Χειρουργείο από 8.000 χλμ. μακριά - Ο γιατρός Ευάγγελος Λιάτσικος μιλά στον ΕΤ για την πρώτη διηπειρωτική ρομποτική τηλεχειρουργική

Στις 23 Μαΐου 2026, πραγματοποιήθηκε ένα βήμα τεράστιας σημασίας για τη χώρα μας στον τομέα της τηλεχειρουργικής, με πρωταγωνιστή έναν Ελληνα επιστήμονα. Ο καθηγητής Ουρολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και πρόεδρος του European School of Urology, Ευάγγελος Λιάτσικος, πραγματοποίησε την πρώτη διηπειρωτική ρομποτική τηλεχειρουργική επέμβαση από την Κίνα προς την Ευρώπη.

Ο χειρουργός βρισκόταν στην πόλη Γουχάν της Κίνας και ο ασθενής στο χειρουργικό τραπέζι της κλινικής «Λευκός Σταυρός – The Athens Clinic» στην Αθήνα. Το εγχείρημα αφορούσε μία ρομποτική ριζική προστατεκτομή, η οποία ολοκληρώθηκε επιτυχώς σε μία ώρα και δεκαπέντε λεπτά, σε χρόνο αντίστοιχο με αυτόν μίας συμβατικής ρομποτικής επέμβασης.

Μιλώντας γι’ αυτήν την εξαιρετική επιτυχία, ο ίδιος ο καθηγητής εξηγεί στον «Ε.Τ.»: «Με την έννοια του ότι ένας Ευρωπαίος χειρούργησε από την Κίνα έναν ασθενή στην Ευρώπη, ναι, έχει λειτουργήσει για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκή βάση. Είναι μία σημαντική εξέλιξη, γιατί η αποκέντρωση της έννοιας του χειρουργείου μπορεί να γίνει αφορμή για πιο ευρεία πρόσβαση ασθενών που μέχρι σήμερα είχαν μικρότερη πρόσβαση σε καλές υπηρεσίες Υγείας».

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του επιτεύγματος, αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι η καθοδήγηση των ρομποτικών βραχιόνων έγινε από απόσταση περίπου 8.000 χιλιομέτρων. Η ριζική προστατεκτομή αποτελεί ένα απόλυτο «crash test» για την τηλεχειρουργική, καθώς απαιτεί χιλιοστομετρική ακρίβεια για τη διαφύλαξη των λεπτότατων αγγειονευρωδών δεματίων, τα οποία ευθύνονται για την εγκράτεια και τη στυτική λειτουργία.

Τα 3 σημεία-κλειδιά

Η επιτυχία βασίστηκε σε έναν εκπληκτικό συνδυασμό ιατρικής δεξιοτεχνίας και τεχνολογίας, ο οποίος λειτούργησε άψογα, παρακάμπτοντας σημαντικές δυσκολίες. Συγκεκριμένα, επιτεύχθηκαν:

1 Εκμηδένιση του χρόνου απόκρισης (latency): Η μετάδοση της τρισδιάστατης εικόνας και των εντολών έγινε σε πραγματικό χρόνο μέσω τηλεπικοινωνιακού δικτύου υπερυψηλής ταχύτητας (κινεζικό δίκτυο έως Φρανκφούρτη και ελληνικό δίκτυο από τη Φρανκφούρτη έως την Ελλάδα). «Υπήρχε απόλυτη ακρίβεια. Σαν να ήμουν εκεί», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Λιάτσικος.

2 Ακρίβεια κινήσεων με τη ρομποτική πλατφόρμα EDGE: Το σύστημα μετέφραζε τις κινήσεις του χειρουργού, «φιλτράροντας» τον φυσιολογικό τρόμο των χεριών για απόλυτη σταθερότητα μέσα στο χειρουργικό πεδίο.

3 Τοπική ομάδα ασφαλείας: Στην Αθήνα υπήρχε πλήρης χειρουργική ομάδα έτοιμη να παρέμβει, διασφαλίζοντας τον ασθενή. «Το εγχείρημα γίνεται με ασφάλεια. Αυτό προϋποθέτει ότι στο σημείο όπου βρίσκεται ένας ασθενής υπάρχει μία ομάδα, η οποία, αν κάτι πάει στραβά (π.χ. να πέσει η σύνδεση), μπορεί να αναλάβει την επέμβαση και να τη διεκπεραιώσει με απόλυτη ασφάλεια», τονίζει ο γιατρός.

Μία νέα εποχή

Αυτό που συνέβη στον «Λευκό Σταυρό» είναι η απαρχή μίας νέας εποχής για τη χώρα μας και όλο τον κόσμο. «Δεν είναι πυροτέχνημα. Είναι μία αρχή που μας δείχνει έναν δρόμο. Εναν δρόμο εκπαίδευσης. Γιατί δεν είναι μόνο ότι χειρουργήθηκε ένας ασθενής, αλλά ότι είχαμε την ευκαιρία να εκπαιδεύσουμε τους συναδέλφους μας», δηλώνει ο καθηγητής Ουρολογίας.

Για την Ελλάδα, με την έντονη νησιωτική γεωγραφία της, η εξέλιξη έχει τεράστια εθνική σημασία. Η τηλεχειρουργική έρχεται να μετατρέψει την τηλεϊατρική από απλό μέσο διάγνωσης σε άμεσο μέσο θεραπευτικής και χειρουργικής παρέμβασης. «Σε μελλοντική προβολή υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες», αναφέρει ο γιατρός και εξηγεί:

• Τηλεκπαίδευση μέσα από το γραφείο του γιατρού, να εκπαιδεύει συναδέλφους του σε κέντρα που είναι σε άλλα κράτη.
• Τηλεαντιμετώπιση, η οποία μέχρι τώρα περιοριζόταν μόνο στη τηλεδιάγνωση. Τώρα, πλέον, μπαίνουμε στην παρέμβαση.

«Ειδικά στη χώρα μας, έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία το να μπορέσουμε να πετύχουμε να εξελίξουμε ένα τέτοιο δίκτυο, που έχουμε την ιδιαιτερότητα με τα πολλά νησιά και τις αεροδιακομιδές. Μελλοντικά, αυτό θα έχει τεράστια σημασία. Μπορούν να δημιουργηθούν διάφορα κέντρα σε νησιωτικές περιοχές, όπου θα πραγματοποιούνται επεμβάσεις χωρίς τη διακομιδή του ασθενούς σε μεγάλα αστικά κέντρα», υπογραμμίζει ο κ. Λιάτσικος.

Ο καθηγητής αποκαλύπτει, μάλιστα, ότι υπάρχει ήδη η σκέψη της δημιουργίας ενός μεγάλου δικτύου τηλεχειρουργικής, το οποίο θα ξεκινά από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Πάτρας σε συνεργασία με άλλα κέντρα, επεκτείνοντας τη μέθοδο σε όλες τις ειδικότητες που έχουν πρόσβαση στη ρομποτική χειρουργική (ουρολογία, γυναικολογία, θωρακοχειρουργική, ογκολογική χειρουργική).

Το ρίσκο, φυσικά, ελαχιστοποιείται με την αυστηρή τήρηση επιστημονικών πρωτοκόλλων. Ο χειρουργός είναι σαφής: «Το ρίσκο είναι ελάχιστο. Πρέπει ο χειρουργός που θα είναι πίσω να είναι αυτοδύναμος και εκπαιδευμένος… Δεν μπορεί ξαφνικά να κάνει επέμβαση χωρίς υποστήριξη. Ο ασθενής είναι προτεραιότητα πάντα».

ΜΙΑ ΥΠΟΘΕΣΗ 25 ΕΤΩΝ

Από την «Επιχείρηση Lindbergh» στο σήμερα

Η ιδέα της εξ αποστάσεως χειρουργικής (telesurgery) μετράει ήδη ένα τέταρτο του αιώνα. «Η ανάγκη για τη δημιουργία αυτής της μεθόδου ξεκίνησε με αφορμή τους στρατιώτες στον πόλεμο. Να μπορούν, δηλαδή, να χειρουργούνται εξ αποστάσεως χωρίς τη φυσική παρουσία χειρουργού. Αυτή ήταν η αρχική λογική της ρομποτικής», σημειώνει ο καθηγητής Ευάγγελος Λιάτσικος.

Η ιστορική απαρχή έγινε στις 7 Σεπτεμβρίου 2001 με την περίφημη «Επιχείρηση Lindbergh», όταν ο Γάλλος χειρουργός Ζακ Μαρεσκό αφαίρεσε τη χοληδόχο κύστη ασθενούς στο Στρασβούργο, από τη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, για 25 χρόνια η ευρεία κλινική εφαρμογή «σκόνταφτε» στις καθυστερήσεις που παρουσίαζαν τα σήματα των δικτύων.

Σήμερα, τα τεχνολογικά εμπόδια έχουν ξεπεραστεί, καθώς, όπως αναφέρει ο κ. Λιάτσικος, «η εξέλιξη με τις οπτικές ίνες στις δικτυακές συνδέσεις λύνει, πλέον, οριστικά το πρόβλημα του χρόνου απόκρισης».