίπεδα της μελατονίνης αυξάνονται.

Πώς μπορεί να θεραπευτεί η εποχική συναισθηματική διαταραχή

«Η αυξημένη έκθεση στο ηλιακό φως μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής. Αυτό μπορεί να είναι μια μεγάλη βόλτα έξω ή η οργάνωση στο σπίτι ή στο γραφείο, έτσι ώστε να εκτίθεστε σε ένα παράθυρο κατά τη διάρκεια της ημέρας, αν τα συμπτώματα της κατάθλιψής σας είναι αρκετά σοβαρά για να επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή σας ζωή», τονίζει η κ. Κιλαμπέρια.

Το έντονο φως κάνει τη διαφορά στη χημεία του εγκεφάλου, αν και το ακριβές μέσο με το οποίο οι πάσχοντες επηρεάζονται δεν είναι ακόμη γνωστό. Πρόσθετη ανακούφιση προσφέρει η ψυχοθεραπεία και σε ορισμένες περιπτώσεις τα αντικαταθλιπτικά.

Ασαφή τα όρια εποχικής συναισθηματικής διαταραχής και κατάθλιψης

Αν αισθάνεστε ότι πάσχετε από εποχική συναισθηματική διαταραχή, είναι σημαντικό να ζητήσετε τη βοήθεια ενός ειδικά εκπαιδευμένου ιατρικού επαγγελματία. Τα συμπτώματα της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής μπορεί να μοιάζουν με άλλων ασθενειών, όπως ο υποθυρεοειδισμός, η υπογλυκαιμία, η λοιμώδης μονοπυρήνωση και άλλες ιογενείς λοιμώξεις. Η σωστή αξιολόγηση είναι αναγκαία. Για μερικούς ανθρώπους μπορεί η εποχική συναισθηματική διαταραχή να συγχέεται με μια πιο σοβαρή συναισθηματική διαταραχή, όπως με πιο βαριά μορφή κατάθλιψης ή διπολική διαταραχή.

Ανάγκη επείγουσας βοήθειας

Αν νομίζετε ότι η κατάθλιψη που βιώνετε είναι βαριάς μορφής ή αν έχετε σκέψεις αυτοκτονίας, συμβουλευτείτε αμέσως έναν γιατρό σχετικά με τις επιλογές θεραπείας ή ζητήστε βοήθεια στο πλησιέστερο τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Δεν υπάρχουν τεστ αίματος για να επιβεβαιωθεί η παρουσία της εποχικής συναισθηματικής διαταραχής. Ωστόσο, ένας εκπαιδευμένος κλινικός γιατρός μπορεί να διαγνώσει τα συμπτώματα και να προτείνει επιλογές θεραπείας. Με τη σωστή θεραπεία, η εποχική συναισθηματική διαταραχή μπορεί να είναι μια κατάσταση διαχειρίσιμη.

Ειδήσεις Σήμερα

«Beat My Guest»: Είδαμε πρώτοι το νέο game show του ΣΚΑΪ – Αξίζει να το δεις;