Οι επιχειρήσεις οφείλουν να τηρούν αυστηρά τους κανόνες διαφάνειας. Αλλωστε, η σαφής αναγραφή της αρχικής και της μειωμένης τιμής στα εκπτωτικά προϊόντα είναι βασική προϋπόθεση, προκειμένου οι καταναλωτές να μπορούν να αξιολογούν το πραγματικό όφελος για τις αγορές τους σε είδη ένδυσης και υπόδησης, ηλεκτρονικά είδη κ.λπ.

Σημειώνεται πως μια πρώτη εκτίμηση του «χριστουγεννιάτικου τζίρου» για το 2025 ανά κλάδο στην Ελλάδα δείχνει πως κυμάνθηκε, συνολικά, κοντά στα 4,5 δισ. ευρώ. Μετά την εορταστική περίοδο, ο εμπορικός κόσμος ελπίζει, μέσω των εκπτώσεων, σε νέα τόνωση της κατανάλωσης το πρώτο δίμηνο του νέου έτους.

Νομοθεσία-δικαιώματα

Προς ενημέρωση των καταναλωτών, βάσει νόμου (Ν. 5111/2024), σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής πρέπει να αναγράφεται ρητά η προγενέστερη τιμή (αναφέρεται συχνά και ως τιμή αναφοράς), σύμφωνα με την οποία εφαρμόζεται η έκπτωση.

Η προγενέστερη τιμή είναι η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος στο κάθε προϊόν του κατά την περίοδο των 30 ημερών πριν από την εφαρμογή της πρώτης έκπτωσης στις 12 Ιανουαρίου.

Ειδικά για τις τακτικές εκπτώσεις, η μείωση τιμής μπορεί να έχει την εξής μορφή, πάντα υπό την προϋπόθεση αναγραφής της προγενέστερης τιμής, όπως ορίζεται πιο πάνω:

• Ποσοστό (%), π.χ. «20% έκπτωση».
• Συγκεκριμένο ποσό, π.χ. «10 ευρώ έκπτωση».
• Αναγραφή νέας (χαμηλότερης) τιμής μαζί με την αναγραφή της προγενέστερης (υψηλότερης) τιμής που εφαρμόστηκε, π.χ. «τώρα 50 ευρώ, πριν 100 ευρώ». Η προγενέστερη τιμή μπορεί να εμφανίζεται και διαγραμμένη, π.χ. «50 ευρώ, 100 ευρώ».

Οταν το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά για λιγότερο από 30 ημέρες, ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή στο χρονικό διάστημα που το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά. Αν η τιμή μειώνεται προοδευτικά κατά τη διάρκεια των 60 ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής, ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή που ίσχυε πριν από την εφαρμογή της πρώτης από τις διαδοχικές μειώσεις τιμών. Ο κανόνας των 60 ημερών είναι αυτός που χρησιμοποιείται συνήθως «εντός» των εκπτώσεων. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή: Για να χρησιμοποιηθεί ως προγενέστερη τιμή αυτή που ίσχυσε πριν από τις εκπτώσεις, δεν πρέπει να γίνει ούτε μία αύξηση τιμής μέσα στις 60 ημέρες, έστω και επάνω στις μειωμένες τιμές, καθώς αυτό αναιρεί αυτομάτως την προγενέστερη τιμή προ των εκπτώσεων.

Διευκρινίζεται πως η τιμή αναφοράς ισχύει ανά κανάλι πωλήσεων. Εάν, δηλαδή, ο έμπορος διαθέτει φυσικό και ηλεκτρονικό κατάστημα, θα πρέπει να καθορίσει την τιμή αναφοράς ξεχωριστά για καθένα από αυτά. Αυτό σημαίνει πως η τιμή αναφοράς που ισχύει στο φυσικό κατάστημα μπορεί να διαφέρει από την τιμή αναφοράς που ισχύει για το ηλεκτρονικό κατάστημα.

Τα πρόστιμα

Για τους εμπόρους που δεν τηρούν τις διατάξεις περί εκπτώσεων και μειωμένων τιμών προβλέπονται σημαντικές κυρώσεις. Ειδικότερα, σε όσους παραβαίνουν τον νόμο επιβάλλεται πρόστιμο ποσού ίσου με το 1% του ετήσιου κύκλου εργασιών και, πάντως, όχι κατώτερο από 10.000 ευρώ. Στην επιβαρυντική περίπτωση που οι εκπτώσεις αποδειχθεί ότι είναι ανακριβείς ή παραπλανητικές, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 2% του ετήσιου κύκλου εργασιών και, πάντως, όχι μικρότερο των 20.000 ευρώ.

Διαδοχικές μειώσεις

Εμπορος ξεκινάει τις εκπτώσεις ενός συγκεκριμένου προϊόντος τη 12η Ιανουαρίου, με προγενέστερη τιμή τα 100 ευρώ και έως και 30 Ιανουαρίου διαθέτει το προϊόν με έκπτωση 20% στα 80 ευρώ. Στη συνέχεια, στις 16 Φεβρουαρίου, προχωρά σε περαιτέρω μείωση και διαθέτει το προϊόν στα 70 ευρώ. Στις 16 Φεβρουαρίου θα δικαιούται να επικαλείται ως προγενέστερη τιμή τα 100 ευρώ, με δεδομένο ότι έχουμε προοδευτικές μειώσεις και βρισκόμαστε εντός του χρονικού διαστήματος των 60 ημερών από την αρχική μείωση.

Μετά την πάροδο, όμως, των 60 ημερών από τις 12 Ιανουαρίου π.χ. 20 Μαρτίου, ο έμπορος που θέλει να προχωρήσει σε προσφορές μετά τις εκπτώσεις δεν θα μπορεί να επικαλείται ως προγενέστερη τιμή τα 100 ευρώ, αλλά τη νέα χαμηλότερη τιμή που θα έχει διαμορφωθεί μέσα στις 30 προηγούμενες ημέρες των τακτικών εκπτώσεων.

Παράδειγμα αυξομειώσεων

Εμπορος με προγενέστερη τιμή ενός ζευγαριού παπουτσιών στα 100 ευρώ ξεκινάει τις εκπτώσεις στις 12 Ιανουαρίου ως εξής:

• 1η ημέρα: Μείωση τιμής στα 70 ευρώ – Ανακοίνωση: 100 ευρώ, τώρα μόνο 70 ευρώ.
• 4η ημέρα: Μείωση τιμής στα 60 ευρώ – Ανακοίνωση: 100 ευρώ, τώρα μόνο 60 ευρώ.
• 8η ημέρα: Αύξηση τιμής στα 90 ευρώ – Παράθεση μόνο της τιμής των 90 ευρώ (δεν επιτρέπεται ανακοίνωση μείωσης, γιατί έχουμε αύξηση της τιμής).
• 31η ημέρα: Μείωση τιμής στα 80 ευρώ – Παράθεση μόνο της τιμής των 80 ευρώ (δεν επιτρέπεται ανακοίνωση μείωσης τιμής, καθώς η χαμηλότερη τιμή -άρα και η προγενέστερη τιμή- κατά το χρονικό διάστημα των προηγούμενων 30 ημερών είναι πια τα 60 ευρώ και όχι τα αρχικά 100 ευρώ).
• 34η ημέρα: Μείωση τιμής στα 45 ευρώ – Ανακοίνωση: 60 ευρώ, τώρα μόνο 45 ευρώ (καθώς η χαμηλότερη κατά το χρονικό διάστημα των προηγούμενων 30 ημερών τιμή ήταν τα 60 ευρώ, η οποία και αποτελεί την προγενέστερη τιμή).
• 38η ημέρα: Μείωση τιμής στα 30 ευρώ – Ανακοίνωση: 60 ευρώ, τώρα μόνο 30 ευρώ (εδώ έχουμε διαδοχική έκπτωση, η οποία ξεκίνησε την 34η ημέρα, ο έμπορος διατηρεί ως προγενέστερη τιμή τα 60 ευρώ).

Χειμερινές εκπτώσεις: Τι πρέπει να προσέχουν οι πελάτες στις αγορές τους

• Να συγκρίνουν τις τιμές των προϊόντων/υπηρεσιών. 

• Να ελέγχουν την αναγραφή των τιμών στα προϊόντα. 

• Να αποφεύγουν τις προσφορές προϊόντων που φαίνονται υπερβολικά καλές, κυρίως σε online καταστήματα. 

• Να αγοράζουν προϊόντα από αξιόπιστα καταστήματα, για να μην πέσουν θύματα απάτης ή ακόμη και να μην έχουν προβλήματα με προϊόντα χαμηλής ποιότητας. 

• Να διαβάσουν τις πολιτικές του καταστήματος για την επιστροφή προϊόντων, για να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις μετά την αγορά. 

• Να ελέγχουν τα προϊόντα κατά την παραλαβή ή πριν φύγουν από το κατάστημα, ώστε να εντοπίσουν πιθανές φθορές ή ελαττώματα. 

• Να χρησιμοποιούν ασφαλείς μεθόδους πληρωμής κατά τις online αγορές και να αποθηκεύουν αποδείξεις ή e-mails επιβεβαίωσης.