Πίσω από τις υποσχέσεις για τουριστική ανάπτυξη δισεκατομμυρίων κρύβεται ένα σκηνικό έντασης με άγριες συγκρούσεις κατοίκων και δυνάμεων ασφαλείας, μια οργισμένη παρέμβαση της Αθήνας μετά τον τραυματισμό Ελληνα πολίτη, αλλά και η «σκιά» του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ, που φαίνεται να κινεί τα νήματα διεθνώς.
Μυστήριο
Στα χαρτιά, η επένδυση «τρέχει» από την αλβανική εταιρία Zvërnec South Adriatic Development, η οποία ιδρύθηκε τον Αύγουστο του 2024 με έδρα τα Τίρανα και διαχειρίστρια την Isida Çela.
Ωστόσο, σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, ο πραγματικός ιδιοκτήτης είναι η ολλανδική Universal Properties Project BV, η οποία με τη σειρά της ανήκει κατά 50% στον Ρώσο Νικίτα Μαξίμοβιτς Βινογκράντοφ (Nikita Maximovich Vinogradov) και κατά 50% στη Βουλγάρα Ζόγια Γκεοργκίεβα Γκιουρόβα (Zoya Georgieva Gyurova).
Μετά τα πρόσφατα επεισόδια με κατοίκους που διαμαρτύρονται για υφαρπαγή της περιουσίας τους, η πλευρά των επενδυτών πέρασε στην αντεπίθεση, ξεκαθαρίζοντας πως κάθε σπιθαμή γης έχει αποκτηθεί απόλυτα νόμιμα, με συμβολαιογραφικές πράξεις και διαφανείς τραπεζικές συναλλαγές, απορρίπτοντας τις κατηγορίες για υφαρπαγή. Για την εταιρία, το σχέδιο της επένδυσης αφορά έργο που μπορεί να αγγίξει τα 4 δισ. ευρώ και να δημιουργήσει 10.000 θέσεις εργασίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για τους κατοίκους που αντιδρούν, ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Το φιτίλι άναψε όταν εμφανίστηκαν τα πρώτα συρματοπλέγματα και περιφράξεις στην παραλία Πορτονόβο. Κάτοικοι και περιβαλλοντικές οργανώσεις είδαν ξαφνικά την πρόσβασή τους στην ακτογραμμή να κόβεται και ένα μοναδικό οικοσύστημα να απειλείται με τσιμεντοποίηση.
Πριν από λίγες ημέρες, η περιοχή μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, με τους κατοίκους να συγκρούονται σώμα με σώμα με σεκιούριτι που είχαν επιστρατευτεί για να φυλάνε την έκταση. Οι εικόνες βίας, που έκαναν τον γύρο του Διαδικτύου, ανάγκασαν τις αλβανικές Αρχές να παρέμβουν εκ των υστέρων, ξεκινώντας διώξεις κατά 15 διαδηλωτών, αλλά και ερευνώντας τη στάση της Αστυνομίας, ενώ αφαιρέθηκαν άδειες από τις εμπλεκόμενες εταιρίες φύλαξης.
Αντίδραση
Το θέμα, όμως, πήρε γρήγορα και διεθνείς διαστάσεις. Ανάμεσα στους τραυματίες των επεισοδίων βρέθηκε και ένας Ελληνας ομογενής. Η Αθήνα αντέδρασε άμεσα, ζητώντας από τις αλβανικές Αρχές την πλήρη και σε βάθος διερεύνηση του περιστατικού, ενώ η ελληνική πρεσβεία στα Τίρανα κινητοποιήθηκε για να παράσχει προξενική συνδρομή.
ΕΝΤΟΝΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ
Η «σκιά» του Κούσνερ και το τελεσίγραφο του Ράμα
Το μεγάλο ερώτημα που πλανάται πάνω από τον Αυλώνα είναι το πού κρύβεται ο Τζάρεντ Κούσνερ σχετικά με τη συγκεκριμένη επένδυση στη Σβέρνιτσα. Αν και το όνομα του γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ ή της εταιρίας του, Affinity Partners, δεν αναφέρεται σε κανένα επίσημο αλβανικό έγγραφο, η σύνδεση θεωρείται κοινό μυστικό.
Σύμφωνα με διεθνή ΜΜΕ, η επένδυση στη Σβέρνιτσα συνδέεται με το ευρύτερο επενδυτικό πακέτο του Κούσνερ στα Βαλκάνια, το οποίο περιλαμβάνει, επίσης, το νησί Σάζαν και την ανάπλαση στο Βελιγράδι.
Σε αυτό το γεωπολιτικό και οικονομικό σκάκι, ο Εντι Ράμα έχει διαλέξει ξεκάθαρα πλευρά. Ο Αλβανός πρωθυπουργός στηρίζει με πάθος το έργο, επιμένοντας ότι δεν χαρίζεται δημόσια περιουσία και ότι η Αλβανία δεν μπορεί να διώχνει τους ξένους επενδυτές.
«Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να σταματήσει η επένδυση όσο είμαι εδώ», διεμήνυσε ο Ράμα, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση.
Φρέντυ Μπελέρης στον ΕΤ για την Αλβανία: Πρώτα ξεκαθαρίζεις τις ιδιοκτησίες και μετά μιλάς για επενδύσεις
Στο αλβανικό παραλιακό μέτωπο από το Δυρράχιο μέχρι τη Σβέρνιτσα, τα φιλόδοξα σχέδια του Εντι Ράμα να μετατρέψει την περιοχή σε διεθνές τουριστικό θέρετρο μοιάζουν με το γεφύρι της Αρτας.
Η ανάπτυξη που ονειρεύεται η αλβανική κυβέρνηση με χορό δισεκατομμυρίων στις ακτές της Αδριατικής σκοντάφτει σε σοβαρά προβλήματα ιδιοκτησιακής φύσεως αλλά και υλοποίησης των επενδύσεων.
Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι το αραβικό project που θα έκανε την αλβανική Ριβιέρα το «Ντουμπάι της Αδριατικής» προχωράει με ρυθμούς χελώνας, την ώρα που υπάρχουν πληροφορίες πως τα πρώτα κτίρια που χτίστηκαν, βυθίζονται σταδιακά λόγω της σαθρότητας του εδάφους.
Αποκάλυψη
Πριν από οκτώ χρόνια, στις 12 Μαρτίου 2018, ο «Ε.Τ.» είχε αποκαλύψει ότι ο Ράμα έταζε «γη και ύδωρ» σε υποψήφιους επενδυτές, προσφέροντας ακόμα και δωρεάν γη για να μεταμορφώσουν το παραλιακό μέτωπο, παρουσιάζοντάς τους μακέτες του σχεδίου με τίτλο «architectural project-tourist complex palas» για πεντάστερα ξενοδοχεία και πολυτελείς επαύλεις με θέα στη θάλασσα.
Οντως, εκείνη την περίοδο εταιρία του Ντουμπάι αποφάσισε να επενδύσει στα αλβανικά παράλια. Η αραβική επένδυση ύψους 3,2 δισ. ευρώ αφορά στην περιοχή του Δυρραχίου που θα μεταμορφωνόταν σε διεθνή τουριστικό προορισμό με μαρίνα, πολυτελή οικιστικά συγκροτήματα, εμπορικά κέντρα, περιπατητικές διαδρομές και ειδυλλιακές παραλίες.
Μέχρι τώρα, όμως, το σχέδιο «Durres Yachts & Marina Albania» παραμένει στις μακέτες αφού έχουν ανεγερθεί μόνο δυο κτίρια τα οποία… βουλιάζουν στην άμμο της Αδριατικής, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα. Συγκεκριμένα, αλβανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι «τα δυο πρώτα κτίρια έχουν υποστεί σημαντική καθίζηση στο έδαφος, φτάνοντας ακόμα και τα 74 εκατοστά βύθισης».
Σε θέσεις μάχης
Νέα πληγή για τα αλβανικά παράλια έχει ανοίξει την ίδια ώρα με αφορμή την προωθούμενη τουριστική αξιοποίηση παραθαλάσσιας έκτασης στη Σβερνίτσα, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο πολυετών δικαστικών και ιδιοκτησιακών διενέξεων.
Ο ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Φρέντυ Μπελέρης καταγγέλλει στον «Ε.Τ.» ότι η κυβέρνηση του Εντι Ράμα προχώρησε στην αδειοδότηση μεγάλης ξενοδοχειακής επένδυσης σε περιοχή της οποίας το ιδιοκτησιακό καθεστώς παραμένει ασαφές, ενώ προειδοποιεί για κλιμάκωση των αντιδράσεων τόσο από τους κατοίκους όσο και από οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Οπως υποστηρίζει, πρόκειται για υπόθεση που δεν αφορά μόνο την επένδυση, αλλά ένα χρόνιο ζήτημα το οποίο ταλανίζει επί δεκαετίες την ελληνική εθνική μειονότητα. «Αυτές οι περιουσίες υπάρχουν από το 1960. Είναι περιουσίες που πέρασαν από τους παππούδες στα παιδιά και στα εγγόνια τους. Αρα μιλάμε για 75 χρόνια αγώνα και διεκδικήσεων», αναφέρει, περιγράφοντας μία εκκρεμότητα που, όπως λέει, παραμένει ανοιχτή παρά τις αλλεπάλληλες δικαστικές διαδικασίες.
Σύμφωνα με τον κ. Μπελέρη, μετά την πτώση του καθεστώτος χορηγήθηκαν τίτλοι ιδιοκτησίας σε μέλη της ελληνικής ομογένειας, ωστόσο η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. «Οι τίτλοι που δόθηκαν την περίοδο 1992-94 δεν καταχωρήθηκαν κανονικά. Υπάρχουν υποθέσεις που βρίσκονται στα δικαστήρια εδώ και δεκαετίες χωρίς να έχει υπάρξει τελεσίδικη απόφαση για το ποιος είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης», τονίζει. Παρά τις εκκρεμότητες αυτές, οι αλβανικές αρχές έδωσαν το «πράσινο» φως για την ανάπτυξη μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδας στην επίμαχη περιοχή.
Ο ευρωβουλευτής εκτιμά ότι η κυβέρνηση Ράμα επιχειρεί να προσελκύσει επενδύσεις χωρίς προηγουμένως να έχει λύσει το βασικό πρόβλημα. «Δεν μπορεί να έρχεται οποιοσδήποτε επενδυτής όταν δεν έχει ξεκαθαριστεί ποιος είναι ο ιδιοκτήτης της γης. Αυτό είναι το αυτονόητο σε κάθε ευρωπαϊκό κράτος. Πρώτα ξεκαθαρίζεις τις ιδιοκτησίες και μετά συζητάς για επενδύσεις», υπογραμμίζει.
Επιπτώσεις
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Ελληνας ευρωβουλευτής και στις ενδεχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου. Οπως σημειώνει, η περιοχή αποτελεί έναν ευαίσθητο φυσικό σχηματισμό με ιδιαίτερη οικολογική αξία. «Μιλάμε για έναν υδροβιότοπο. Εκεί εκβάλλει ο Αώος ποταμός. Υπάρχουν προστατευόμενα είδη και ένα μοναδικό οικοσύστημα. Δεν είναι μια οποιαδήποτε έκταση στην οποία μπορείς να χτίσεις χωρίς να εξετάσεις τις συνέπειες», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Οι αντιδράσεις που έχουν ήδη εκδηλωθεί, σύμφωνα με τον ίδιο, ξεπερνούν τα στενά όρια της τοπικής κοινωνίας. Ο κ. Μπελέρης περιγράφει ένα κύμα κινητοποιήσεων που εξαπλώνεται σε διάφορες περιοχές της Αλβανίας και συνδέεται με την αντίθεση πολιτών απέναντι σε έργα που θεωρούν ότι αλλοιώνουν το φυσικό περιβάλλον ή εγείρουν ζητήματα νομιμότητας. «Δεν διαμαρτύρονται μόνο οι κάτοικοι. Υπάρχει ένα γενικότερο κίνημα στην Αλβανία από ανθρώπους που αντιδρούν σε τέτοιες πρακτικές. Εχουν ήδη πραγματοποιηθεί δύο πολύ μεγάλες συγκεντρώσεις και οι κινητοποιήσεις θα συνεχιστούν», επισημαίνει.
Παράλληλα, θεωρεί βέβαιο το γεγονός ότι η υπόθεση θα οδηγηθεί εκ νέου στις δικαστικές αίθουσες. «Οι κάτοικοι είναι αποφασισμένοι να προσφύγουν στα δικαστήρια. Δεν πρόκειται να εγκαταλείψουν τις διεκδικήσεις τους. Είμαι βέβαιος ότι θα υπάρξουν νέες αντιδράσεις και εντάσεις όσο το ζήτημα παραμένει άλυτο», τονίζει.
ΟΙ ΦΗΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΡΑΜΠ
«Ακούγονται πολλά… Δεν γνωρίζω αν υπάρχει πραγματική εμπλοκή»
Το τελευταίο διάστημα στο αλβανικό πολιτικό παρασκήνιο κυκλοφορούν πληροφορίες που συνδέουν την επένδυση στη Σβερνίτσα με πρόσωπα από το περιβάλλον της οικογένειας Τραμπ και συγκεκριμένα με τον γαμπρό του Τζάρεντ Κούσνερ, σύζυγο της Ιβάνκα Τραμπ.
Ωστόσο, ο Φρέντυ Μπελέρης εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε αυτά τα σενάρια. «Ακούγονται πολλά. Προσωπικά θεωρώ ότι αυτό το αφήγημα χρησιμοποιείται για να δημιουργηθεί η αίσθηση μιας πολύ μεγάλης διεθνούς επένδυσης και να καμφθούν οι αντιδράσεις. Δεν γνωρίζω αν υπάρχει πραγματική εμπλοκή, όμως δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι ένας σοβαρός επενδυτικός όμιλος θα τοποθετούσε τόσο μεγάλα κεφάλαια σε μια περιοχή όπου δεν έχουν λυθεί τα ιδιοκτησιακά ζητήματα», αναφέρει.
Το νησί Σαζάν
Ο ευρωβουλευτής της Ν.Δ. συνδέει την υπόθεση και με άλλες αμφιλεγόμενες αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της αλβανικής κυβέρνησης, κάνοντας ειδική αναφορά στο νησί Σαζάν. Οπως λέει, και εκεί υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς εκτάσεων που σχεδιάζεται να αξιοποιηθούν.
«Στο Σαζάν παρουσιάστηκαν σχέδια για τουριστική ανάπτυξη χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρη δημόσια εικόνα για το τι ακριβώς πρόκειται να γίνει. Και εκεί υπάρχουν ζητήματα που σχετίζονται με το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τις χρήσεις γης», σημειώνει.
ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ
Η παρέμβαση της αλβανικής Ειδικής Εισαγγελίας και οι Βρυξέλλες
Καθοριστική εξέλιξη θεωρεί ο Φρέντυ Μπελέρης την παρέμβαση της Ειδικής Εισαγγελίας της Αλβανίας, η οποία έχει ξεκινήσει έρευνα γύρω από συμβόλαια, τίτλους ιδιοκτησίας και κτηματολογικές εγγραφές.
«Η Ειδική Εισαγγελία ερευνά τις υποθέσεις αυτές. Εξετάζονται συμβόλαια και εγγραφές στο κτηματολόγιο. Εχουν ήδη προκύψει στοιχεία που δείχνουν ότι μεγάλες εκτάσεις πέρασαν στο κτηματολόγιο με προβληματικές διαδικασίες και υπάρχουν πολλές ανοιχτές υποθέσεις», υποστηρίζει.
Παράλληλα, ο ευρωβουλευτής της Ν.Δ., ειδικά μετά τα τελευταία επεισόδια κατά τα οποία τραυματίστηκε και Ελληνας ομογενής, έθεσε το θέμα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας να εξεταστεί υπό το πρίσμα των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της Αλβανίας.
Οπως αναφέρει, η απάντηση των Βρυξελλών ήταν σαφής ως προς την προστασία των περιουσιακών δικαιωμάτων. «Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν ξεκάθαρη. Τα δικαιώματα των κατοίκων και τα περιουσιακά δικαιώματα πρέπει να γίνονται σεβαστά. Αυτό είναι θεμελιώδης αρχή για κάθε χώρα που θέλει να βρίσκεται κοντά στην ευρωπαϊκή οικογένεια», καταλήγει ο κ. Μπελέρης.
Ροή Ειδήσεων 
