Θεσπίστηκε από τον ΟΗΕ το 1972 μετά την ιστορική Διάσκεψη της Στοκχόλμης για το ανθρώπινο Περιβάλλον και εορτάστηκε για πρώτη φορά το 1973, ενώ από το 1974 καθιερώθηκε και ο θεσμός της διοργανώτριας χώρας.
Η επιστημονική κοινότητα, εν τω μεταξύ, εκφράζει την ανησυχία της για την κλιματική κρίση. Οπως προκύπτει από την έκθεση για το κλίμα που δόθηκε στη δημοσιότητα από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO) και τη Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία προβλέπεται να πλησιάσει σε επίπεδα-ρεκόρ μέσα στην επόμενη πενταετία, με τη θερμοκρασία στην Αρκτική να αναμένεται να αυξηθεί γρηγορότερα σε σχέση με άλλες περιοχές.
Η ετήσια έκθεση, η οποία παρέχει περιφερειακές προγνώσεις για τις θερμοκρασίες και τις βροχές, προβλέπει ότι οι ετήσιες παγκόσμιες μέσες θερμοκρασίες κοντά στην επιφάνεια της Γης θα κυμανθούν μεταξύ 1,3°C και 1,9°C πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής περιόδου (1850-1900).
«Υπάρχουν πολύ σαφείς ενδείξεις ότι το κλίμα θερμαίνεται και ότι η παγκόσμια μέση θερμοκρασία συνεχίζει να αυξάνεται», δήλωσε στο Reuters η Μελίσα Σίμπρουκ, ερευνήτρια στην Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η Συμφωνία του Παρισιού
Με τη Συμφωνία του Παρισιού το 2015 οι κυβερνήσεις δεσμεύθηκαν να προσπαθήσουν να αποτρέψουν την άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας πέραν του 1,5 βαθμού Κελσίου πάνω από τα επίπεδα της προβιομηχανικής περιόδου, σε ένα επίπεδο δηλαδή όπου τα ακραία κλιματικά φαινόμενα εμφανίζονται να αυξάνονται σε ένταση.
Η έκθεση αναφέρει ότι είναι πολύ πιθανό η μέση παγκόσμια θερμοκρασία του αέρα κοντά στην επιφάνεια της Γης να ξεπεράσει προσωρινά τον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα μέσα επίπεδα του 1850-1900 για τουλάχιστον ένα έτος, μεταξύ 2026 και 2030.
Προβλέπει, επίσης, ότι θα υπάρξει ένα έτος μεταξύ 2026 και 2030 που οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες θα ξεπεράσουν το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, το 2024, όταν ξεπέρασαν τον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από την προβιομηχανική εποχή για πρώτη φορά.
Η προσωρινή υπέρβαση του ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου δεν σημαίνει ότι η Συμφωνία του Παρισιού έχει αποτύχει, καθώς αναφέρεται σε έναν μακροπρόθεσμο μέσο όρο άνω των 20 ετών και όχι σε υπέρβαση ενός μόνο έτους, δήλωσε η κ. Σίμπρουκ, σημειώνοντας παράλληλα ότι, καθώς ο κόσμος πλησιάζει σε αυτό το όριο, είναι όλο και πιο πιθανό να το ξεπερνά πιο συχνά. «Η επιστήμη είναι πολύ σαφής ότι το παράθυρο για τη διατήρηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου κλείνει γρήγορα», πρόσθεσε.
Εντονα καιρικά φαινόμενα
Οι χειμερινές θερμοκρασίες της Αρκτικής στο βόρειο ημισφαίριο τα επόμενα πέντε χρόνια προβλέπεται να αυξηθούν κατά περισσότερο από 3,5 φορές από τον παγκόσμιο μέσο όρο, φτάνοντας περίπου 2,8°C πάνω από το επίπεδο αναφοράς της περιόδου 1991-2020, σύμφωνα με την έκθεση.
Ο θαλάσσιος πάγος της Αρκτικής αναμένεται να λιώσει τον Μάρτιο κατά την επόμενη πενταετία στη Θάλασσα του Μπάρεντς, στη Βερίγγειο Θάλασσα και τη Θάλασσα του Οχότσκ. Η θέρμανση της Αρκτικής θα μπορούσε, επίσης, να διαταράξει τα καιρικά συστήματα και να προκαλέσει εντονότερα καιρικά φαινόμενα, ειδικά στα βόρεια τμήματα του πλανήτη, όπως εξηγεί η κ. Σίμπρουκ.
Προβλέπονται, επίσης, πιο υγρός καιρός στο βόρειο ημισφαίριο κατά τους επόμενους πέντε χειμώνες, καθώς και υγρές περίοδοι στη Βόρεια Ευρώπη, στην Αλάσκα, στη Σιβηρία και το Σαχέλ κατά την περίοδο Μαΐου-Σεπτεμβρίου, ενώ, αντίθετα, ξηρός καιρός προβλέπεται για την ίδια εποχή στον Αμαζόνιο.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο
Ενα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο προβλέπεται, επίσης, για τον φετινό χειμώνα, το οποίο θα μπορούσε να συνεχιστεί μέχρι το 2027, οδηγώντας τις παγκόσμιες θερμοκρασίες σε πιθανά επίπεδα-ρεκόρ λόγω της θέρμανσης του Ειρηνικού Ωκεανού, σύμφωνα με την κ. Σίμπρουκ.
Το Ελ Νίνιο είναι μια περιοδική αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στον Κεντρικό και τον Ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, η οποία συνήθως συμβαίνει κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί περίπου 9 έως 12 μήνες.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (ΠΜΟ) προειδοποίησε ότι υπάρχει πιθανότητα 80% να δημιουργηθεί ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο μεταξύ του Ιουνίου και του Αυγούστου, αυξάνοντας τον κίνδυνο ακραίων μετεωρολογικών φαινομένων τους επόμενους μήνες. Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο Οργανισμό, «η πιθανότητα αυτό το επεισόδιο να συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τον Νοέμβριο είναι κοντά ή πάνω από 90%», ενώ προβλέπεται ότι το επεισόδιο θα είναι «τουλάχιστον μέτριο, αν όχι ισχυρό».
Με βάση την πιο πρόσφατη ενημέρωση της συγκεκριμένης υπηρεσίας του ΟΗΕ, οι «εξαιρετικά ζεστές» θερμοκρασίες στα νερά του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού ευνοούν τον σχηματισμό ενός επεισοδίου El Niño, το οποίο «αναμένεται να επηρεάσει τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις παγκοσμίως». «Πρέπει όλοι να αναγνωρίσουμε τον βαθμό της κλιματικής επείγουσας ανάγκης που αντιπροσωπεύει αυτή η κατάσταση», προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
Ο Ελ Νίνιο και το αντίθετό του φαινόμενο Λα Νίνια (La Niña) είναι τα ονόματα που δίνονται σε μια φυσική μεταβολή του κλίματος, η οποία προκαλεί αξιοσημείωτη διακύμανση στη θερμοκρασία των υδάτων του ισημερινού Ειρηνικού Ωκεανού, αλλαγή στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία παγκοσμίως και ενδέχεται να προκαλέσει ακραία φαινόμενα σε μεγάλο αριθμό περιοχών.
Σημειώνεται ότι το τελευταίο φαινόμενο Ελ Νίνιο, το 2023 και το 2024, κατέστησε αυτά τα δύο χρόνια τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Αυτό το φαινόμενο προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο παγκόσμιο κλίμα για αρκετούς μήνες.

