Πίσω από αυτή τη διαδρομή βρίσκονται άνθρωποι που πίστεψαν στη δύναμη του βιβλίου και του δημόσιου διαλόγου. Ενας από αυτούς είναι ο δημοσιογράφος και μεταφραστής Μανώλης Πιμπλής, διευθυντής του Φεστιβάλ, ο οποίος μαζί με την Κυριακή Μπεϊόγλου, τον Δήμο Χανίων και πολλούς συνεργάτες συνέβαλαν στη δημιουργία ενός θεσμού που πλέον ξεπερνά τα όρια της Κρήτης και συνομιλεί με τον κόσμο. Συζητήσαμε μαζί του για το όραμα, τις δυσκολίες, τον ρόλο της πόλης και το αποτύπωμα που φιλοδοξεί να αφήσει το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων στο μέλλον.
_Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων γεννήθηκε σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, οικονομικών, κοινωνικών και γεωπολιτικών. Πιστεύετε ότι σήμερα ένα φεστιβάλ βιβλίου οφείλει να είναι κάτι περισσότερο από μια γιορτή πολιτισμού; Οφείλει να παίρνει θέση απέναντι στον κόσμο που αλλάζει;
Πιστεύω ότι ένα φεστιβάλ δεν πρέπει να φοβάται τα ερωτήματα. Σαν την καλή λογοτεχνία, έχει χρέος να θέτει ερωτήματα χωρίς να δίνει εύκολες απαντήσεις, οπότε το στοίχημα είναι να τίθενται τα σωστά ερωτήματα. Τις όποιες απαντήσεις τις δίνουν οι συγγραφείς με τις δικές τους διατυπώσεις, τους έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι τόσο να παίρνει κανείς κάπως επίσημα μια θέση -που σε ακραίες καταστάσεις πρέπει να γίνεται και αυτό- αλλά να αφουγκράζεται τι συμβαίνει γύρω του -είναι θλιβερό για ένα φεστιβάλ να σφυρίζει αδιάφορα- και, ιδίως, να δίνει χώρο στους συγγραφείς να μιλήσουν, θέτοντάς τους όσο πιο σωστά ερωτήματα γίνεται.
_Η ιδέα που οδήγησε στη δημιουργία του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων γεννήθηκε πριν μετατραπεί σε θεσμό. Κοιτάζοντας πίσω, ποιες ήταν οι μεγαλύτερες δυσκολίες εκείνης της διαδρομής πώς προέκυψε και πόσο καθοριστική υπήρξε η συνεργασία με τον Δήμο Χανίων, την Κυριακή Μπεϊόγλου τον Βασίλη Κιμούλη και όλους όσοι πίστεψαν από την πρώτη στιγμή στο εγχείρημα;
Κοιτάζοντας πίσω, θα έλεγα ότι έγινε με το σύστημα που περιέγραφε ο παλιός Καραμανλής: πρώτα πέφτεις στη θάλασσα και μετά μαθαίνεις να κολυμπάς θες δεν θες. Εμείς ξέραμε να κολυμπάμε, είχαμε κολυμπήσει και στον Θερμαϊκό οργανώνοντας τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης για τέσσερα χρόνια, ωστόσο κάθε θάλασσα είναι διαφορετική και το Κρητικό Πέλαγος έχει προφανώς τις ιδιαιτερότητές του. Ελκω την καταγωγή μου από τα Χανιά, τα Χανιά ήταν πάντα μέσα στη ζωή και το μυαλό μου, η ιδέα λοιπόν προϋπήρχε. Η Κυριακή Μπεϊόγλου -στην οποία πρώτα εκμυστηρεύτηκα την ιδέα, επί πανδημίας και μερικής απομόνωσης, και η Ζωή Γεωργούλα, με βοήθησαν να έρθω σε μια πρώτη επαφή με τις αυτοδιοικητικές αρχές. Δήμος και Περιφέρεια αποφάσισαν να εμπλακούν ενεργά και είναι ετούτη μια νέα εμπειρία δημόσιας πολιτικής για το βιβλίο και τον πολιτισμό, που είχε πολλές δυσκολίες αλλά διαρκώς εξελίσσεται προς μια πολύ θετική κατεύθυνση. Σήμερα, στην ομάδα έργου είναι η Κυριακή Μπεϊόγλου και η Παυλίνα Μάρβιν (πρόγραμμα), ο Βασίλης Κιμούλης (επικοινωνία), η Ζωή Γεωργούλα (παραγωγή), η Αθηνά Χαριτάκη (φιλοξενία), ο Λευτέρης Μπλέτσας (τεχνικός υπεύθυνος), η Αναστασία Γιαννακοπούλου με ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (κοινωνικά δίκτυα).
_Κάθε χρόνο επιλέγετε θεματικές που συνομιλούν με την επικαιρότητα και τις αγωνίες της εποχής. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση όταν καλείστε να μετατρέψετε τα μεγάλα ζητήματα του καιρού μας σε δημόσιο διάλογο χωρίς να χαθεί η αυτονομία της λογοτεχνίας;
Η λογοτεχνία, θέλει δεν θέλει, είναι δέσμια του καιρού της. Από σημερινή θέση γράφει για οποιαδήποτε εποχή. Επομένως είμαστε πλήρως συντονισμένοι με τη σύγχρονη λογοτεχνία και τους συγγραφείς, προσέχοντας πάντα να μη μετατρέψουμε το λογοτεχνικό λόγο σε δημοσιογραφικό.
_Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων έχει καταφέρει να φέρει κοντά συγγραφείς, δημοσιογράφους, πανεπιστημιακούς, μεταφραστές και αναγνώστες από διαφορετικές χώρες και ιδεολογικές αφετηρίες. Σε μια εποχή έντονου διχασμού, μπορεί ο πολιτισμός να λειτουργήσει ως κοινός τόπος συνάντησης;
Στόχος της λογοτεχνίας θα έλεγα ότι δεν είναι να φέρει γενική συμφιλίωση και αγάπη στον κόσμο, αυτό δεν γίνεται ούτε έχει νόημα να το ζητάμε. Στόχος της είναι η εμβάθυνση στα ανθρώπινα και η καλύτερη κατανόηση και έκφρασή τους. Ενα καλό βιβλίο, μια καλή παράσταση, ακόμα και μια ενδιαφέρουσα φράση, χαράζει τις συνειδήσεις πολύ βαθύτερα από μια πληροφορία. Επομένως το πρόβλημα δεν είναι τι μπορεί να κάνει ο πολιτισμός, αλλά πού τον αφήνουμε εμείς να εισδύσει.
_Αν σε είκοσι χρόνια κάποιος ιστορικός του πολιτισμού επιχειρήσει να αποτιμήσει το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, ποιο θα θέλατε να είναι το σημαντικότερο αποτύπωμά του; Υπήρξε μέχρι σήμερα κάποια στιγμή που σας έκανε να νιώσετε ότι αυτός ο στόχος άρχισε ήδη να δικαιώνεται;
Ενα από τα σημαντικότερα αποτυπώματα που θα ήθελα να αφήσει είναι η προσφορά μιας δυνατότητας σε αρκετούς ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν ότι μπορεί να υπάρχουν και διαφορετικά σύμπαντα, πέρα από την κοινωνία του χρήματος, ότι υπάρχουν κοινότητες ανθρώπων με πολύ διαφορετικές ευαισθησίες και ότι αυτές οι κοινότητες αριθμούν πολύ περισσότερα μέλη απ’ ό,τι συνήθως νομίζουμε.

