Πριν από το κλείσιμο της στενής λωρίδας των 21 μιλίων από τα συνολικά 161 χιλιόμετρα που είναι το μήκος των στενών, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, οι ειδικοί του πετρελαίου θύμιζαν ότι το κλείσιμο των Στενών για τρεις ημέρες, θα έφερνε ταχύτατα την τιμή του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι.

Τα Στενά του Ορμούζ, το στενό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν, αποτελεί τη μοναδική θαλάσσια έξοδο για χώρες παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως η Σαουδική Αραβία το Κουβέιτ, το Μπραχρέιν, το Ιράν, το Ιράκ, το Κατάρ, το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Θέσεις-κλειδιά

Είναι όμως τόσο σημαντική η ελεύθερη διέλευση στα στενά; Οι ειδικοί της αγοράς πετρελαίου είναι απόλυτοι. Τα Στενά στις παρυφές της αραβικής χερσονήσου είναι το δεύτερο σπουδαιότερο πέρασμα στο κόσμο μετά τα στενά της Μαλάκα που βρίσκονται εν μέσω της ινδονησιακής νήσου Σουμάτρα, του δυτικού μέρους της Μαλαισίας και της Νότιας Ταϊλάνδης, μέσω του οποίου διακινούνται ενεργειακά προϊόντα που αντιστοιχούν στο 25% της παγκόσμιας κατανάλωσης.

Εχει το Ιράν δικαίωμα να κλείσει τα Στενά: Με βάση το Διεθνές Δίκαιο, τόσο το Ιράν όσο και το Ομάν έχουν χωρικά ύδατα 12 μίλια στις δύο πλευρές των στενών. Ωστόσο λόγω της φύσης των εμπορευμάτων που διακινούνται και της σημασίας για την παγκόσμια οικονομία έχει δοθεί το δικαίωμα της «αβλαβούς διέλευσης» των τάνκερ από και προς την περιοχή.

Οι ναυτιλιακοί διάδρομοι στους οποίους πρέπει να κινούνται τα καράβια, είναι δύο μίλια. Στην παρούσα φάση, ο αποκλεισμός των Στενών γίνεται εύκολη υπόθεση, αφού τα πλοία διέρχονται συντεταγμένα στις ναυτιλιακές λωρίδες, δίνοντας εξαιρετικό στόχο για πυραύλους και drones από την ακτή του Ιράν. Επίσης, το χαμηλό βάθος των Στενών βοηθάει την εύκολη ναρκοθέτηση, κάτι που θα διέκοπτε την κίνηση στα Στενά επί μήνες.

Αυτή τη στιγμή, εκτιμάται ότι από την αρχή του πολέμου στην περιοχή βρίσκονται αποκλεισμένα περίπου 3.200 δεξαμενόπλοια, πλοία μεταφοράς LNG και κρουαζιερόπλοια περιμένοντας τις εξελίξεις. Η πραγματική αιτία του αποκλεισμού, στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ότι οι ασφαλιστικές εταιρίες, είτε έχουν ζητήσει τεράστια ασφάλιστρα είτε απλώς έχουν ανακαλέσει τις ασφάλειες για ζημιές των πλοίων και οποιαδήποτε αστική ευθύνη αφορά τα καράβια, το φορτίο και το πλήρωμα.

Πατούν φρένο

Από την άλλη, μετά τη μείωση παραγωγής πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία στις αρχές της εβδομάδας, χθες το Μπαχρέιν ανακοίνωσε την πλήρη διακοπή της άντλησης πετρελαίου. Τούτο διότι, αφού δεν μπορεί να φύγει η ποσότητα που έχει ήδη αντληθεί, κανένα από τα κράτη της περιοχή δεν έχει αποθηκευτικούς χώρους για τεράστια ημερήσια παραγωγή. Το πιο πιθανό είναι όλες οι χώρες της περιοχής τις επόμενες μέρες να διακόψουν την άντληση πετρελαίου και φυσικού αερίου, αφού δεν υπάρχουν αξιόπιστες εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά τους. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία έχουν προσπαθήσει να παρακάμψουν τα Στενά με κατασκευή περισσότερων αγωγών πετρελαίου, αλλά αυτοί δεν είναι ακόμη λειτουργικοί, και οι επιθέσεις σε αγωγό της Σαουδικής Αραβίας το 2019 απέδειξαν ότι και αυτές οι εναλλακτικές είναι ευάλωτες.

Το 20% των αναγκών σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο

 Κάθε μήνα περνούν το Ορμούζ περίπου 3.000 σούπερ τάνκερ, τα οποία μεταφέρουν 500 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και 60 εκατ. τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οι ποσότητες αυτές αντιστοιχούν στο 20% των παγκόσμιών αναγκών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Πρωταγωνιστής στο εμπόριο φυσικού αερίου στην περιοχή είναι το Κατάρ, το οποίο είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο. Συνολικά, μέσα σε ένα χρόνο από τα Στενά περνούν 35.000 πλοία μεταφοράς ενέργειας.

Αλλα προϊόντα

Εκτός όμως από τα ενεργειακά προϊόντα μέσω των Στενών μεταφέρονται τεράστιες ποσότητες λιπασμάτων και αλουμινίου προς την Ευρώπη και άλλες χώρες Της Δύσης, γεγονός που έχει πυροδοτήσει φόβους για μεγάλη άνοδο των τιμών στα προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής.

Οι τεράστιες αυτές ενεργειακές ποσότητες που διέρχονται από το Ορμούζ έχουν ως προορισμό κυρίως τις χώρες της Ασίας και πολύ λιγότερο τη Δύση. Ειδικότερα από τα Στενά περνάει το 42% των αναγκών πετρελαίου και φυσικού αερίου της Κίνας, το 13% των αναγκών της Ινδίας, το 12% της Ιαπωνίας, το 18% των υπολοίπων μικρότερων κρατών της Ασίας και μόνο το 7% της Ευρώπης και το 3% των ΗΠΑ, ενώ διακινούνται και καύσιμα τα οποία καλύπτουν το 5% προς τον υπόλοιπο κόσμο.