Ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας δήλωσε σε ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής την περασμένη εβδομάδα, ότι η συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ τον άφησε σοκαρισμένο από την ψυχική κατάσταση του προέδρου των ΗΠΑ, σύμφωνα με πέντε Ευρωπαίους διπλωμάτες που ενημερώθηκαν σχετικά.

Ο Ρόμπερτ Φίτσο, ένας από τους ελάχιστους Ευρωπαίους ηγέτες που στηρίζουν συχνά τη ρητορική του Τραμπ περί «αδυναμιών της Ευρώπης», εξέφρασε έντονη ανησυχία για την «ψυχολογική κατάσταση» του Αμερικανού προέδρου, όπως ανέφεραν δύο από τους διπλωμάτες. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Φίτσο χρησιμοποίησε τη λέξη «επικίνδυνος» για να περιγράψει την εικόνα που αποκόμισε από τον Τραμπ κατά τη διά ζώσης συνάντησή τους στο Mar-a-Lago, στη Φλόριντα, στις 17 Ιανουαρίου.

Η σχετική συζήτηση μεταξύ του Φίτσο και Ευρωπαίων ομολόγων του πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 22 Ιανουαρίου, στο περιθώριο έκτακτης συνόδου κορυφής της Ε.Ε., η οποία είχε συγκληθεί για τις διατλαντικές σχέσεις μετά τις απειλές του Τραμπ περί κατάληψης της Γροιλανδίας. Οι ηγέτες επιχείρησαν τότε να αποκλιμακώσουν την ένταση, αφού ο Αμερικανός πρόεδρος είχε κάνει ένα βήμα πίσω από την απειλή επιβολής δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες μόλις μία ημέρα νωρίτερα.

Σύμφωνα με τους διπλωμάτες, οι δηλώσεις Φίτσο δεν έγιναν στο επίσημο τραπέζι των συνομιλιών, αλλά σε ξεχωριστή, άτυπη συζήτηση μεταξύ ορισμένων ηγετών και κορυφαίων αξιωματούχων της Ε.Ε. Κανένας από τους διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO δεν ήταν παρών, ωστόσο ενημερώθηκαν ξεχωριστά από ηγέτες που συμμετείχαν άμεσα στη συνομιλία.

Όλοι οι διπλωμάτες μίλησαν ανώνυμα, προκειμένου να συζητήσουν εμπιστευτικές ανταλλαγές μεταξύ ηγετών. Προέρχονται από τέσσερις διαφορετικές κυβερνήσεις της Ε.Ε., ενώ ο πέμπτος είναι ανώτερος αξιωματούχος της Ένωσης. Κανείς τους δεν γνώριζε τις ακριβείς δηλώσεις του Τραμπ που προκάλεσαν την αντίδραση του Φίτσο.

Τα σχόλια του Σλοβάκου πρωθυπουργού αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς θεωρείται από τους πιο φιλοτραμπικούς πολιτικούς της Ευρώπης. Μετά τη συνάντηση στο Mar-a-Lago, είχε μάλιστα αναρτήσει βίντεο στο Facebook προβάλλοντας την πρόσβασή του στον Αμερικανό πρόεδρο και είχε εκφράσει δημόσια στήριξη στην προσέγγιση της Ουάσινγκτον στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας. Πριν από έναν χρόνο, είχε μιλήσει στο Conservative Political Action Conference, λέγοντας στους Αμερικανούς ότι «ο πρόεδρός σας προσφέρει μεγάλη υπηρεσία στην Ευρώπη».

Ωστόσο, την Τετάρτη ο Φίτσο αντέδρασε μέσω της πλατφόρμας X, δηλώνοντας:
«Απορρίπτω κατηγορηματικά τα ψέματα του ιστότοπου POLITICO σχετικά με το πώς αξιολόγησα τη συνάντησή μου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντ. Τραμπ σε άτυπη σύνοδο στις Βρυξέλλες. Κανείς δεν άκουσε τίποτα, κανείς δεν είδε τίποτα, δεν υπάρχουν μάρτυρες, αλλά αυτό δεν εμπόδισε το POLITICO να επινοήσει ψεύδη».

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «δεν μίλησε στην άτυπη σύνοδο» και σημείωσε:
«Συμφωνώ με πολλές στρατηγικές του προέδρου των ΗΠΑ, με κάποιες όμως όχι. Ειλικρινά περίμενα ότι μετά τη σκληρή μου δήλωση για τη Βενεζουέλα, η επίσκεψή μου στις ΗΠΑ θα ακυρωνόταν. Αυτό δεν συνέβη, γεγονός που με έκανε να εκτιμήσω ακόμη περισσότερο τη συνάντηση με τον Αμερικανό πρόεδρο».

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, η Άννα Κέλι, δήλωσε:
«Πρόκειται για απόλυτα ψευδείς ειδήσεις από ανώνυμους Ευρωπαίους διπλωμάτες που προσπαθούν να αποκτήσουν σημασία. Η συνάντηση στο Mar-a-Lago ήταν θετική και παραγωγική».

Ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης, που συμμετείχε στη συνάντηση και μίλησε ανώνυμα, ανέφερε ότι δεν θυμάται καμία αμήχανη στιγμή ή περίεργη ανταλλαγή. Όπως είπε, η συνάντηση —την οποία είχε ζητήσει ο Φίτσο— ήταν ευχάριστη, φυσιολογική και περιλάμβανε ακόμη και χαλαρές στιγμές, που καταγράφηκαν από φωτογράφο του Λευκού Οίκου.

Παρόλα αυτά, ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης ανέφερε ότι ο Φίτσο φάνηκε «τραυματισμένος» από την εμπειρία. Σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός χαρακτήρισε τον Τραμπ «εκτός εαυτού», περιγράφοντας έτσι την εντύπωση που του άφησε η συνάντηση.

Βαθιά κρίση

Οι ιδιωτικές ανησυχίες του Φίτσο έρχονται σε αντίθεση με τη δημόσια εικόνα που ο ίδιος παρουσίασε μετά την επίσκεψή του στο Mar-a-Lago.

Στο επίσημο βίντεο που ανήρτησε στο Facebook, ανέφερε ότι η πρόσκληση στην κατοικία του Τραμπ στη Φλόριντα αποτελούσε ένδειξη «υψηλού σεβασμού και εμπιστοσύνης» από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Όπως είπε, συζήτησαν για την Ουκρανία και μοιράστηκαν την άποψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε «βαθιά κρίση», στο πλαίσιο «άτυπων και ανοιχτών συνομιλιών».

Ο Φίτσο, ο οποίος κατά το ταξίδι του υπέγραψε και συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας με την Ουάσινγκτον, δεν αναφέρθηκε ούτε στις δηλώσεις Τραμπ περί Γροιλανδίας ούτε στην επιχείρηση σύλληψης του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο νωρίτερα τον Ιανουάριο.

Υποστήριξε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στην Ουκρανία, σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν τη γνώμη του επειδή η Σλοβακία «δεν είναι παπαγάλος των Βρυξελλών», δηλαδή δεν επαναλαμβάνει αυτομάτως τις θέσεις των ευρωπαϊκών θεσμών.

Ακόμη και χωρίς τις δηλώσεις Φίτσο, Ευρωπαίοι ηγέτες και ανώτατοι αξιωματούχοι εμφανίζονται ολοένα και πιο ανήσυχοι για την «απρόβλεπτη συμπεριφορά» του Αμερικανού προέδρου, σύμφωνα με έκτο διπλωμάτη της Ε.Ε.

Οι φόβοι για την υγεία του Τραμπ «γίνονται ολοένα συχνότερο θέμα συζήτησης σε όλα τα επίπεδα», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος που συμμετέχει σε πολιτικές διαβουλεύσεις στις Βρυξέλλες και μεταξύ των πρωτευουσών.

Ο Τραμπ, 79 ετών, έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι αντιμετωπίζει οποιοδήποτε πρόβλημα γνωστικής λειτουργίας, δηλώνοντας αυτή την εβδομάδα στο New York Magazine ότι δεν πάσχει από Αλτσχάιμερ.

«Δεν θα το κάνω αυτό, εντάξει;»

Από τη στιγμή που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο πριν από έναν χρόνο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν τις θέσεις του σε ζητήματα όπως η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η στήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης σε ακροδεξιούς πολιτικούς, τα εμπόδια στο ελεύθερο εμπόριο και ο ρόλος των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή άμυνα.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ απείλησε με νέους δασμούς οκτώ ευρωπαϊκές χώρες —μεταξύ αυτών η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο— κατηγορώντας τες ότι παρεμποδίζουν την προσπάθειά του να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, η οποία ανήκει στη Δανία, χώρα-μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ. Δεν απέκλεισε μάλιστα ούτε τη χρήση βίας.

Σε ομιλία του στο Νταβός της Ελβετίας την περασμένη Τετάρτη, απαίτησε «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση της Γροιλανδίας, αποκλείοντας όμως τη στρατιωτική δράση.

«Πιθανότατα δεν θα πάρουμε τίποτα, εκτός αν αποφασίσω να χρησιμοποιήσω υπερβολική δύναμη, οπότε θα ήμασταν ειλικρινά ασταμάτητοι. Αλλά δεν θα το κάνω αυτό, εντάξει;» δήλωσε.

Μετά την ομιλία, ανέφερε ότι συμφώνησε σε ένα πλαίσιο συμφωνίας με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και απέσυρε την απειλή του, αν και οι λεπτομέρειες της συμφωνίας δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Στη σύνοδο κορυφής, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησαν τους Ευρωπαίους εταίρους τους ότι, παρά τη φαινομενική συμφωνία, η Ε.Ε. πρέπει να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ στον τομέα της ασφάλειας.

Μετά τη συνάντηση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν άφησε να εννοηθεί ότι οι ηγέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η «σταθερή αλλά μη κλιμακούμενη» στάση απέναντι στον Τραμπ αποτελεί αποτελεσματική στρατηγική που πρέπει να συνεχιστεί.