«Ήρθε η ώρα να διερευνήσουμε αν η πυρηνική ενέργεια, και συγκεκριμένα οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, μπορούν να έχουν έναν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα», ανέφερε από το Παρίσι πριν από μερικές ημέρες ο πρωθυπουργός στη Σύνοδο Κορυφής για την πυρηνική ενέργεια, προσθέτοντας ότι «Θα συγκροτήσουμε μια υπουργική επιτροπή υψηλού επιπέδου, η οποία θα υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις στην κυβέρνηση σχετικά με το ζήτημα αυτό».

«Γνωρίζουμε ότι η ανάγκη σε ηλεκτρικό ρεύμα θα αυξηθεί και δεν θα επαρκούν οι ΑΠΕ όσο κι αν επεκταθούν, ανέφερε χαρακτηριστικά από το Παρίσι και το βήμα της συνόδου Κορυφής στην οποία μετείχαν εκπρόσωποι 41 κρατών από ολόκληρο τον κόσμο και πολλούς διεθνείς οργανισμούς.

Η πυρηνική ενέργεια στα… δεδομένα της Ελλάδας

Ποιοι παράγοντες ωθούν σταδιακά τη χρήση πυρηνικής ενέργειας και πόσο απαραίτητη είναι στην Ελλάδα; Αν η χώρα μας λάβει την απόφαση να προχωρήσει με την πυρηνική ενέργεια, πότε θα μπορούσε να λειτουργήσει ο πρώτος μικρός πυρηνικός σταθμός και ποιες περιοχές θα ήταν κατάλληλες να φιλοξενήσουν πυρηνικό σταθμό;

Απάντηση σε αυτά τα «καυτά» ερωτήματα και όχι μόνο, έδωσε ο καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής στο ΑΠΘ Χρήστος Ελευθεριάδης, μιλώντας στο ΕΤ Magazine του EleftherosTypos.gr.

• Τα τελευταία χρόνια φουντώνει η συζήτηση για το θέμα της πυρηνικής ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Γιατί πιστεύετε ότι βρίσκεται στο προσκήνιο;

Απλό, καταφέραμε να έχουμε έλλειμμα στις αξιόπιστες και οικονομικές πηγές ενέργειας. Κλείσαμε τις πόρτες με την Ρωσία, της οποίας η Gazprom ήταν εξαιρετικά αξιόπιστος προμηθευτής. Αν κάποιος ψάξει δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου προ 2022, με τον Nordstream 2 έτοιμο να λειτουργήσει, θα δει σαφώς στις προθέσεις του τον στόχο “να μην λειτουργήσει ο Nordstream 2”. Τον στόχο αυτό βέβαια εξυπηρέτησε και η ίδια η Ρωσία, με την εισβολή της στην Ουκρανία. Η Ιστορία θα το πει κάποια στιγμή πως δεν υπάρχουν αθώοι σε αυτή την υπόθεση. Προηγήθηκε και το βιαστικό κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών της Γερμανίας, χάθηκε και το φτηνό φυσικό αέριο, οπότε αναγκάστηκαν να γυρίσουν στο κάρβουνο και τότε πλέον εδέησαν και πήραν είδηση πως χρειάζονται μια αξιόπιστη, καθαρή, ελεγχόμενη και οικονομική πηγή ενέργειας, που θα μπορούσε και να στηρίξει και τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα.

• Γιατί από την επιλογή φυσικό αέριο ή ΑΠΕ η συζήτηση για την «ενεργειακή οικονομία» στην Γηραιά Ήπειρο περιστρέφεται γύρω από την πυρηνική ενέργεια;

Το φυσικό αέριο ήδη συμμετέχει σε μεγάλο βαθμό στο ενεργειακό μείγμα, είναι αξιόπιστη τεχνολογία, αλλά υπάρχει πρόβλημα με την ροή του και βέβαια το κόστος του που, όταν έγινε η εισβολή στην Ουκρανία, πήδηξε σχεδόν δέκα φορές ψηλότερα. Στην Ανατολική Ευρώπη ο πόλεμος συνεχίζεται, στην Μέση Ανατολή τα στενά του Χορμούζ έκλεισαν και απέκλεισαν το Κατάρ, άρα χρειάζονται και άλλες πηγές, Οι ΑΠΕ είναι στοχαστικές πηγές, παράγουν με τον δικό τους χρόνο και όχι με την ζήτηση (αν και τα ΦΒ πιάνουν μέγιστο όταν και η ζήτηση μεγιστοποιείται τα θερινά μεσημέρια με τα κλιματιστικά αναμμένα). Χρειάζεται λοιπόν μια ελεγχόμενη πηγή που να παράγει όσο χρειάζεται ώστε να αντισταθμίζει τις συνδυασμένες μεταβολές στην ζήτηση αλλά και την παραγωγή των ΑΠΕ. Τέτοιες ελεγχόμενες πηγές είναι τα υδροηλεκτρικά (έχουν όμως το όριο του υδατικού δυναμικού, συν περιβαλλοντικά θέματα), το κάρβουνο (ξεπερασμένο, αφήνει στην ατμόσφαιρα διπλό διοξείδιο του άνθρακος σε σχέση με το φυσικό αέριο) και καταλήγουμε στην πυρηνική ενέργεια.

Εν παρόδω, στην Ελλάδα, έχουμε σχεδόν 15GW εγκατεστημένη ισχύ αιολικών (6GW) και ΦΒ (9-10GW), με μέση ζήτηση περί τα 6 GW. Με αυτά τα 15GW εγκατεστημένης ισχύος ήδη παράγουμε πάνω από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ. Είμαστε όμως στο όριο, ήδη πετάμε ανανεώσιμη ενέργεια. Και οι μεγάλες αιολικές και ΦΒ εγκαταστάσεις, έτσι όπως χωροθετούνται άναρχα και χωρίς σχεδιασμό, όπου κάνει αίτηση ο καθένας, έχουν σοβαρότατες περιβαλλοντικές συνέπειες. Πρέπει άμεσα να ανακληθούν ΟΛΕΣ οι άδειες αιολικών και γιγαντιαίων ΦΒ στη χώρα, διότι ορίζουν μια πορεία που είναι απαράδεκτη τεχνικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά και στο φινάλε και κοινωνικά. Ίσως κάποτε ενδιαφερθεί κανένας πολιτικός, από αυτούς που αποφασίζουν, να μάθει γιατί το λέω τόσο κάθετα, την ώρα μάλιστα που είμαι υπέρ των ΑΠΕ. Υπάρχει σωστός τρόπος για ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, αλλά θα πω ξεκάθαρα πως το τρέχον θεσμικό πλαίσιο είναι μνημείο εξυπηρετήσεως  συμφερόντων σε βάρος της κοινωνίας.  Έχω δυστυχώς κάποια πολύ συγκεκριμένα αρνητικά παραδείγματα για το πως νομοθετούν.

Για το 2026, εκτιμώ ότι θα ακουμπήσουμε σχεδόν 30TWh (30000GWh) από στοχαστικές ΑΠΕ, αν προσθέσετε και υδροηλεκτρικά θα πιάσουμε λογικά το 60% της συνολικής ζητήσεως. Είμαστε ψηλά, εξάγουμε κιόλας περισσότερο από όσο εισάγουμε. Το πρόβλημα είναι πως ήδη φτάσαμε και στο να πετάμε ανανεώσιμη ενέργεια. Αυτό θα λυθεί με αποθήκευση ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα, που όμως ΔΕΝ πρέπει να την κάνουμε με τον τρόπο που ξεκινήσαμε! Χρειαζόμαστε επιτέλους ένα άλλο θεσμικό πλαίσιο, με προτεραιότητα το καλό της κοινωνίας!

• Υπάρχουν κάποιοι συγκεκριμένοι, νέοι, παράγοντες που ωθούν σταδιακά τη χρήση πυρηνικής ενέργειας;

Πρώτα από όλα τα υψηλά πλέον επίπεδα ασφαλείας. Επίσης η αυξημένη ευελιξία των νέων πυρηνικών τεχνολογιών, που τις καθιστά κατάλληλες στο να παραλαμβάνουν και αντισταθμίζουν τις μεγάλες μεταβολές στην διαφορά μεταξύ ζητήσεως και παραγωγής ΑΠΕ. Φανταστείτε μια υπαρκτή κατάσταση στην οποία η ζητηση αυξάνεται και η παραγωγή ΑΠΕ μειώνεται, άρα απαιτείται ισχυρή αύξηση παραγωγής από ελεγχόμενη πηγή, που θα μπορούσε να είναι μια πυρηνική εγκατάσταση.

• Τα τελευταία χρόνια κυριαρχεί η άποψη πως η Ευρώπη αρχίζει σιγά-σιγά να γίνεται πυρηνική. Συμμερίζεστε την άποψη αυτή;

Σε όλο τον κόσμο παρατηρούμε μια επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια, για τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω. Προσωπικά πάντως, θα εξέταζα μια λύση χωρίς πυρηνικά και χωρίς ορυκτά καύσιμα, για το απώτερο μέλλον. Η προοπτική μιας κοινωνίας υδρογόνου θεωρώ πως μπορεί να είναι εφικτή και εδώ είμαστε να το δούμε πως μπορεί να γίνει.

• Βλέπεται άμεσα εξελίξεις σε χώρες της Γηραιάς Ηπείρου ως προς την περαιτέρω ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας;

Ναι, αυτό είναι σαφές.  Η Γαλλία ως πρωτοπόρος κινείται στην κατεύθυνση αυτή, η Γερμανία άργησε αλλά κατάλαβε ότι το Atomkraft nein danke δεν ισχύει σήμερα όπως ίσχυε κάποτε, η Φινλανδία είναι για μένα το παράδειγμα που θα έπρεπε να κοιτάξουμε με προσοχή. Αν αποφάσιζα εγώ, θα το είχα ήδη κοιτάξει, να θεμελιώσω μια σοβαρή συνεργασία.

• Οι δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για σκέψεις ένταξης στο πυρηνικό «κλαμπ» τροφοδότησαν συζητήσεις για πυρηνικά εργοστάσια στην Ελλάδα. Πόσο διαδεδομένη είναι η πρακτική αυτή και μπορεί να αποτελέσει βιώσιμη λύση;

Η Γαλλία παράγει ως και πάνω από 70% της ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικές εγκαταστάσεις, με σχεδόν 60 αντιδραστήρες. Και μέχρι το 2022, πουλούσε ηλεκτρική ενέργεια (και κέρδιζε χρήματα) σε όλες τις όμορες χώρες, με 5 λεπτά την κιλοβατώρα. Χρειάζεται να βγάλω εγώ τα συμπεράσματα;

• Πόσο απαραίτητη είναι η πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα; Πρέπει να υπάρχει στήριξη από την κοινή γνώμη;

Αν η  απάντηση είναι ναι στο πρώτο ερώτημα (αυτό είναι αντικείμενο μιας σοβαρής συζητήσεως και θα δούμε που θα καταλήξει!), τότε η κοινή γνώμη καλό είναι μεν να πληροφορηθεί αξιόπιστα και να στηρίζει, αλλά αυτό δεν είναι αυτονόητο δυστυχώς. Σε αυτή τη χώρα, οι ημιμαθείς που νομίζουν πως τα ξέρουν όλα είναι α) πολλοί, β) λαλίστατοι και γ) φανατικοί, ώστε πολλές φορές πετυχαίνουν να παραπληροφορήσουν και τον κόσμο. Το “σοβαρής συζητήσεως” σημαίνει πως αφήνουμε εκτός συζητήσεως τους εθνικούς εργολάβους που κυνηγάνε δημόσια έργα, μιλάει η πολιτική ηγεσία (ΟΛΗ η βουλή!) με το επιστημονικό δυναμικό που ΔΕΝ εξυπηρετεί συμφέρονται κάποιου λόμπυ. Κριτήριο είναι το καλό της κοινωνίας και μόνον.

• Το ότι η Ελλάδα είναι μια σεισμογενής χώρα επηρεάζει τις σκέψεις της Ελλάδας για πυρηνική ενέργεια και κατ’ επέκταση τη δυνατότητα να αναπτύξει πυρηνικούς αντιδραστήρες;

Όχι, η σεισμικότητα λαμβάνεται υπόψιν ως προς το ότι ο πυρηνικός σταθμός πρέπει να αντέξει σε οιονδήποτε σεισμό μπορεί να δώσει το γεωλογικό υπόβαθρο της χώρας, ακόμη και πολύ μεγαλύτερο. Αυτά είναι λυμένα προβλήματα σήμερα.

• Θα μπορούσε η πυρηνική ενέργεια να δώσει ενεργειακή ασφάλεια στη χώρα μας και φθηνό ρεύμα στους καταναλωτές;

Σαφώς ναι.

• Τι είναι οι μικροί αντιδραστήρες και τα πλεονεκτήματά τους;

Μικροί, από δεκάδες MW μέχρι 300MW  το πολύ. Σημερινής τεχνολογίας, σίγουρα τουλάχιστον 3ης γενιάς, ασφαλέστατοι, προκατασκευασμένοι σε βιομηχανικό περιβάλλον γρήγορα και οικονομικά. Τα ανωτέρω όμως τα βλέπω σαν στόχους που δεν έχουν όλοι επιτευχθεί ακόμη. Δεν είναι ακόμη πανάκεια, ας προσγειωθούμε.

• Πόσο ασφαλής είναι η σημερινή τεχνολογία των μικρών αντιδραστήρων SMR;

Όλοι οι αντιδραστήρες από 3η γενιά και πάνω είναι πολύ ασφαλείς. Λέω ‘πολύ’, γιατί ο φυσικός δεν λέει ποτέ ‘απόλυτα’. Ο τρόπος υλοποιήσεώς τους, δεν είναι δεδομένος, δουλεύουν πολλές χώρες προς τα εκεί, άρα στη φάση αυτή περιμένουμε να δούμε συγκεκριμένη κατασκευή πριν κρίνουμε. Σίγουρα όμως, οποιοδήποτε πρωτότυπο, θα περάσει την βάσανο του Παγκόσμιου Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας (International Agency for Atomic Energy, IAEA), που τον θεωρώ ίσως τον σοβαρότερο Παγκόσμιο Οργανισμό. Όποια μηχανή πάρει έγκριση από ΙΑΕΑ, λογικά θα έχει υψηλότητα εχέγγυα ασφαλείας.

• Αν η Ελλάδα λάβει την απόφαση να προχωρήσει με την πυρηνική ενέργεια, πότε θα μπορούσε να λειτουργήσει ο πρώτος μικρός πυρηνικός σταθμός;

Ίσως σε 5 χρόνια, αν δεν μας ρήμαζε η γραφειοκρατία που κόβει πάνω από 2% ετήσια ανάπτυξη σε αυτή τη χώρα. Και μάλλον λίγο λέω για το 2%… Για όσους δεν καταλαβαίνουν το 2%, αυτό σημαίνει απώλεια 5 δις κάθε χρόνο από το ΑΕΠ της χώρας. Τουλάχιστον. Τόση περίπου είναι σήμερα και η αξία ενός μοντέρνου πυρηνικού σταθμού του ενός GW. Δωρεάν θα μας έβγαινε δηλαδή, αν κόβαμε την κακώς εννοούμενη γραφειοκρατία.

• Υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό στην Ελλάδα για να στελεχώσει αυτή τη μονάδα; Θεωρείται ότι θα ανοίξουν και θέσεις εργασίας; Τι τεχνογνωσία χρειάζεται;

Σε βάθος πενταετίας, θα υπάρξει σίγουρα, υπάρχουν και πολλοί φοιτητές μας που είναι στην Ευρώπη για μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές στην πυρηνική ενέργεια. Φυσικά θα ανοίξουν θέσεις εργασίας για πολύ κόσμο. Μειονέκτημα γενικότερο για τη χώρα και βαρύ, η εν τοις πράγμασι κατάργηση της τεχνικής εκπαίδευσης με την γνωστή πανεπιστημιοποίηση των ΤΕΙ. Για το σκέτο θεαθήναι του πανεπιστημιακού πτυχίου, καταργήθηκε η ουσία της τριτοβάθμιας τεχνικής εκπαίδευσης, που θα έπρεπε μάλιστα να ενισχυθεί ισχυρότατα, πρώτα από όλα για τα νέα παιδιά που έχουν τεχνικές δεξιότητες και θα καταλήξουν δυστυχισμένοι πτυχιούχοι πανεπιστημίου δεύτερης διαλογής, αντί για ικανότατοι και ευτυχισμένοι ηλεκτρολόγοι, μηχανικοί, ηλεκτρονικοί κλπ τεχνικά επαγγέλματα.

• Ποιες περιοχές της χώρας μας θα ήταν κατάλληλες να φιλοξενήσουν πυρηνικό σταθμό;

Κοζάνη-Πτολεμαϊδα πρώτα θα έλεγα, εκεί που υπάρχουν ήδη δικτυακές αλλά και άλλες υποδομές. Μην ξεχνάμε ότι ένας πυρηνικός σταθμός είναι κατά βάσιν παρόμοιος με οιονδήποτε θερμικό σταθμό, διαφέροντας μόνο στην πηγή θερμότητος.

• Με το άνοιγμα ενός πυρηνικού σταθμού υπάρχει και το ερώτημα των πυρηνικών αποβλήτων. Τι θα γίνει με τα πυρηνικά απόβλητα από την λειτουργία ενός πυρηνικού αντιδραστήρα έστω και μικρού αρθρωτού SMR ; Πόσα είναι και πού θα πάνε;

Ελάχιστα είναι, γιατί η πυρηνική ενέργεια είναι πολύ ‘πυκνή’. Εκεί που χρειάζονται δέκα εκατομμύρια κάρβουνου για παραγωγή δεδομένου ποσού ενέργειας, θα χρειαστεί ένας τόνος πυρηνικού καυσίμου για ανάλογη παραγωγή, άρα και ελάχιστα απόβλητα ως προς την ποσότητα. Αποθηκεύονται σε γεωλογικά αποθετήρια, θα επέλεγα ένα κλειστό, παλιό και βαθύ ορυχείο, κάτω από τον υδροφόρο ορίζοντα.

Η χρήση της πυρηνικής ενέργειας παραμένει ταμπού για την ελληνική κοινωνία

Η παραγωγή ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια εξακολουθεί να είναι ταμπού για σημαντικό μέρος της ελληνικής κοινωνίας, με τα στοιχεία του ευρωβαρόμετρου που διεξήχθη το 2024 να υπολογίζουν στο 47% τις αρνητικές απόψεις για τον αντίκτυπό της. Σημαντικό μέρος του πληθυσμού όμως, το 43%, θεωρεί ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με την σχάση του ατόμου μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο.

Η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα είχε ατονίσει εδώ και χρόνια, καθώς λίγοι έχουν την επιθυμία να ανοίξουν ένα ζήτημα στο οποίο οι απόψεις φαίνεται να είναι καθορισμένες και σταθερές εδώ και δεκαετίες.

Δεν είναι λίγοι ωστόσο εκείνοι που ισχυρίζονται ότι η κλιματική αλλαγή απειλεί τον πλανήτη και για να φθάσουμε στις μηδενικές εκπομπές ρύπων θα χρειαστεί «ενέργεια γέφυρα» μεταξύ των ορυκτών καυσίμων και των ΑΠΕ. Το ρόλο αυτό θα μπορούσε να έχει η πυρηνική ενέργεια ειδικά τώρα που η τεχνολογία έχει δώσει τη λύση των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (Small Modular Reactors, SMR) ανέφερε πριν λίγο καιρό ο γενικός γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας της Προεδρίας της Κυβέρνησης Θάνος Ντόκος σε συνέδριο για την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων στο Δημόκριτο, καταλήγοντας ότι πρέπει να συζητηθούν με σοβαρότητα όλα τα υπέρ και τα κατά της πυρηνικής όπως για παράδειγμα η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων και ο κίνδυνος της πυρηνικής τρομοκρατίας.

Αλλάζουν τα δεδομένα οι Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες (SMRs)

Ακούγοντας πυρηνική ενέργεια το μυαλό αστραπιαία πάει στα γιγαντιαία, πανάκριβα και χρονοβόρα πυρηνικά εργοστάσια του παρελθόντος. Η τεχνολογία όμως έχει προχωρήσει και η συζήτηση περιστρέφεται πια γύρω από τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (Small Modular Reactors – SMRs). Όπως προκύπτει από παλαιότερη, εκτενή έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), οι SMRs μοιάζουν «κομμένοι και ραμμένοι» για τις χώρες που είναι κοντά στις γεωγραφικές και ενεργειακές ανάγκες της Ελλάδας.

Τα βασικά τους πλεονεκτήματα και οι προοπτικές τους συνοψίζονται στα εξής:

1. Ενεργειακή αυτονομία για νησιά: Οι SMRs (και ειδικά οι λεγόμενοι micro-reactors) μπορούν να αντικαταστήσουν τους ρυπογόνους και ακριβούς πετρελαϊκούς σταθμούς στα μη διασυνδεδεμένα νησιά. Προσφέρουν σταθερή, 24ωρη παροχή καθαρής ενέργειας χωρίς την ανάγκη κατασκευής δαπανηρών υποθαλάσσιων καλωδίων.
2. Λύση στο πρόβλημα της λειψυδρίας: Οι SMRs εκλύουν θερμότητα χαμηλής θερμοκρασίας η οποία είναι ιδανική για εγκαταστάσεις αφαλάτωσης θαλασσινού νερού. Έτσι, μια και μόνο μονάδα θα μπορούσε να λύσει ταυτόχρονα το ενεργειακό και το υδατικό πρόβλημα των άνυδρων ελληνικών νησιών, ειδικά εν μέσω τουριστικής περιόδου.
3. Σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου: Όσο η Ελλάδα αυξάνει το μερίδιο της αιολικής και ηλιακής ενέργειας, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για ενέργεια βάσης (baseload) όταν δεν φυσάει ή δεν έχει ήλιο. Οι SMRs μπορούν να προσφέρουν αυτή τη σταθερότητα, λειτουργώντας συμπληρωματικά με τις ΑΠΕ, κάτι που οι μπαταρίες από μόνες τους δεν μπορούν να εγγυηθούν για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα.
4. Αξιοποίηση πρώην λιγνιτικών μονάδων (Brownfield): Όπως επισημαίνει ο IEA, τα παλιά εργοστάσια άνθρακα (όπως αυτά στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη) είναι ιδανικά σημεία για την εγκατάσταση SMRs. Αξιοποιώντας τα υφιστάμενα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρισμού και τις υποδομές ψύξης, το κόστος κατασκευής μπορεί να μειωθεί έως και κατά 35%.

Η τεχνολογία των SMRs προσφέρει το πλεονέκτημα της τυποποιημένης, εργοστασιακής κατασκευής, μειώνοντας δραματικά το αρχικό κόστος και τον χρόνο υλοποίησης σε σχέση με τους παραδοσιακούς αντιδραστήρες, ενώ ενσωματώνει κορυφαία, παθητικά συστήματα ασφαλείας.Η τεχνολογική πρόοδος δείχνει τον δρόμο για την ενσωμάτωση της πυρηνικής ενέργειας στο ελληνικό ενεργειακό μείγμα, όμως και στην κυβέρνηση αντιλαμβάνονται ότι θα είναι δύσκολο να ξεπερασθεί η κατά παράδοση αρνητική στάση της κοινής γνώμης.

416 πυρηνικοί αντιδραστήρες σε 31 χώρες

Με την τοποθέτησή του για την πυρηνική ενέργεια στο Παρίσι, ο πρωθυπουργός έκανε σαφή την πρόθεση της Ελλάδας να προχωρήσει στο κλαμπ των πυρηνικών χωρών της Ευρώπης που διευρύνεται συνεχώς, καθώς έχει γίνει πλήρως αντιληπτό ότι δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης απανθρακοποίηση και ασφαλές ενεργειακό σύστημα που να στηρίζεται μόνο σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Η παραγωγή ενέργειας με την χρήση πυρηνικών αντιδραστήρων κάθε άλλο παρά σπάνια μπορεί να θεωρηθεί καθώς 31 χώρες λειτουργούν αυτή τη στιγμή 416 πυρηνικούς αντιδραστήρες, με συνολική εγκατεστημένη καθαρή ισχύ παραγωγής 376 γιγαβάτ (GW) ενώ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, 16 βρίσκονται σε αναστολή λειτουργίας.

IAEA: Οι 5 χώρες που έχουν το 71% της παγκόσμιας πυρηνικής ισχύος

Πέντε χώρες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από τα 2/3 της συνολικής παγκόσμιας πυρηνικής ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ) έχουν τη μεγαλύτερη ισχύ.Ακολουθούνται από τη Γαλλία, την Κίνα, τη Ρωσία και τη Νότια Κορέα, με βάση τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) από τον Ιούνιο του 2025.

Η ανάπτυξη πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για εμπορική χρήση ξεκίνησε στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη της δεκαετίας του 1950 με την έναρξη λειτουργίας του Ατομικού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας Shippingport στην Πενσυλβάνια. Το μεγαλύτερο μέρος της λειτουργικής πυρηνικής ισχύος των ΗΠΑ κατασκευάστηκε μεταξύ 1967 και 1990.

Πρωτιά Γαλλίας στην Ευρώπη

Η Γαλλία διατηρεί τον 2ο μεγαλύτερο στόλο πυρηνικών αντιδραστήρων στον κόσμο και τον μεγαλύτερο στόλο πυρηνικών αντιδραστήρων στην Ευρώπη με 57 αντιδραστήρες με συνολική εγκατεστημένη παραγωγική ικανότητα 63 GW.

Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες στη Γαλλία παρήγαγαν πάνω από 320 GWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2023, που αντιστοιχούσε σχεδόν στο 65% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Μετά την παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση στις αρχές της δεκαετίας του 1970, οι κατασκευαστές κατασκεύασαν 52 πυρηνικούς αντιδραστήρες στη Γαλλία μεταξύ 1975 και 1990, προκειμένου να ενισχύσουν την ενεργειακή της ασφάλεια.

Στην Κίνα ο ταχύτερος ρυθμός πυρηνικής ανάπτυξης στον κόσμο

Η Κίνα έχει τον ταχύτερο ρυθμό πυρηνικής ανάπτυξης στον κόσμο, με 57 αντιδραστήρες που έχουν τεθεί σε λειτουργία από το 1991. Σύμφωνα με στοιχεία του IAEA, άλλοι 28 αντιδραστήρες με συνολική χωρητικότητα 30 GW βρίσκονται υπό κατασκευή. Μόλις ολοκληρωθεί, η συνολική εγκατεστημένη πυρηνική ισχύς της Κίνας θα ξεπεράσει αυτή της Γαλλίας. Οι λειτουργικοί αντιδραστήρες της Κίνας παρήγαγαν πάνω από 433 GWh το 2023, ή το 5% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Κίνας.

Η Κίνα έχει αποκτήσει τεχνολογία πυρηνικής ηλεκτρικής ενέργειας από άλλες χώρες όπως η Γαλλία, ο Καναδάς και η Ρωσία. Πρόσφατα, η Κίνα προσάρμοσε τον σχεδιασμό του αντιδραστήρα AP1000 της αμερικανικής εταιρείας Westinghouse στον σχεδιασμό CAP1000.

Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής τεχνολογίας πυρηνικής παραγωγής

Η Ρωσία λειτουργεί 36 πυρηνικούς αντιδραστήρες με συνολική εγκατεστημένη παραγωγική ισχύ 27 GW, ενώ άλλες 4 μονάδες, συνολικής ισχύος 4 GW, βρίσκονται υπό κατασκευή. Η Ρωσία είναι σήμερα ο μεγαλύτερος προμηθευτής τεχνολογίας πυρηνικής παραγωγής στον κόσμο.

Οι «γείτονες» της Ελλάδας

Αίγυπτος και Τουρκία σχεδιάζουν να θέσουν σε λειτουργία πυρηνικούς αντιδραστήρες στο προσεχές διάστημα, κάνοντας έτσι το πυρηνικό τους «ντεμπούτο». Παράλληλα, Ρουμανία και Βουλγαρία έχουν εντάξει την πυρηνική επιστήμη στην παραγωγή ηλεκτρισμού. Την ίδια ώρα η Πολωνία βρίσκεται στο στάδιο σχεδιασμού για να αναπτύξει τις πυρηνικές δυνατότητές της ενώ και η Γερμανία τάσσεται υπέρ. Ειδικά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όπου η γερμανική κοινή γνώμη θεώρησε εσφαλμένη την επιλογή της αποπυρηνικοποίησης, αφού η εγκατάλειψη της πυρηνικής ενέργειας κατέστησε το Βερολίνο απολύτως εξαρτημένο από το φυσικό αέριο που παρείχε η Μόσχα.

Μύθος ή πραγματικότητα;

• Η αξιοπιστία της πυρηνικής ενέργειας δεν θα επηρεαστεί από τα κλιματικά φαινόμενα:

Πραγματικότητα

• Η σταδιακή κατάργηση των πυρηνικών οδηγεί αναπόφευκτα σε αύξηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου:

Όχι απαραίτητα. Ισχύει όταν αντικαθίστανται από πηγές που παράγουν με ορυκτά καύσιμα.

• Η πυρηνική ενέργεια είναι ανθρακικά ουδέτερη:

Πραγματικότητα

• Η πυρηνική ενέργεια είναι προσιτή:

Πραγματικότητα

• Η πυρηνική ενέργεια είναι ασφαλής:

Πραγματικότητα