Η αρτηριακή πίεση αποτελεί τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων, αναπηριών και πρόωρων θανάτων.
Παρά τις αυστηρές κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Υπέρτασης -που επιτάσσουν μέτρηση της πίεσης σε όλους τους ασθενείς που περνούν το κατώφλι του ιατρείου- η πρακτική αυτή αποδεικνύεται η «αχίλλειος πτέρνα» της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).
Μια νέα, αποκαλυπτική μελέτη από επιστημονική ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β. Γκόλιας, Μ. Δούμας, Εμμ. Σμυρνάκης, Α. Τριανταφύλλου, Ν. Ευαγγελίδης, Μ. Γκαβανά κ.ά.), η οποία δημοσιεύτηκε στο διεθνούς κύρους περιοδικό «Journal of Human Hypertension» του ομίλου Nature, φέρνει στο φως αυτή την ανησυχητική πραγματικότητα: ένα τεράστιο ποσοστό ασθενών παραμένει αδιάγνωστο ή αρρύθμιστο, καθώς η βασική κλινική πράξη της μέτρησης της πίεσης, παραλείπεται πολύ συχνά.
Η έρευνα -η πρώτη του είδους της στη χώρα μας- αναδεικνύει μια ιατρική καθημερινότητα όπου η έλλειψη χρόνου -όπως απάντησαν στο ερωτηματολόγιο της μελέτης οι ίδιοι οι γιατροί- ακυρώνει την πρόληψη.
Να σημειωθεί πως συμμετείχαν 282 γιατροί ΠΦΥ (92,9% γενικοί γιατροί, 89,4% στον δημόσιο τομέα), με 25 διάμεσες ημερήσιες επισκέψεις ασθενών ανά ιατρό.
Η συντριπτική πλειονότητα των γιατρών (3 στους 10) δεν εντάσσει τη μέτρηση της πίεσης στην τυπική εξέταση, ενώ οι ιδιώτες γιατροί της ΠΦΥ εμφανίζουν διπλάσιο ποσοστό (1 στους 2) μη τακτικής μέτρησης συγκριτικά με τους συναδέλφους τους στο Δημόσιο (παρότι οι δεύτεροι έχουν μεγαλύτερο όγκο ασθενών).
Διαβάστε Επίσης
Ενα μεγάλο τμήμα των κλινικών ιατρών επιλέγει να χρησιμοποιήσει το πιεσόμετρο μόνο εάν υπάρχει ενεργό σύμπτωμα ή γνωστό ιστορικό, αγνοώντας τον ασυμπτωματικό χαρακτήρα της υπέρτασης.
Η μελέτη απέδειξε, επίσης, πως ακόμη και όταν η πίεση μετράται, η διαδικασία σπάνια ακολουθεί την οδηγία των τριών διαδοχικών επαναλήψεων για την ορθή επαλήθευση του αποτελέσματος.
Προβληματισμό προκαλεί, επίσης, η εμμονή σε παρωχημένα αναλογικά ή υδραργυρικά πιεσόμετρα, με πολλούς ιατρούς να εκφράζουν μια αδικαιολόγητη δυσπιστία απέναντι στον σύγχρονο, πιστοποιημένο ηλεκτρονικό εξοπλισμό.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται αυστηρά σε ατομικές ιατρικές πρακτικές, αλλά αντανακλά ευρύτερες δομικές παθογένειες, υποστηρίζουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Αναλύοντας τα ευρήματα, προειδοποιούν για τον αυξανόμενο αριθμό των «κρυφών» υπερτασικών.
Οπως υπογραμμίζουν χαρακτηριστικά στο κείμενο της δημοσίευσης:
«Αυτό το χάσμα στην εφαρμογή των τρεχουσών κατευθυντήριων οδηγιών στην καθημερινή κλινική πράξη δεν προκαλεί έκπληξη. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ιατροί, οι οποίες συμβάλλουν στην υποβέλτιστη υιοθέτηση των οδηγιών όσον αφορά τις πρακτικές μέτρησης της αρτηριακής πίεσης, φαίνεται να είναι παγκόσμιες».
Οι ερευνητές εξηγούν πως τα κύρια εμπόδια παγκοσμίως για την επίτευξη αποδεκτών επιπέδων ανίχνευσης και ελέγχου της υπέρτασης περιλαμβάνουν την έλλειψη αποτελεσματικής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, την κλινική αδράνεια και τη χαμηλή αναλογία ιατρών προς ασθενείς.
Τι προτείνουν οι ερευνητές
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί αλλαγή παραδείγματος. Στο συμπέρασμά της, η ερευνητική ομάδα προτείνει μια συνολική αναδιοργάνωση: «Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να παρακινηθούν και να εκπαιδευτούν οι ιατροί και τα άλλα μέλη της ομάδας της ΠΦΥ στις βέλτιστες πρακτικές, παρέχοντας κίνητρα που θα επιβραβεύουν την πρόληψη, τον προσυμπτωματικό έλεγχο και τη ρύθμιση της υπέρτασης. Η αναδιοργάνωση του πλαισίου της ΠΦΥ, αξιοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς και η προώθηση της πρωτοκολλημένης, ομαδικής φροντίδας (team-based care), θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην απόκτηση αξιόπιστων δεδομένων, στην αντιμετώπιση της θεραπευτικής αδράνειας και στη δέσμευση κλινικών ιατρών και ασθενών σε μια παραγωγική συνέχεια στη φροντίδα της υπέρτασης», καταλήγουν.
Με τη γλώσσα των αριθμών
Συχνότητα και κριτήρια
33,3% ασθενείς στους οποίους μετράται η πίεση σε μία τυπική ημέρα
14,5% ιατροί που μετρούν την πίεση σε όλους τους ασθενείς, σε κάθε επίσκεψη
44% ιατροί που μετρούν την πίεση μόνο αν το απαιτεί κάποιο σύμπτωμα
11,4% ιατροί που μετρούν την πίεση μόνο σε ασθενείς με ήδη γνωστή υπέρταση
11,7% ιατροί που δηλώνουν ότι δεν μετρούν καθόλου την αρτηριακή πίεση
31,1% ασθενείς που λαμβάνουν σύσταση για μέτρηση της πίεσης στο σπίτι
Ο ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
54,6% με σύγχρονο ηλεκτρονικό πιεσόμετρο βραχίονα
30% με παλαιού τύπου αναλογικό πιεσόμετρο (αεροθάλαμου)
15,6% με υδραργυρικό πιεσόμετρο
77,4% των γιατρών που αποφεύγουν τα ηλεκτρονικά πιεσόμετρα λέει ότι τα θεωρεί λιγότερο αξιόπιστα
ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
21,3% κάνει 3 μετρήσεις για επαλήθευση (όπως ορίζουν οι οδηγίες)
44,7% αρκείται σε 2 μετρήσεις
22,3% πραγματοποιεί μόνο 1 μέτρηση
ΑΙΤΙΕΣ ΠΑΡΑΛΕΙΨΗΣ
69,5% περιορισμένος διαθέσιμος χρόνος για κάθε ασθενή
60,5% υψηλός ημερήσιος όγκος ασθενών
1,3% ανεπαρκής εκπαίδευση
