Προς το τέλος του 2025 η «φιλολογία» ότι «τα περιθώρια που υπήρχαν εξαντλήθηκαν με τα μέτρα της ΔΕΘ τον περασμένο Σεπτέμβριο» έχει αρχίσει να αλλάζει. Τη συζήτηση για νέα μέτρα άνοιξε ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος συχνά επαναλαμβάνει ότι η κυβέρνηση έχει δείξει ότι όταν δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος, τον επιστρέφει στην κοινωνία με τρόπο στοχευμένο και δίκαιο.

Εκθεση

Ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας, στην ενδιάμεση έκθεση για την οικονομία, επεσήμανε το γεγονός ότι τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα συμβαδίζουν και με τη βελτίωση των κυκλικά προσαρμοσμένων πρωτογενών πλεονασμάτων (απ’ όπου προκύπτουν και οι οροφές της αύξησης δαπανών κάθε έτους), τα οποία είναι οριακά αυξημένα στο 2,9% από 2,8% το 2025 και στο 2,2% από 2,1% για το 2026. Η έκθεση σε άλλο σημείο τονίζει ότι τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα δημιουργούν χώρο για νέες στοχευμένες παρεμβάσεις.

Ολα αυτά όμως ξεκίνησαν από την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Μέχρι στιγμής, στο 11μηνο 2025 έχουν βεβαιωθεί επιπλέον έσοδα από φοροδιαφυγή ύψους 583 εκατ. ευρώ. Πλέον αναμένονται τα αποτελέσματα για τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο – μήνες υψηλής κατανάλωσης λόγω των δώρων του ιδιωτικού τομέα και των χειμερινών εκπτώσεων. Ο λογαριασμός των έμμεσων φόρων που θα προκύψει από την τελευταία δήλωση ΦΠΑ για το 2025 θα βεβαιωθεί μέχρι και το τέλος του Ιανουαρίου.

Η εκτίμηση είναι ότι τα έσοδα από φοροδιαφυγή το 2025 μπορεί να είναι 800 εκατ. ευρώ περισσότερα από τα 2 δισ. ευρώ που εισπράχθηκαν το 2024. Το κέρδος από αυτήν την εξέλιξη είναι ότι τα επιπλέον έσοδα από τη φοροδιαφυγή λειτουργούν μειωτικά για τις οροφές αύξησης των πρωτογενών δαπανών. Το 2024 είχε συμφωνηθεί να έχουμε αύξηση δαπανών κατά 2,6%. Ωστόσο, τα πρόσθετα έσοδα ύψους 2 δισ. ευρώ από τη μείωση της φοροδιαφυγής ύψους 2 δισ. ευρώ μείωσαν αντί να αυξήσουν τις δαπάνες της προηγούμενης χρονιάς κατά 0,2%. Ανάλογη μείωση θα έχουν και τα έσοδα από φοροδιαφυγή που είχαμε τον προηγούμενο χρόνο.

Υπολογισμοί

Μέχρι το τέλος Απριλίου είναι πιθανό, λόγω υψηλότερου πρωτογενούς πλεονάσματος, να δημιουργηθεί νέος δημοσιονομικός χώρος ύψους 1,8-2 δισ. ευρώ από τον οποίο θα μπορεί να διατεθούν για νέα μέτρα περίπου έως και 1 δισ. ευρώ λόγω του ότι το μεγαλύτερο μέρος της υπέρβασης είναι από έσοδα που προέρχονται από τη μείωση της φοροδιαφυγής. Θεωρητικά, αν υπάρχει καταγεγραμμένη υπεραπόδοση των εσόδων, μπορεί να ανακοινωθούν μέτρα ελάφρυνσης, τα οποία όμως δεν θα μπορούν να ξεπερνούν το 0,3% του ΑΕΠ, δηλαδή τα 800 εκατ. ευρώ.

Πώς γίνεται αυτό; Για το διάστημα 2025-2028 η σωρευτική αύξηση των δαπανών φτάνει τα 16 δισ. ευρώ. Αρα, εκτός από τα 10 δισ. ευρώ που έχουν διατεθεί και των επιπλέον μέτρων ύψους 1,1 δισ. ευρώ για φέτος (επιστροφή ενοικίου, επίδομα 250 ευρώ σε συνταξιούχους) και των μέτρων 1,76 δισ. ευρώ που δρομολογήθηκαν για το 2026, η Ελλάδα έχει περιθώριο αύξησης των δαπανών κατά 6 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2028. Αν η κυβέρνηση θελήσει να πάρει νέα μέτρα από τον Απρίλιο, θα πρέπει να χρησιμοποιήσει ισόποσα τις δαπάνες για το 2027 και το 2028. Συγκεκριμένα, δηλώνει στον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό 2026-2029 ότι για το 2027 το όριο αύξησης των δαπανών είναι 3,1% και ο προγραμματισμός είναι οι δαπάνες να αυξηθούν κατά 2,9%. Αντίστοιχα για το 2028 το συμπεφωνημένο όριο αύξησης των δαπανών θα είναι 3% ενώ η πραγματική αύξηση των δαπανών θα περιοριστεί ως ποσοστό στο 2,7%. Μάλιστα, επειδή το 2027 θα έχουμε εθνικές εκλογές, η όποια νέα κυβέρνηση προκύψει θα έχει περιθώριο να διαπραγματευτεί νέα όρια δαπανών αλλά και τα όρια της επόμενης τετραετίας, δηλαδή από το 2029 μέχρι και το 2032.

Ωστόσο, βάση για το τι και πότε θα υλοποιηθεί θα είναι οι πολιτικές εξελίξεις αφού σε κάθε περίπτωση η κυβέρνηση θα γνωρίζει τα πραγματικά δεδομένα της οικονομίας και θα έχει και την πρωτοβουλία των κινήσεων.

ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ

Στη λίστα και μειώσεις φόρων για επιχειρήσεις

Η ατζέντα των πιθανών νέων μέτρων φαίνεται ότι εμπλουτίζεται τελευταία με νέες παρεμβάσεις για το μέρος των επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, εξετάζεται, μεταξύ άλλων, κατ’ αναλογία με τα φυσικά πρόσωπα, να μειωθεί στο 20% από 22% ο φόρος για τις επιχειρήσεις ενώ παράλληλα σχεδιάζεται η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα. Το σκεπτικό των μέτρων είναι ότι μετά τις ελαφρύνσεις για μισθωτούς και οικογένειες με παιδιά θα πρέπει οι επιχειρήσεις να νιώσουν το μέρισμα ανάπτυξης που δίνεται ώστε να στηρίζουν την απασχόληση και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας. Επίσης, στη λίστα των μέτρων περιλαμβάνονται:

1 Η αύξηση του αριθμού των δικαιούχων του μόνιμου επιδόματος των 250 ευρώ που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο για συνταξιούχους πάνω από 65 ετών με εισοδηματικά κριτήρια. Με την υφιστάμενη μορφή του το επίδομα εξαιρεί περίπου 1.000.000 συνταξιούχους, γεγονός που έχει δημιουργήσει σωρεία αντιδράσεων στους απόμαχους της εργασίας οι οποίοι χάνουν το επίδομα.

2 Πακέτο αλλαγών για να γίνει πιο δίκαιη η τεκμαρτή φορολόγηση των μη μισθωτών η οποία θα διατηρηθεί και το 2026. Με το πακέτο της ΔΕΘ θεσμοθετείται η μείωση κατά 50% του τεκμαρτού εισοδήματος για τους μη μισθωτούς σε οικισμούς με πληθυσμό μέχρι και 1.500 κατοίκους. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι του κλάδου πιέζουν και για άλλες αλλαγές, μεταξύ των οποίων και ο υπολογισμός μόνο στο άτομο του τεκμαρτού εισοδήματος αν έχει παραπάνω από μία εταιρίες. Σήμερα, το τεκμαρτό διαμορφώνεται αθροιστικά για κάθε εταιρία, έστω και αν έχουν τον ίδιο ιδιοκτήτη.

3 Οι αυξήσεις των επιδομάτων του ΟΠΕΚΑ οι οποίες είχαν προαναγγελθεί από τον πρωθυπουργό με το τέλος του ξεκαθαρίσματος των δικαιούχων. Το θέμα πήγε πίσω λόγω του κόστους της φορολογικής μεταρρύθμισης. Με δεδομένο ότι έχει εξαγγελθεί πολλές φορές αναμένεται να ξανασυζητηθεί μόλις υπάρξουν απτά στοιχεία για το κλείσιμο του 2025.

Στοιχεία

Οι συζητήσεις για όλα αυτά θα ξεκινήσουν στο τέλος Φεβρουαρίου, όταν πλέον θα οριστικοποιηθούν τα δημοσιονομικά στοιχεία του προηγούμενου έτους, οπότε το οικονομικό επιτελείο θα μπορεί να προσεγγίσει τις Βρυξέλλες για να ξεκινήσει τις σχετικές διαπραγματεύσεις.