Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ενέκρινε τον υποβοηθούμενο θάνατο της Νοέλια Καστίγιο, που επί δύο χρόνια ζητούσε ευθανασία, έχοντας απέναντί της τον πατέρα της, ο οποίος πάλευε νομικά να τη κρατήσει στη ζωή. Πίσω όμως από τη νομική διαδικασία και τις ηθικές συζητήσεις κρύβεται η πορεία μιας νεαρής γυναίκας που επέλεξε το θάνατο ως λύτρωση για τον ανυπόφορο πόνο που δεν έπαψε ποτέ να συντροφεύει τη ζωή της. Ένας πόνος που ξεκίνησε από τη ψυχή για να καταλήξει στο σώμα της.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Νοέλια μεγάλωσε σε δύσκολες οικογενειακές συνθήκες και στα 13 της βρέθηκε υπό κρατική φροντίδα, όταν η οικογένειά της έχασε το σπίτι της. Σε μια κρίσιμη ηλικία βρέθηκε αντιμέτωπη με την απώλεια σταθερού γονεϊκού στηρίγματος, γεγονός που οδηγεί σε μια μόνιμη αίσθηση ανασφάλειας, η οποία μπορεί να ενισχύσει μετέπειτα ψυχικά τραύματα και δυσκολίες στη διαχείριση του άγχους.

Κατά τη διάρκεια της εφηβείας της, η Νοέλια διαγνώστηκε με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD) και οριακή διαταραχή  προσωπικότητας (BPD). Οι διαγνώσεις αυτές αντικατοπτρίζουν έναν ψυχισμό που προσπαθεί να ελέγξει έναν εσωτερικό χαοτικό κόσμο, ενώ ταυτόχρονα βιώνει έντονες διακυμάνσεις αυτοεκτίμησης και φόβους εγκατάλειψης. Στην ενήλικη ζωή, η Νοέλια δήλωσε ότι είχε βιώσει τρία περιστατικά σεξουαλικής επίθεσης. Οι εμπειρίες αυτές αφήνουν βαθιά ψυχικά τραύματα και πληγές που δεν επουλώνονται εύκολα.

Ο βιασμός συνιστά μια εμπειρία που υπερβαίνει την απλή σωματική βλάβη και εγκαθίσταται ως βαθύ τραυματικό γεγονός στο εσωτερικό της υποκειμενικότητας, διαταράσσοντας τις βασικές δομές της ψυχικής οργάνωσης. Η ταυτότητα της γυναίκας διασπάται. Το τραύμα επιφέρει μια μόνιμη αίσθηση αποξένωσης από το σώμα και τον κόσμο, ενώ η μνήμη του τραύματος αναδύεται επαναληπτικά, χωρίς δυνατότητα ελέγχου. Η γυναίκα που έχει βιαστεί βιώνει τον εαυτό της διασπασμένο και το σώμα της ξένο, ντροπιασμένο και κατακρεουργημένο. Οι ψυχικές σχάσεις ανοίγουν ακόμα περισσότερο και ο ψυχισμός κατακερματίζεται. Σε ένα ευάλωτο ψυχικά άτομο, οι συνέπειες είναι τεράστιες.

Λίγες μέρες μετά την τρίτη εμπειρία βιασμού, η Νοέλια αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει πέφτοντας από τον πέμπτο όροφο ενός κτιρίου. Η πτώση την άφησε παραπληγική, με σοβαρό χρόνιο πόνο και πλήρη εξάρτηση από αναπηρικό αμαξίδιο. Η αίσθηση της απώλειας ελέγχου του σώματός της πυροδότησε το πρώιμο τραύμα απώλειας ελέγχου λόγω της γονεϊκής εγκατάλειψης.

Ο πατέρας, που για κάθε κόρη είναι το σύμβολο ασφάλειας και σταθερότητας, για τη Νοέλια υπήρξε αυτός που συνέβαλε στη ψυχική της κατάρρευση. Η έλλειψη της πατρικής λειτουργίας δημιούργησε ένα τεράστιο ψυχικό κενό στη Νοέλια, που μετουσιώθηκε σε μια διαρκή ανασφάλεια, έντονο φόβο εγκατάλειψης και αίσθηση ότι η ζωή της εξαρτάται από τους άλλους.

Η σύγκρουση με τον πατέρα γύρω από την αίτηση για ευθανασία επανάφερε αυτή την παλιά δυναμική. Η επιμονή του να τη «κρατήσει ζωντανή» λειτούργησε για την ίδια ως σύμβολο της παλιάς εγκατάλειψης και ταυτόχρονα της μη αναγνωρισμένης επιθυμίας της για αυτονομία. Ο ψυχισμός της βίωσε ξανά την αίσθηση ότι η ζωή της εξαρτάται από τον Άλλον. Αυτή η αντιπαράθεση αναδεικνύει την εσωτερική σύγκρουση μεταξύ επιθυμίας για αυτοδιάθεση και ανάγκης για έγκριση ή αποδοχή από τον πατέρα. Ένας πατέρας που εγκατέλειψε την κόρη του, που δεν της πρόσφερε ποτέ ασφάλεια και σιγουριά, καταδίκασε τη ψυχή της να ζει «αιωρούμενη» και ανοριοθέτητη. Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Νοέλιας για ευθανασία μπορεί να αναγνωστεί και ως ύστατη πράξη επανάκτησης του ελέγχου της ζωής της.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι πολλά. Τι θα συνέβαινε εάν η ψυχή αυτής της κοπέλας είχε φροντιστεί κατάλληλα από ειδικούς; Τι θα συνέβαινε εάν είχε υποστηριχθεί με σταθερές σχέσεις και συνεχή ψυχική φροντίδα;

Τι θα συνέβαινε εάν είχε δυνατή πίστη που θα τροφοδοτούσε την ελπίδα για ζωή; Τι θα συνέβαινε εάν κάποιος της έδειχνε το λυτρωτικό δρόμο της συγχώρεσης; Μια συγχώρεση που δεν θα αφορούσε αυτούς που την πλήγωσαν, αλλά τον ίδιο της τον εαυτό. Τι θα είχε συμβεί εάν το τραύμα είχε γίνει λόγος, ο πόνος αφετηρία αλλαγής και η προδοσία αφορμή για αυτο-φροντίδα;

Η Νοέλια μας υπενθυμίζει ότι πίσω από κάθε νομικό ή ηθικό δίλημμα υπάρχουν ψυχές που ζητούν φροντίδα, κατανόηση και ανθρώπινη παρουσία. Σε ένα σκληρό κόσμο, οι ευαίσθητες ψυχές δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν. Γι’ αυτό η αναζήτηση φάρων ελπίδας είναι απαραίτητη.

Η ζωή είναι ένα Θείο δώρο που αξίζει να απολαύσει κάθε άνθρωπος. Η επιλογή του θανάτου δεν είναι ένδειξη δύναμης, αλλά κραυγή απελπισίας που μας φέρνει αντιμέτωπους με την αποτυχία μιας ολόκληρης ανθρωπότητας να επενδύσει στη ψυχική ενδυνάμωση, που θα κρατήσει τον άνθρωπο δυνατό απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.

Η Νοέλια έφυγε από τη ζωή, αλλά χάραξε με ανεξίτηλη μπογιά τη κραυγή για ουσιαστικές και υποστηρικτικές σχέσεις των παιδιών με τους γονείς τους, για κρατική μέριμνα σε θέματα ψυχικής υγείας και για εστίαση στη ψυχική ενδυνάμωση, καθώς και για επαναφορά σε αξίες και ιδανικά που κρατούν τη ψυχή δυνατή και ζωντανή. H πίστη και η σύνδεση του ανθρώπου με το Θεό δεν τον καθιστούν μεσαιωνική φιγούρα. Αντιθέτως του παρέχουν ένα συνεχόμενο δυνατό ψυχικό κράτημα και πηγή εσωτερικής δύναμης εκεί που τα ανθρώπινα χέρια εγκαταλείπουν και σπρώχνουν στην απόγνωση.

Τα μεγάλα και φωτεινά μάτια αυτού του αγγέλου ας γίνουν αφορμή να ασχοληθούμε και να επενδύσουμε σε ό,τι πιο πολύτιμο έχει ο Άνθρωπος: τη Ψυχή. Ας βρεις Νοέλια, την αγάπη και τη φροντίδα που λαχταρούσες, στην αγκαλιά των Αγγέλων.