Κεραμέως για συντάξεις χηρείας: Βάζουμε τέλος σε μία δεκαετή κοινωνική αδικία

Με γνώμονα την αποκατάσταση των στρεβλώσεων που δημιούργησε ο νόμος 4387/2016, η νομοθετική ρύθμιση καταργεί τις περικοπές που προβλέπονται στις κύριες συντάξεις χηρείας μετά την τριετία, αναγνωρίζει την αυτοτέλεια των ασφαλιστικών δικαιωμάτων και εξαλείφει οικονομικά βάρη του παρελθόντος.

Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως δήλωσε σχετικά: «Καταργούμε μία μεγάλη κοινωνική αδικία δέκα ετών, η οποία ταλαιπώρησε χιλιάδες οικογένειες. Εισάγουμε ένα νέο, δίκαιο και κοινωνικά ευαίσθητο πλαίσιο, αποκαθιστώντας τις στρεβλώσεις που δημιούργησε ο νόμος Τσίπρα – Κατρούγκαλου.

Χιλιάδες δικαιούχοι σύνταξης χηρείας απαλλάσσονται από ένα καθεστώς αβεβαιότητας και ομηρίας. Αποκαθιστούμε την ασφάλεια δικαίου και ενισχύουμε την προστασία των οικογενειών που έχασαν τον άνθρωπό τους, εδραιώνοντας ένα μέλλον σταθερότητας, ασφάλειας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και το Κράτος.

Η επίλυση αυτής της μακροχρόνιας εκκρεμότητας κατέστη εφικτή χάρη στην υπεραπόδοση που πέτυχε η τολμηρή εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας και η αύξηση της απασχόλησης. Τα αυξημένα έσοδα συνέβαλαν στη δημιουργία του αναγκαίου δημοσιονομικού χώρου που μας επέτρεψε να προχωρήσουμε σε αυτή τη σημαντική κοινωνική παρέμβαση, χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα».

Οι πέντε μεγάλες αλλαγές που επιφέρουν οι σχετικές διατάξεις:

1.⁠ ⁠Καταργείται η προβλεπόμενη από τον νόμο 4387/2016 περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά την παρέλευση της τριετίας και θεσπίζεται η μόνιμη καταβολή της κύριας σύνταξης λόγω θανάτου με βάση τα αρχικά ποσοστά δικαιώματος. Όσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση της σύνταξής τους από το 70% στο 35%, με την ψήφιση της διάταξης θα δουν άμεσα τη σύνταξή τους να επανέρχεται στο 70%, δηλαδή να διπλασιάζεται.

2. Για περισσότερους από 75.000 συνταξιούχους χηρείας στους οποίους δεν είχαν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα οι παραπάνω περικοπές, που προβλέπονταν στο νόμο 4387/2016 Τσίπρα-Κατρούγκαλου, οι περικοπές αυτές δεν θα εφαρμοστούν καθότι καταργούνται με τις νέες διατάξεις και το Δημόσιο παραιτείται οριστικά από κάθε αναζήτηση αναδρομικών ποσών. Έτσι, χιλιάδες νοικοκυριά απαλλάσσονται από το άγχος πιθανών καταλογισμών για ποσά που δεν οφείλονταν σε δική τους υπαιτιότητα.

3.⁠ ⁠Διασφαλίζεται ότι, όταν ένας συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη από δικό του δικαίωμα και ταυτόχρονα σύνταξη λόγω θανάτου, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα, θα συνεχίσει να λαμβάνει και τις δύο εθνικές συντάξεις που αντιστοιχούν στα δικαιώματά του και δεν θα περικοπεί η μία από τις δύο που προέβλεπε ο νόμος Τσίπρα-Κατρούγκαλου.

4. Περίπου 122.000 συνταξιούχοι προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής που προέβλεπε ο νόμος 4387/2016 και επιπλέον δεν θα αναζητηθεί κανένα ποσό αναδρομικά ούτε από αυτή την αιτία.

5. Διασφαλίζεται ότι τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους και δικαιούνται συντάξεις λόγω θανάτου και από τους δύο, θα λαμβάνουν στο μέλλον το προβλεπόμενο ποσοστό από την εθνική σύνταξη του κάθε γονέα ξεχωριστά σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, και πλέον θα λαμβάνουν μια εθνική σύνταξη αντί για το ήμισυ. Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα παιδιά θα δουν να διπλασιάζεται το ποσό της εθνικής σύνταξης που λαμβάνουν.

Οι σχετικές διατάξεις θα τεθούν προς ψήφιση στο Κοινοβούλιο στη συνεδρίαση της Ολομέλειας την Τρίτη 21 Ιουλίου 2026.

Συντάξεις χηρείας: Ερχονται μεγάλες αυξήσεις τον Σεπτέμβριο

Η παρέμβαση καταργεί τις μειώσεις που προέβλεπε ο νόμος Κατρούγκαλου μετά την πάροδο της τριετίας από την απονομή της σύνταξης χηρείας, καθώς και την προοπτική κατάργησης της δεύτερης εθνικής σύνταξης στις περιπτώσεις σώρευσης σύνταξης χηρείας με προσωπική σύνταξη. Παράλληλα, απαλλάσσει τους δικαιούχους από κάθε υποχρέωση επιστροφής αναδρομικών ποσών στις περιπτώσεις όπου οι περικοπές δεν είχαν ακόμη εφαρμοστεί.

Ειδικότερα, η νέα νομοθετική ρύθμιση προβλέπει ότι όλοι οι συνταξιούχοι χηρείας που υπάγονται στο καθεστώς του νόμου Κατρούγκαλου θα εξακολουθήσουν να λαμβάνουν και μετά την τριετία το 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς τη μείωση στο 35%. Παράλληλα, όσοι δεν είχαν ακόμη υποστεί περικοπές απαλλάσσονται οριστικά από κάθε ενδεχόμενο αναδρομικών, ενώ στις περιπτώσεις σώρευσης προσωπικής σύνταξης και σύνταξης χηρείας θα συνεχίσει να καταβάλλεται κανονικά και η δεύτερη εθνική σύνταξη.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Εργασίας, η αποκατάσταση δεν θα συνοδευτεί, από αναδρομική επιστροφή των ποσών που παρακρατήθηκαν από το 2020 και μετά. Οι συντάξεις θα αυξηθούν από τον μήνα εφαρμογής του νόμου και εφεξής, χωρίς να επιστραφούν τα ήδη χαμένα ποσά. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους όμως τίθεται θέμα ίσης μεταχείρισης σε σχέση με τους συνταξιούχους στους οποίους δεν έγινε καμία μείωση παρότι ο νόμος το προέβλεπε.

Παράλληλα, περίπου 75.000 συνταξιούχοι που είχαν λάβει σύνταξη χηρείας μετά την έναρξη ισχύος του νόμου Κατρούγκαλου και ανέμεναν τη μείωση από το 70% στο 35% μετά τη συμπλήρωση της τριετίας, απαλλάσσονται οριστικά από τον κίνδυνο περικοπών. Οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν αμετάβλητη τη σύνταξή τους στο 70% της σύνταξης του θανόντος και δεν θα κληθούν να καταβάλουν ούτε ένα ευρώ αναδρομικά στον ΕΦΚΑ.

Για παράδειγμα ένας συνταξιούχος που έχει δική του σύνταξη 700 ευρώ και παίρνει 900 ευρώ σύνταξη χηρείας από αρχική σύνταξη θανόντος 1.285 ευρώ,  λαμβάνει συνολικά 1.600 ευρώ για την πρώτη τριετία.

Με την εφαρμογή του νόμου δηλαδή με περικοπή της χηρείας από το 70% στο 35% θα έπαιρνε 1.150 ευρώ (700 ευρώ η δική του και 450 ευρώ η χηρεία). Με την περικοπή και της εθνικής σύνταξης χηρείας, θα κατέληξε να παίρνει 838 ευρώ και θα είχε συνολική μείωση εισοδήματος κατά 762 ευρώ.

Με τη νομοθετική ρύθμιση που προωθείται θα συνεχίσει να λαμβάνει 1.600 ευρώ, που σημαίνει ότι γλιτώνει τη μεγάλη μείωση των 762 ευρώ.

Εκτός της νέας ρύθμισης παραμένουν περίπου 60.000 συντάξεις χηρείας που είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016. Οι συγκεκριμένες συντάξεις εξακολουθούν να διέπονται από το προγενέστερο καθεστώς και δεν επηρεάζονται από τις αλλαγές που αφορούν αποκλειστικά τις απονομές μετά τον νόμο Κατρούγκαλου.

Τι προβλέπει η ρύθμιση για τις δυο εθνικές συντάξεις;

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρόβλεψη για τη διατήρηση των δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις σώρευσης καθώς 122.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν μία εθνική σύνταξη από δικό τους ασφαλιστικό δικαίωμα και μία μέσω της σύνταξης χηρείας. με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο υπήρχε ο κίνδυνος να καταργηθεί η δεύτερη εθνική σύνταξη, γεγονός που θα οδηγούσε σε μέση απώλεια περίπου 312 ευρώ τον μήνα. Παρότι η συγκεκριμένη διάταξη κρίθηκε πρόσφατα συνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας, η κυβέρνηση επιλέγει να μην την εφαρμόσει, διατηρώντας και τις δύο εθνικές συντάξεις.

Οι περικοπές που καταργούνται για τις συντάξεις χηρείας