Μπορεί οι μεταβολές στα μηνύματα που εκπέμπει η Τουρκία απέναντι στην Ελλάδα να είναι συνεχείς, με τελευταίο δείγμα τη διαρροή ότι η νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» αναβάλλεται για το φθινόπωρο, όμως η Αθήνα δεν εφησυχάζει σε διπλωματικό και αμυντικό επίπεδο. Αλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που οι εναλλαγές «ζεστού – κρύου» είναι συνεχείς στις διαθέσεις της Αγκυρας, σε σημείο που να θυμίζουν «φούρνο του Χότζα».
Είναι αυτονόητο, επίσης, ότι ουδείς μπορεί να βασίζεται σε τέτοιου τύπου διαβεβαιώσεις από την πλευρά της Αγκυρας, αν και το ενδεχόμενο να «παγώσει» την περαιτέρω κλιμάκωση προκλητικών ενεργειών δεν μοιάζει απίθανο, λόγω της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου στην Αγκυρα, παρουσία του Ντόναλντ Τραμπ, όπως διαβεβαίωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σε θολά νερά
Ομως, το αν από τον Ιούλιο θα φτάσουμε στον Οκτώβριο του 2026 χωρίς περαιτέρω προκλήσεις, είναι ένα διαφορετικής τάξης ζήτημα για το οποίο ουδείς βάζει το χέρι του στη φωτιά.
Η τουρκική στρατιωτική άσκηση «Θαλασσόλυκος 2026», η οποία ξεκίνησε ήδη και θα διεξάγεται έως τις 14 Ιουνίου στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, όπως, επίσης, στη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Μαρμαρά, ίσως αποτελέσει ένα πρώτο τεστ για το πόσο «ανήσυχα» θα είναι τα νερά, αλλά και πάλι σε μια χώρα που η λήψη αποφάσεων αποτελεί μια προσωποπαγή διαδικασία δύσκολα μπορεί να εγγυηθεί κάποιος την πορεία των εξελίξεων. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Τουρκία έχει συγκεκριμένες εμμονές με τη στρατηγική θέση συγκεκριμένων μικρονήσων χωρίς κατοίκους ή με ελάχιστο πληθυσμό, προσπαθώντας, άλλοτε μέσω NAVTEX και άλλοτε μέσω της απαίτησης αποστρατιωτικοποίησης, να ασκήσει πιέσεις που θα τα καταστήσουν οιονεί «ουδέτερες ζώνες». Πρόκειται, βεβαίως, για «όνειρα θερινής νυκτός», καθώς η Αθήνα δεν πρόκειται ποτέ να βάλει στη ζυγαριά των «ήρεμων νερών» με την Αγκυρα την κυριαρχία της.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόκειται για μικρονήσους οι οποίες εκτείνονται από τα βορειοανατολικά όρια της χώρας μέχρι τα νοτιοανατολικά της και καλύπτουν όλο το τόξο της ελλαδικής επικράτειας, στα όρια με την Τουρκία. Πρόκειται, συγκεκριμένα, για τα νησιά Ζουράφα, Κίναρο, Λέβιθα, Ρω και Στρογγύλη, τα οποία είναι διαρκώς στο στόχαστρο της Τουρκίας με διάφορα μέσα και μεθόδους.
Δύο από αυτά, μάλιστα, η Κίναρος και η Λέβιθα, φαίνεται να αποτελούν το άλλοθι της πρόσφατης έκρηξης τουρκικής φημολογίας για το περιβόητο νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» και της απόπειρας «γκριζαρίσματος» μεγάλου τμήματος του Αιγαίου. Κι αυτό, μάλιστα, σχετικά με την άσκηση όχι απλώς νόμιμου δικαιώματος της χώρας, αλλά και υποχρέωσής της ουσιαστικά, προκειμένου να νομοθετήσει σύμφωνα με τις οδηγίες της Ε.Ε. για τις ευαίσθητες από περιβαλλοντική άποψη περιοχές που χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας.
Τα δύο νησιά αποτελούν τμήμα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου των Νοτίων Κυκλάδων και εντάσσονται στα δίκτυα διασυνδεδεμένων προστατευόμενων περιοχών. Η δημιουργία τους εδράζεται σε καθαρά περιβαλλοντικούς λόγους, καθώς προσφέρει πλεονεκτήματα σε σχέση με τις μέχρι σήμερα μεμονωμένες προστατευόμενες περιοχές του δικτύου «Natura 2000».

Δείτε αναλυτικά τι ισχύει για κάθε μία από της νησίδες
Ζουράφα
Πρόκειται για ακατοίκητη νησίδα έκτασης 9 τ.χλμ., που διαθέτει φάρο και βρίσκεται στον Νομό Εβρου, ανατολικά της Σαμοθράκης και σε κοντινή απόσταση από αυτήν, γνωστή ακόμη με την ονομασία Λαδοξέρα. Παρά το μικρό μέγεθός της, έχει μεγάλη γεωστρατηγική σημασία, καθώς βρίσκεται στα βορειοανατολικά όρια της ελληνικής επικράτειας. Διαθέτει πλήρη επήρεια (έξι ναυτικά μίλια προς ανατολάς), αλλά η Τουρκία αμφισβητεί το καθεστώς της εμπράκτως, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί «τεχνητή προώθηση των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών». Τα τελευταία χρόνια, αποτελεί στόχο υπερπτήσεων, αλλά και περιοχή για την οποία εκδίδει συχνά παράνομες NAVTEX η Τουρκία, για τις οποίες, βεβαίως, εκδίδονται αντίστοιχες αντι-NAVTEX από ελληνικής πλευράς. Τα τελευταία χρόνια, η Ζουράφα γίνεται συχνά στόχος και του «σκιώδους» αλιευτικού στόλου της Τουρκίας. Δεν είναι τυχαίο ότι εκεί δημιουργήθηκε επεισόδιο με τουρκικά αλιευτικά και σκάφος του ελληνικού Λιμενικού Σώματος που έσπευσε να τα παρεμποδίσει πέρυσι. Το επεισόδιο αποτυπώθηκε σε βίντεο, το οποίο ΜΜΕ της γειτονικής χώρας «ξέθαψαν» μόλις πρόσφατα για προπαγανδιστικούς λόγους!
Κίναρος
Εχει έκταση 4.577 στρέμματα και βρίσκεται ανατολικά της Αμοργού. Αποτελεί στόχο του «γκριζαρίσματος» της Τουρκίας με το δήθεν επιχείρημα ότι πρόκειται για «νησίδα απροσδιόριστης κυριαρχίας» που δεν παραχωρήθηκε ρητά στην Ελλάδα με τις Συνθήκες της Λωζάννης ή των Παρισίων. Εχει μεγάλη γεωστρατηγική σημασία, καθώς συνδέει τη θαλάσσια περιοχή των Κυκλάδων με αυτήν της Δωδεκανήσου, κατοχυρώνοντας ως κατοικημένο έδαφος πλήρη κυριαρχικά δικαιώματα (αιγιαλίτιδα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ) στην Ελλάδα στο τμήμα αυτό του Αιγαίου. Στο νησί, που είναι γεμάτο από απομεινάρια της αρχαιοελληνικής περιόδου και σύμφωνα με την απογραφή του 1947 ζούσαν 15 μόνιμοι κάτοικοι, σήμερα κατοικεί η Ειρήνη Κατσοτούρχη (γνωστή ως «κυρα-Ρηνιώ»). Η Κίναρος είναι ενταγμένη στο Πανευρωπαϊκό Δίκτυο «Natura 2000», γεγονός που δικαιολογεί και το ότι περιλαμβάνεται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων, παρά την τουρκική αντίδραση. Τη σύνδεση του νησιού με τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις υπενθυμίζει το μνημείο του πληρώματος του ελικοπτέρου Agusta Bell 212 του Πολεμικού Ναυτικού στο οποίο επέβαιναν 3 στελέχη του (υποπλοίαρχος Αναστάσιος Τουλίτσης, υποπλοίαρχος Κωνσταντίνος Πανανάς και σημαιοφόρος Ελευθέριος Ευαγγέλου) και συνετρίβη στην Κίναρο στις 11/2/2016.
Λέβιθα
Η έκταση του νησιού είναι 9 τ.χλμ. Απέχει 8 ναυτικά μίλια από την Αμοργό και 6 ναυτικά μίλια από την Κίναρο. Ως τμήμα του ίδιου νησιωτικού συμπλέγματος με το τελευταίο νησί, έχει παρόμοια γεωστρατηγική σημασία και αντιμετωπίζει τις αντίστοιχες «γκρι» βλέψεις της Τουρκίας. Στη Λέβιθα κατοικεί σήμερα η οικογένεια Καμπόσου, η οποία διατηρεί και ταβέρνα, την οποία επισκέπτονται οι επιβάτες ιδιωτικών σκαφών. Οπως και η Κίναρος, η Λέβιθα είναι ενταγμένη στο Δίκτυο «Natura 2000» και στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων. Δεν είναι τυχαίο ότι τη Λέβιθα, όπως και την Κίναρο, επισκέφθηκε, στις 27/9/2024, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, με την ευκαιρία της παρουσίας του σε στρατιωτική άσκηση σε γειτονικό νησί, συνοδευόμενος από τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ στρατηγό Δημήτριο Χούπη.
Ρω
Νησίδα έκτασης 1,5 τ.χλμ., που βρίσκεται 2,8 ναυτικά μίλια δυτικά του Καστελλόριζου και 3 ναυτικά μίλια νότια από τις τουρκικές ακτές. Παρά το μικρό μέγεθός της, έχει τεράστια σημασία για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά και για την άμυνά της στα νοτιοανατολικά όριά της. Το νησί ήταν, άλλωστε, τμήμα της αλυσίδας στρατιωτικών παρατηρητηρίων του κράτους της Ρόδου και ερείπια οχυρών υπάρχουν εκεί και σήμερα. Λόγω της απόστασης από τα νησιά της Δωδεκανήσου, διαθέτει φυλάκιο για την αποτροπή τυχόν επιθετικής ενέργειας. Το νησί είναι ευρέως γνωστό από τη θρυλική Δέσποινα Αχλαδιώτου, την αποκαλούμενη «κυρά της Ρω», η οποία επί 39 χρόνια, από το 1943 έως τον θάνατό της το 1982, ύψωνε την ελληνική σημαία κάθε πρωί και την υπέστελλε με τη δύση του ήλιου. Ενδεικτικό του τουρκικού «ενδιαφέροντος» για το νησί είναι το περιστατικό τη Δευτέρα του Πάσχα του 2018, όταν ελικόπτερο της τουρκικής Ακτοφυλακής πέταξε νύχτα πάνω από το νησί με σβηστά φώτα, με αποτέλεσμα να αντιδράσει η φρουρά του φυλακίου με προειδοποιητικές τροχιοδεικτικές βολίδες και να απομακρυνθεί
Στρογγύλη
Νησί έκτασης 1 τ.χλμ., το οποίο είναι το απώτερο ανατολικό όριο της Ελλάδας και το πιο κοντινό νησί στην Κύπρο, από την οποία απέχει 141 ναυτικά μίλια. Στο νησί υπάρχει φυλάκιο με απόσπασμα των Ενόπλων Δυνάμεων, λόγω της στρατηγικής θέσης αλλά και επειδή αποτελεί μόνιμο στόχο των τουρκικών διεκδικήσεων. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο θεωρητικός της «Γαλάζιας Πατρίδας» απόστρατος ναύαρχος Τσιχάτ Γιαϊτζί, σε δηλώσεις του, τον Αύγουστο του 2020, είχε ισχυριστεί ότι η Στρογγύλη και η Ρω είναι «τουρκικές» και η Ελλάδα τις κατέχει παράνομα!
Η σημασία της Στρογγύλης, πάντως, για την εθνική άμυνά μας στο ευρύτερο τόξο Αιγαίου-Ανατολικής Μεσογείου είναι αυταπόδεικτη και δεν είναι τυχαίο ότι χαρακτηρίζεται ως «προμαχώνας» της Ελλάδας στα ανατολικά όριά της.
«Θεσμοθετούμε»
«Η κυβέρνησή μας θα συνεχίσει να θεσμοθετεί και νέα θαλάσσια πάρκα σε άλλες περιοχές του Αιγαίου, με περιβαλλοντική συνοχή, καθώς η θάλασσα και τα είδη που φιλοξενεί είναι αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής ταυτότητάς μας. Οφείλουμε να τη διαφυλάσσουμε και να την παραδώσουμε στα παιδιά μας, στις επόμενες γενιές, όπως ακριβώς τη βρήκαμε: γεμάτη ζωή», είχε δηλώσει προσδιορίζοντας το αντικείμενο του σχετικού νομοσχεδίου ο αρμόδιος υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, αλλά αυτό δεν πτόησε την Αγκυρα, που φρόντισε να δείξει την ενόχλησή της σε διπλωματικό και επικοινωνιακό επίπεδο.
Η αξίωση που προβάλλει η Τουρκία είναι ότι «τα θαλάσσια πάρκα δεν έχουν καμία νομική ισχύ υπό το πρίσμα των αλληλένδετων ζητημάτων στο Αιγαίο, όπως η υπό αμφισβήτηση κυριαρχία σε γεωμορφώματα». Η ενόχληση της Αγκυρας έφτασε στο σημείο να εξισώνει, μέσω δημοσιευμάτων και διαρροών, μια καθαρά νόμιμη ενέργεια κυρίαρχης χώρας με την απειλή ωμής παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας, μέσω της νομοθέτησης της «Γαλάζιας Πατρίδας» και παράλογων αξιώσεων (π.χ. επέκταση των χωρικών υδάτων στα έξι ναυτικά μίλια, αντί των τριών που προβλέπει για τις τουρκικές ακτές η Συνθήκη της Λωζάννης).

