Η Ρωσία πολεμά δύο πολέμους ταυτόχρονα: έναν βάναυσο πόλεμο στην Ουκρανία και έναν επίμονο υβριδικό πόλεμο σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Αυτή η σύγκρουση… γκρίζας ζώνης χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο τον αέρα, το Διάστημα και τον κυβερνοχώρο (μαζί με εγκληματίες και συμμορίες μοτοσικλετιστών) για να υπονομεύσει την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα. Εάν και όταν οριστικοποιηθεί μια ειρηνευτική συμφωνία, αυτή η πίεση δεν θα σταματήσει. Θα ενταθεί. Οι δυτικές πρωτεύουσες πρέπει επομένως να προετοιμαστούν για τον πόλεμο μετά τον πόλεμο, ειδικά επειδή οποιαδήποτε δύναμη μετά την κατάπαυση του πυρός είναι πιθανό να χρειαστεί να πολεμήσει. Το κεντρικό μάθημα των τελευταίων δύο δεκαετιών είναι ότι η Ρωσία θεωρεί το τέλος των εχθροπραξιών ως κάτι τέτοιο. 

Πρόκληση

Η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι κάτι περισσότερο από την απλή ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Πρόκειται για τον ριζικό ανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής άμυνας. Η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει την ικανότητα σχεδιασμού, διοίκησης και ελέγχου επιχειρήσεων πολλαπλών τομέων σε κλίμακα και ταχύτητα. Ο πιθανός πυρήνας αυτής της πρότασης υπάρχει ήδη. Πέρυσι, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο ίδρυσαν ένα κοινό τριών αστέρων αρχηγείο στο Παρίσι για να διοικήσουν τη μελλοντική δύναμη διασφάλισης της Ουκρανίας. Αυτό θα αποτελέσει τον πυρήνα για οποιαδήποτε μελλοντική στρατιωτική ανάπτυξη. Περιλαμβάνει σχέδια για μια ικανότητα διοίκησης και ελέγχου (C2) στο έδαφος υπό έναν Βρετανό αξιωματικό δύο αστέρων, του οποίου η αρμοδιότητα περιλαμβάνει την ασφάλεια των ουρανών της Ουκρανίας.

Αλλά ενώ το αναπτυσσόμενο Κέντρο Ελέγχου Αέρα στο Poggio Renatico της Ιταλίας ήταν επαρκές για να παρέχει C2 για την αεροπορική επιχείρηση στη Λιβύη το 2011, οι επιχειρήσεις στην Ουκρανία, λόγω της φύσης του σύγχρονου πολέμου, είναι πολυδιάστατες. Επομένως, ο σπόρος για ικανότητα C2 πρέπει να φυτευτεί στην Ουκρανία. Προτείνεται ένα Κέντρο Επιχειρήσεων Πολλαπλών Τομέων στην Ουκρανία ως απαραίτητος μηχανισμός ασφαλείας. Αυτό το κέντρο πρέπει να είναι ο πρώτος πυλώνας σε μια αρχιτεκτονική αεράμυνας-κυβερνοάμυνας, μη επανδρωμένων αεροσκαφών, πυραύλων και διαστημικής άμυνας σε ολόκληρη την ήπειρο: μια ασπίδα που εκτείνεται από τον Απώτατο Βορρά έως τη Μεσόγειο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα υπάρχουν πλέον για να στηρίζουν την ευρωπαϊκή άμυνα και ένα πλαίσιο εκτός ΝΑΤΟ στερεί από τη Ρωσία το επιχείρημα για «επιθετικότητα της Συμμαχίας». Μια ειρηνευτική συμφωνία δεν θα τερματίσει την εκστρατεία της Ρωσίας. Απλώς θα μετατοπίσει την εστίασή της. Η «φαρέτρα» πίεσης της Μόσχας (μαζικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, παραβιάσεις του εναέριου χώρου, δολιοφθορές, παρεμβολές GPS και κυβερνοεπιθέσεις) έχει ρυθμιστεί έτσι ώστε να περνάει κάτω από τα ραντάρ του ΝΑΤΟ. Τα στοιχεία αυτού του… σκιώδους πολέμου είναι πλέον ορατά σε όλη την ήπειρο.

Ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη αλά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη παραβιάζουν συστηματικά τον εναέριο χώρο των χωρών της Βαλτικής, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, της Πολωνίας και της Ρουμανίας. Η διάχυτη παρεμβολή GPS πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο και τη Βαλτική Θάλασσα θέτει πλέον τακτικά σε κίνδυνο την πολιτική αεροπορία και τη θαλάσσια κυκλοφορία.

Οι εκστρατείες κυβερνοπολέμου και ηλεκτρονικού πολέμου που στοχεύουν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και κρίσιμες υποδομές έχουν ενταθεί. Σε μεγάλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια έχουν σημειωθεί εισβολές μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Αυτή είναι η σκόπιμη εκτέλεση της διαμόρφωσης επιχειρήσεων ως μέρος του ρωσικού πολιτικού πολέμου. Ολόκληρη η ανατολική πλευρά βιώνει ήδη την εκστρατεία πίεσης της Ρωσίας. Η Ουκρανία είναι απλώς το πεδίο δοκιμών όπου η Ρωσία βελτιώνει τις τακτικές της. Η εξέταση της ασφάλειας μετά την κατάπαυση του πυρός μεμονωμένα αποτελεί επομένως ένα κατηγορηματικό λάθος.

Κενά

Η Ουκρανία είναι, και θα παραμείνει, η πρώτη γραμμή της ασφάλειας της Ευρώπης. Η άμυνά της δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την άμυνα ολόκληρης της ηπείρου. Το Κρεμλίνο το καταλαβαίνει αυτό. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες το αγνοούν με δική τους ευθύνη. Προς το παρόν, η Ευρώπη δεν διαθέτει ενιαία επιχειρησιακή δομή για την αντιμετώπιση αυτών των υβριδικών απειλών σε πραγματικό χρόνο.

Η βοήθεια ασφαλείας από τους συμμάχους προς την Ουκρανία, αν και σημαντική, παραμένει κατακερματισμένη, δημιουργώντας επιχειρησιακά κενά που εκμεταλλεύεται η Ρωσία.

Ενώ οι στρατηγικές διοικήσεις του ΝΑΤΟ στο Μπρούνσουμ της νότιας Ολλανδίας και στη Νάπολη είναι αποτελεσματικές στον σχεδιασμό, δεν διαθέτουν ολοκληρωμένη τακτική αρχιτεκτονική διοίκησης και ελέγχου για πολυεπίπεδες επιχειρήσεις. Προκύπτει, λοιπόν, η ανάγκη για ένα ενιαίο Κέντρο Επιχειρήσεων στην Ευρώπη.

Ενας πολλαπλασιαστής δυνάμεων υψηλής τεχνολογίας, όπως ένα τέτοιο κέντρο, καθίσταται απαραίτητος όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά θα πρέπει να ενσωματωθεί στο προτεινόμενο τείχος των μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Ε.Ε. Αυτό το Κέντρο Επιχειρήσεων θα ήταν πιο ισχυρό από το Κέντρο Συνδυασμένων Αεροπορικών Επιχειρήσεων (CAOC) του ΝΑΤΟ, το οποίο επικεντρώνεται κυρίως στην αεροπορική ισχύ.

Ενα τέτοιο κέντρο ενσωματώνει δεδομένα και εντολές σε όλους τους τομείς, συνδυάζοντας πληροφορίες από δορυφόρους, κυβερνοδίκτυα, συστοιχίες ραντάρ και επίγειους αισθητήρες σε μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα που βασίζεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό επιτρέπει στους διοικητές να ανιχνεύουν, να παρακολουθούν και να εξουδετερώνουν μια απειλή σε λίγα λεπτά, αντί για ώρες.

Μια σταδιακή, ρεαλιστική προσέγγιση είναι κρίσιμη:

1 Ιδρυση Συμμαχικής Διοίκησης Αεροπορικής Δύναμης-Ουκρανίας: Θα χρειαζόταν μια ευρωπαϊκή αποστολή για τη δημιουργία μιας Συμμαχικής Διοίκησης Αεροπορικής Δύναμης-Ουκρανίας. Αυτή η οντότητα θα αντικατόπτριζε τις δυνατότητες των υφιστάμενων CAOC του ΝΑΤΟ στο Uedem στη Γερμανία, στο Torrejón στην Ισπανία και στο Bodø στη Νορβηγία για τη δημιουργία ενός ενοποιημένου δικτύου αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας.

Θα χρειαζόταν ευρωπαϊκό στρατιωτικό προσωπικό παράλληλα με Ουκρανούς και θα ενσωμάτωνε όλα τα διαθέσιμα δεδομένα αισθητήρων, από το δίκτυο αεράμυνας της Ουκρανίας έως τα συμμαχικά AWACS και τις δορυφορικές ροές, σε μια ενιαία κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Αυτό θα αύξανε δραματικά την αποτελεσματικότητα της αεράμυνας της Ουκρανίας.

2 Εξέλιξη του πρώτου: Θα χρησίμευε ως πυρήνας για ένα πλήρες κέντρο, λαμβάνοντας υπόψη άλλα «κύτταρα» που αφορούν συγκεκριμένους τομείς. Ενα «κύτταρο» κυβερνοπολέμου και ηλεκτρονικού πολέμου θα διεξήγαγε αμυντικές κυβερνοεπιχειρήσεις και θα συντόνιζε παρεμβολές εναντίον ρωσικών drones και δικτύων διοίκησης. Ενα διαστημικό «κύτταρο» θα αξιοποιούσε εμπορικά και στρατιωτικά δορυφορικά περιουσιακά στοιχεία για πληροφορίες και θα προστάτευε φιλικές συνδέσεις GPS και επικοινωνίας από ρωσικές παρεμβολές.

Αρχικά αποκλειστικά για την Ευρώπη, θα λειτουργούσε με βάση το μοντέλο «εκπαίδευσης, συμβουλευτικής και βοήθειας», με σαφή στόχο τη μετάβαση σε μια διοίκηση που θα στελεχώνεται και θα λειτουργεί κυρίως από Ουκρανούς. Η προστασία της Ουκρανίας θα συνδεόταν με τα κράτη της πρώτης γραμμής, σχηματίζοντας μια ολοκληρωμένη διοίκηση για ολόκληρη την ανατολική πλευρά της Ευρώπης.

Μια συμπαγής και πολυεπίπεδη «ασπίδα» θα δυσκόλευε τη Ρωσία η οποία προς το παρόν εκμεταλλεύεται κάθε κενό. Είναι κοινό μυστικό ότι η δομή του ΝΑΤΟ, που βασίζεται στη συναίνεση, δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τον ρυθμό της ρωσικής επιθετικότητας. Η πολιτική ομοφωνία δεν είναι επιχειρησιακή ταχύτητα.

Ζωτικής σημασίας

Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο ένα Κέντρο Επιχειρήσεων Πολλαπλών Τομέων υπό την ηγεσία της Ευρώπης είναι τόσο ζωτικής σημασίας. Προσφέρει έναν πολιτικά βιώσιμο μηχανισμό για έναν «συνασπισμό πρόθυμων» να κατασκευάσουν την αμυντική υποδομή που χρειάζεται. Ενα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να επιτρέψει την ευέλικτη συμμετοχή μη μελών του ΝΑΤΟ, όπως η Αυστρία, η Ελβετία και η Ιρλανδία, επιτρέποντας παράλληλα σε διστακτικούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, όπως η Ουγγαρία, να εξαιρεθούν, παρακάμπτοντας έτσι τα πολιτικά σημεία συμφόρησης.

Τέλος στα ψευτοδιλήμματα

Το ερώτημα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη δεν είναι πλέον αν πρέπει να υποστηρίξουμε την Ουκρανία, αλλά ποιος θα υπερασπιστεί την Ευρώπη αν η προσοχή της Αμερικής είναι αλλού. Το κέντρο δεν είναι ανταγωνιστής του ΝΑΤΟ, αλλά ένας ζωτικός ευρωπαϊκός πυλώνας που καταδεικνύει μια αξιόπιστη δέσμευση για την άμυνά του.

Σήμερα, η Ευρώπη χρειάζεται ξανά αυτή τη σαφήνεια σκοπού, όχι από ένα άτομο, αλλά από έναν συνασπισμό. Στενά, το προτεινόμενο κέντρο επιχειρήσεων είναι ένα εργαλείο για την προστασία της Ουκρανίας. Αν το δούμε σωστά, είναι το έμβρυο μιας ηπειρωτικής αμυντικής επανάστασης. Θα ήταν το πρώτο απαραίτητο βήμα προς την οικοδόμηση μιας ενιαίας, πολυτομεακής ασπίδας, ικανής να αποτρέψει και να ανταποκριθεί στη ρωσική επιθετικότητα. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να οδηγήσουν αυτή τη νέα εποχή αμυντικής ολοκλήρωσης.