Στο προσκήνιο έχουν αρχίσει να βρίσκονται διάφορες μορφές διαιτών όπως η κετογονική, η δίαιτα χαμηλών λιπαρών, η διαλειμματική κ.ά., με σκοπό την εξασφάλιση μακροζωίας μέσω ελέγχου του σωματικού βάρους.

«Αληθινά τρόφιμα». Η… made in USA απάντηση στα μοντέλα διατροφής

Πρόσφατα, όμως, το υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών (USDA) ήρθε να δώσει τη δική του απάντηση προάγοντας νέες οδηγίες για τα έτη 2025-2030, με στόχο την έμφαση στη «συνολική εικόνα και ποιότητα της διατροφής». Αν και στις βασικές τους γραμμές οι νέες οδηγίες δεν «θίγουν» όσα γνωρίζαμε ως βασικούς διατροφικούς κανόνες για τον γενικό πληθυσμό, εντούτοις φαίνεται να υποβιβάζει -και μάλιστα με επιδεικτικό τρόπο – τις συστάσεις έγκριτων επιστημονικών φορέων λ.χ. για τα όρια κατανάλωσης κόκκινου κρέατος και γαλακτοκομικών με πλήρη λιπαρά. Αυτό, βεβαίως, γεννά υποψίες για σκοπιμότητες που εξυπηρετούν εμπορικά συμφέροντα.

«Νέες» διατροφικές οδηγίες για την επόμενη πενταετία

Στις… επικαιροποιημένες οδηγίες του υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ, υπογραμμίζεται, λοιπόν…

• η πρωτεΐνη, ιδιαίτερα από κόκκινο κρέας, συνίσταται στην κορυφή του διαιτολογίου. Συγκεκριμένα, 1,2-1,6 gr πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους συστήνονται, με προσαρμογή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Πηγές πρωτεΐνης αποτελούν τόσο οι φυτικές πηγές όπως όσπρια, σόγια, ξηροί καρποί, όσο και οι ζωικές όπως κόκκινο κρέας, πουλερικά, αβγά, θαλασσινά, γαλακτοκομικά.

• Συστήνονται 3 μερίδες πλήρων λιπαρών γαλακτοκομικών την ημέρα, σε διαιτολόγιο 2.000 θερμίδων για τον γενικό πληθυσμό, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων.

• Φρούτα (2 μερίδες/ημέρα) και λαχανικά (3 μερίδες/ημέρα), είναι σημαντικό να υπάρχουν στο ημερήσιο διαιτολόγιο.

• Οι χυμοί συστήνεται να περιοριστούν.

• Τα κορεσμένα λιπαρά χρειάζεται να είναι λιγότερο από 10% του ημερήσιου διαιτολογίου.

• Τα καλά λιπαρά, όπως τα μονοακόρεστα (αβοκάντο, ελαιόλαδο) και πολυακόρεστα (ω-3 λιπαρά οξέα, ξηροί καρποί) και τα λιπαρά από τα πλήρη γαλακτοκομικά, αλλά και τα φυσικά λιπαρά από το βούτυρο και το βοδινό λίπος στο μαγείρεμα, είναι σημαντικό να υπάρχουν στο διαιτολόγιο.

Το κύριο μήνυμα των Αμερικανών για τα επόμενα χρόνια

• Εμφαση στην πρωτεΐνη: 1,2-1,6 kg/ΣΒ και έμφαση στα ζωικά κυρίως προϊόντα (κόκκινο κρέας, πουλερικά αβγά) αν και δεν αποκλείονται και οι φυτικές πηγές (όσπρια, σόγια, ξηροί καρποί)
• Στροφή προς το «αληθινό φαγητό» και αντικατάσταση των γρήγορων, υπερ-επεξεργασμένων τροφών
• Στροφή προς τα προϊόντα πλήρων λιπαρών: γαλακτοκομικά (3 μερίδες/ημέρα) και φυσικά λίπη από βούτυρο, βοδινό λίπος και προσθήκη υγιεινών ελαίων
• Εξατομίκευση σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε ατόμου
• Ενίσχυση άσκησης και κίνησης

Στο «κόκκινο» οι αντιδράσεις 

Η νέα σύσταση για καθημερινή κατανάλωση κόκκινου κρέατος και 3 μερίδων πλήρων γαλακτοκομικών, οδηγεί αναπόφευκτα και στην αυξημένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών. Ωστόσο, πλήθος μελετών των τελευταίων δεκαετιών συσχετίζουν την υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος και πλήρων γαλακτοκομικών, με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων μορφών καρκίνου. 

Αντίθετοι οι Ευρωπαίοι

Η Ελληνική καθώς και η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία, υιοθετούν σαφώς διαφορετική στάση και διατροφική προσέγγιση από εκείνην του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας. Συγκεκριμένα, τονίζεται ότι

• η κατανάλωση κόκκινου κρέατος άνω των 200g ημερησίως μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπέρτασης έως και 40%,

• ενώ σχετίζεται με αυξημένη θνησιμότητα σε καρδιοπαθείς.

Οι συστάσεις τους βασίζονται στο πρότυπο της μεσογειακής διατροφής, προτείνοντας περιορισμό του κόκκινου κρέατος (λιγότερο από 70 g/εβδομάδα), αντικατάσταση με ψάρια, αβγά και έμφαση σε φυτικές πηγές πρωτεΐνης, όπως τα όσπρια.

Ετσι, καταλήγουμε ότι, αν και αυτά τα ζωικά τρόφιμα αποτελούν σημαντικές πηγές πρωτεΐνης, σιδήρου και βιταμίνης Β12, η επιστημονική τεκμηρίωση δείχνει ότι οι αρνητικές συνέπειες από την υπερκατανάλωσή τους, ίσως υπερτερούν των πιθανών οφελών και ότι μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, βασισμένη σε ισχυρά επιδημιολογικά δεδομένα, παραμένει η ασφαλέστερη στρατηγική για τη δημόσια υγεία.

«Εμφύλιος» πόλεμος στις ΗΠΑ για τις νέες οδηγίες

Το ενδιαφέρον επίσης, είναι ότι μεγάλες αμερικάνικες επιστημονικές εταιρίες, όπως η Διαβητολογική Εταιρεία ADA και η Καρδιολογική Εταιρεία ASC, από διετίας προτείνουν ως πλέον σημαντικό και υγιεινό μοντέλο διατροφής το μεσογειακό πρότυπο διατροφής, στον αντίποδα βεβαίως των νέων κρατικών οδηγιών διατροφής της Αμερικής. «Αυτό το μοντέλο διατροφής επομένως, θα πρέπει να εξακολουθεί να είναι ο πυρήνας της προτεινόμενης διατροφικής συμπεριφοράς, πολύ περισσότερο αφού όλες οι επιστημονικές εταιρίες συγκλίνουν σε αυτό», τονίζουν.