Μετρώντας χιλιάδες χρόνια πίσω, με τις σύγχρονες μεθόδους και εργαλεία, η επιστημονική έρευνα προσπαθεί να φωτίσει το φυσικό υπόβαθρο γύρω από το οποίο δημιουργήθηκε η πίστη για το αστέρι της Βηθλεέμ. Οπως εξηγεί η δρ Φιόρη Μεταλληνού, αστροφυσικός, έχουν ήδη αποκλειστεί παλαιότερες ερμηνείες για το ουράνιο φαινόμενο, και η έρευνα στα σημερινά δεδομένα συγκλίνει στις γνωστές, από τότε, στους ουρανοπαρατηρητές συνόδους των πλανητών Κρόνου και Δία.

Εξίσου συναρπαστική, αλλά στέρεη, είναι η ιστορία της γέννησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και η θύμησή της συνεγείρει. Ιδιαίτερα στη δύσκολη και ταραχώδη καθημερινότητα αυτής της περιόδου γιατί αποδεικνύει τη μοναδικότητα της πατρίδας μας και των μεγάλων τέκνων της. Μικρή, φτωχή, ακόμη ακρωτηριασμένη χώρα, η Ελλάδα κατόρθωσε από τον Ιούνιο του 1842, χάρις στον οραματιστή, πρώτο καθηγητή Αστρονομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιο Βούρη και την τεράστια δωρεά του ευεργέτη βαρόνου Γεώργιου Σίνα, να θεμελιώσει, κατά τη διάρκεια έκλειψης ηλίου, παρουσία του βασιλέως Οθωνα, του Κολοκοτρώνη και των λοιπών μεγάλων της εποχής το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Στον λόφο των Νυμφών. Απέναντι από τον Παρθενώνα, που ήταν και αυτός, όπως και όλο το μεγάλο χωριό των Αθηνών -6.000 κάτοικοι- ολοσκότεινος. Με μόνο φωτισμό από τα ουράνια σώματα, άρα ιδανικό σημείο για την παρατήρησή τους. Το 1846 έλαμψε με την επίγεια χάρη του το νεοκλασικό κτιριακό «μπιζουδάκι», που δεσπόζει έως σήμερα, δημιούργημα του Δανού αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν, που προτιμήθηκε, τελικά, από τον ίδιο τον Οθωνα, σε σχέση με το πιο βαρύ, γοτθικού ρυθμού σχέδιο που προτάθηκε από τον  άλλο, μεγάλο της εποχής.Τον Σάουμπερτ.

Εδρα της διοίκησης σήμερα ο πρόεδρος-διευθυντής, Σπυρίδων Βασιλάκος- αλλά και ζωντανό, κυρίως από τη συνεχή παρουσία εκεί μαθητών σχολείων, το Αστεροσκοπείο Αθηνών, μέσα στο αλώβητο καταπράσινο περιβάλλον, λειτουργεί και ως μουσείο με ευθύνη του κοσμολόγου Μάνου Σαριδάκη. Είναι το αρχαιότερο επιστημονικό ίδρυμα στην Ελλάδα, αλλά και σύμβολο της προσφοράς ευεργετών που συνέχισαν να το στηρίζουν για δεκαετίες, και με την αδιάλειπτη τεράστια επιστημονική προσφορά του στη γνώση αποτελεί έως σήμερα προστάτη του κοινωνικού συνόλου.

«Σεισμοί. Λοιμοί. Καταποντισμοί» κατά το παλαιο-διαθηκικό δίδαγμα -ουδόλως αλληγορικό εκ των πραγμάτων- που σήμερα παρακολουθείται, εξετάζεται και επικοινωνείται μέσω των 3 Ινστιτούτων του Αστεροσκοπείου. Το Γεωδυναμικό, το Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης και το Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης, που αποτελούν τον ασφαλή συνδετικό κρίκο μιας ολοκληρωμένης χώρας προς όφελος των πολιτών.

Μοναδική η εμπειρία μου να βρεθώ στην ιστορική βιβλιοθήκη του Αστεροσκοπείου για δίωρο αφιέρωμα της ραδιοφωνικής μου εκπομπής -όπου αναπαύονται στο ειδικό τραπέζι αστρονομικά βιβλία από το 1545, μαζί με το β΄ αντίγραφο του Κοπέρνικου- με τα ηγετικά στελέχη του που όσο λεπτή, επίπονη και δυσνόητη για τους πολλούς είναι η έρευνά τους τόσο πιο γοητευτική είναι η ξενάγηση στα επιστημονικά τους πεδία.

Από το εσωτερικό της γης, την επιφάνειά της, την κατώτερη και ανώτερη ατμόσφαιρα, το εγγύς διάστημα μέχρι τους γαλαξίες και την κοσμολογία. Με τις διακρίσεις αστρονόμων-αστροφυσικών που μελετούν τμήματα -ένα αστέρι, έναν γαλαξία- και κοσμολόγων που προσπαθούν να καταλάβουν από την εποχή της μεγάλης έκρηξης πριν από 14 δισ. χρόνια πώς κινείται το σύμπαν υπό τη διεύθυνση του Μανώλη Ξυλούρη.

Με τις συνεχείς μετρήσεις, τους φυσικούς και χημικούς ελέγχους για τις επιπτώσεις της ρύπανσης, της ανόδου της θερμοκρασίας και της κλιματικής κρίσης στη βιωσιμότητα του ανθρώπινου είδους και τις απώλειες στη βιοποικιλότητα και την άμεση επί των αποτελεσμάτων ενημέρωση των συναφών επιστημονικών κλάδων. Αδιάλειπτες μετρήσεις, που άρχισαν από το…1870, με τα τότε όργανα με κορυφαία διάκριση του Ινστιτούτου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Διευθυντής Βαγγέλης Γερασόπουλος.

Κορυφαία για την καθημερινότητα της χώρας, αλλά και ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο η δράση του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου και η παρακολούθηση των σεισμικών δεδομένων με τις πρώτες μετρήσεις από το 1987, τοποθετώντας από τότε την Ελλάδα στην πρωτοπορία, θέση που διατηρεί έως σήμερα ως κέντρο συνεργασίας με άλλα ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού υπό τη διεύθυνση του Βασίλη Καραστάθη.

Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Φως που γεννήθηκε από τα σκοτάδια του σύμπαντος.