Το πρώτο εμβόλιο που «γεννήθηκε» από την τεχνητή νοημοσύνη είναι γεγονός

Η ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ αναφέρει ότι είναι η πρώτη φορά που το βασικό συστατικό ενός εμβολίου σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη (AI) και στη συνέχεια δοκιμάζεται σε ανθρώπους.

Το εμβόλιο σχεδιάστηκε για να λειτουργεί ενάντια σε όλους τους κορωνοϊούς, γεγονός που θα περιλάμβανε όλες τις παραλλαγές του Covid, καθώς και ιούς που επί του παρόντος μολύνουν ζώα, αλλά έχουν τη δυνατότητα να ξεκινήσουν την επόμενη πανδημία.

Το έργο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αλλά η ομάδα αναπτύσσει ήδη ξεχωριστά εμβόλια που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τη γρίπη και τον Έμπολα.

Τα εμβόλια διδάσκουν στο σώμα μας πώς να εντοπίζει μια μόλυνση, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητές μας να την καταπολεμήσουμε.

Ωστόσο, ορισμένοι ιοί είναι ικανοί να αλλάζουν την εμφάνισή τους –ή να μεταλλάσσονται– επομένως τα εμβόλια μπορούν γρήγορα να καταστούν ξεπερασμένα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα εμβόλια για τον Covid και τη χειμερινή γρίπη πρέπει να επικαιροποιούνται τακτικά.

«Είμαστε πάντα πίσω», δήλωσε ο καθηγητής Τζόναθαν Χίνι από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, προσθέτοντας ότι «αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να προπορευτούμε των εξελίξεων» και μάλιστα τόσο μπροστά, ώστε να μπορούν να προστατεύσουν την ανθρωπότητα από νέα ξεσπάσματα ή πανδημίες.

Πώς λειτουργεί

Συνήθως τα εμβόλια σχεδιάζονται χρησιμοποιώντας ένα τρέχον στέλεχος ενός ιού.

Οι ερευνητές του Κέιμπριτζ πήραν γνωστούς γενετικούς κώδικες –τα εγχειρίδια οδηγιών της ζωής– από μια σειρά κορωνοϊών που είχαν καταγραφεί από προγράμματα επιτήρησης που αναζητούσαν πιθανές ιογενείς απειλές.

Αυτοί οι γενετικοί κώδικες αναλύθηκαν από μια τεχνητή νοημοσύνη. Στη συνέχεια, αυτή σχεδίασε ένα «υπερ-αντιγόνο» που θα μπορούσε να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα με τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει προστασία έναντι ολόκληρης της οικογένειας των ιών – ακόμη και αν αυτοί μεταλλάσσονταν ή αν μια νέα μόλυνση μεταπηδούσε από τα ζώα στους ανθρώπους.

Τα αντιγόνα είναι τα κρίσιμα συστατικά των εμβολίων, καθώς αυτό είναι που το ανοσοποιητικό σύστημα μαθαίνει να επιτίθεται.

Ο Χίνι δήλωσε ότι αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένα αντιγόνο σχεδιασμένο από τεχνητή νοημοσύνη δοκιμάστηκε σε ανθρώπους. Πρόσθεσε ότι η τεχνολογία «μάς εκπλήσσει όλους» και ότι είναι «εκπληκτικό το τι μπορούμε να κάνουμε με αυτήν για το καλό της ανθρωπότητας».

«Πρόκειται για τη δημιουργία εμβολίων που μας προστατεύουν, όχι μόνο από τους σημερινούς ιούς, αλλά μας προστατεύουν από αυτό που μπορεί να προκαλέσει το επόμενο ξέσπασμα ή την επόμενη ασθένεια. Αυτή είναι μια θεμελιώδης αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο προετοιμαζόμαστε για πανδημίες», τόνισε μιλώντας στο BBC News.

Οι δοκιμές, σε 39 άτομα, σχεδιάστηκαν για να αξιολογήσουν εάν τέτοια εμβόλια είναι ασφαλή. Μια δεύτερη μελέτη –στην οποία θα συμμετάσχουν περίπου 200 άτομα– θα προσφέρει μια καλύτερη κατανόηση του πόσο καλά εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Τα ευρήματα που περιγράφονται λεπτομερώς στο Journal of Infection δείχνουν ότι η επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα ήταν «μέτρια», αλλά παρ’ όλα αυτά προκαλούν ενθουσιασμό.

Ο καθηγητής Σολ Φάουστ, ο οποίος πραγματοποίησε ορισμένες από τις δοκιμές στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, δήλωσε ότι ο σχεδιασμός μέσω τεχνητής νοημοσύνης «έχει σίγουρα προοπτικές» και ήταν «πραγματικά συναρπαστικός».

«Αυτό που είναι πραγματικά ενδιαφέρον είναι ότι η τεχνολογία είναι πολύ καλύτερη στο να σχεδιάζει εμβόλια για πιθανές πανδημίες όταν οι ιοί αλλάζουν», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η ομάδα του Κέιμπριτζ πραγματοποιεί ήδη έρευνες σε ζώα για καθολικά εμβόλια εποχικής γρίπης που δεν θα χρειάζεται να προσαρμόζονται κάθε χρόνο, καθώς και για ένα εμβόλιο κατά της γρίπης των πτηνών H5N1, σε περίπτωση που ο ιός που αυτή τη στιγμή αποδεκατίζει τους πληθυσμούς των πτηνών εξελιχθεί σε ανθρώπινη πανδημία.

Εξετάζουν επίσης ένα εμβόλιο για τους ιογενείς αιμορραγικούς πυρετούς, οι οποίοι περιλαμβάνουν τα είδη του Έμπολα. Το τρέχον ξέσπασμα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό προκαλείται από ένα είδος για το οποίο δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη εμβόλιο.

Ο καθηγητής Άντι Πόλαρντ, διευθυντής του Oxford Vaccine Group, δεν συμμετείχε στη μελέτη, αλλά δήλωσε ότι αυτή η προσέγγιση παράγει πειστικά στοιχεία στην έρευνα σε ζώα. «Πρόκειται για συναρπαστικά δεδομένα και οι άνθρωποι δεν θα είχαν προβλέψει ότι θα ήταν σε θέση να δημιουργήσουν αυτές τις ανοσολογικές αποκρίσεις», δήλωσε στο BBC News.

Το πραγματικό τεστ, λέει ο ίδιος, είναι το τι συμβαίνει στις δοκιμές σε ανθρώπους, καθώς τα δικά μας ανοσοποιητικά συστήματα είναι διαφορετικά από εκείνα των ποντικιών εργαστηρίου, αφού τα δικά μας έχουν διαμορφωθεί από χρόνια λοιμώξεων.

Γενικότερα, ανέφερε ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να αλλάξει τα δεδομένα για την έρευνα των εμβολίων και ότι τα εργαλεία ΑΙ έχουν τη δυνατότητα να προβλέψουν πώς θα ανταποκριθεί το ανοσοποιητικό σύστημα σε ένα εμβόλιο, καθιστώντας την ανάπτυξη πολύ ταχύτερη, κάτι που «θα σώσει ζωές».

‘World-first’ vaccine designed by Artificial Intelligence https://t.co/70ybfXO3jw

— BBC News (UK) (@BBCNews) June 5, 2026

Η καθηγήτρια Μάριαν Νάιτ, επιστημονική διευθύντρια του Εθνικού Ινστιτούτου Έρευνας για την Υγεία και τη Φροντίδα (NIHR), δήλωσε: «Η αξιοσημείωτη επιτυχία αυτής της δοκιμής του υπερ-αντιγόνου που σχεδιάστηκε από τεχνητή νοημοσύνη σηματοδοτεί ένα κομβικό άλμα προς τα εμπρός στην ικανότητά μας να παρέχουμε ευρεία, διαρκή ιογενή προστασία».

Ο υπουργός Επιστήμης, Λόρδος Βάλανς, δήλωσε: «Ακόμη μια ιστορία επιτυχίας της βρετανικής επιστήμης, αυτή αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα του πώς μπορούμε να συνδυάσουμε την ερευνητική μας τεχνογνωσία με την τεχνητή νοημοσύνη για να προσφέρουμε νέες θεραπείες.

Με τις πρώτες δοκιμές σε ανθρώπους να δείχνουν θετικά αποτελέσματα, αυτό το έργο θα μπορούσε να βοηθήσει στην επιτάχυνση της διάθεσης εμβολίων προς όφελος των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο μακροπρόθεσμα».