Το ετήσιο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα αναδείχθηκε σε κορυφαίο πεδίο θεσμικού διαλόγου και αντιπαράθεσης για το παρόν και το μέλλον της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, υπουργοί, επικεφαλής παρατάξεων και σύνεδροι ανέλυσαν τις κρίσιμες προκλήσεις, εστιάζοντας στην οικονομική στενότητα, την κλιματική κρίση, τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό και τη στελέχωση των υπηρεσιών. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάγκη επανακαθορισμού των σχέσεων Κεντρικής Διοίκησης και δήμων με βάση τη συνταγματική αυτοτέλεια. Οι τοποθετήσεις του πρωθυπουργού, του υπουργού Εσωτερικών, του προέδρου της ΚΕΔΕ και των εκπροσώπων των παρατάξεων, συνέθεσαν μια πλήρη εικόνα των διεκδικήσεων για την επόμενη μέρα των τοπικών κοινωνιών.
Η έναρξη των εργασιών του συνεδρίου σφραγίστηκε από την ομιλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος παρουσίασε αναλυτικά το κυβερνητικό πακέτο «6+2» στοχευμένων παρεμβάσεων για την ουσιαστική ενίσχυση της πρωτοβάθμιας αυτοδιοίκησης. Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η συνολική ετήσια τακτική χρηματοδότηση προς τους δήμους έχει αυξηθεί εντυπωσιακά κατά 67% σε σύγκριση με το 2019, αγγίζοντας το ιστορικό ύψος των 3 δισ. ευρώ για το 2026. Παράλληλα, ανακοίνωσε την άμεση διαμόρφωση ειδικού χρηματοδοτικού προγράμματος ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης για έργα ανακύκλωσης και ολιστικά περιβαλλοντικά σχέδια, την έκτακτη καταβολή 140 εκατομμυρίων ευρώ εντός του Νοεμβρίου για την άμεση κάλυψη ληξιπρόθεσμων οφειλών προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, τη δυνατότητα αύξησης του τέλους παρεπιδημούντων στο 1%, καθώς και το διπλασιασμό πιστώσεων για τις αυξημένες ανάγκες συντήρησης των σχολικών υποδομών. Ο κ. Μητσοτάκης έκανε αναφορά στο ειδικό δημοτικό τιμολόγιο ρεύματος το οποίο θα μπορεί να υλοποιηθεί «όταν υποχωρήσει η διεθνής αναταραχή». Ο πρωθυπουργός ζήτησε παράλληλα από όλες τις δημοτικές αρχές αυστηρή αυτοκριτική, χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, διαφάνεια, λογοδοσία και ουσιαστική αποτελεσματικότητα στη χρήση των δημόσιων πόρων.
Ο Θ. Λιβάνιος
Απαντώντας στις έντονες αιτιάσεις και τα αιτήματα των αυτοδιοικητικών στελεχών, ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, παρουσίασε την πλήρη ακτινογραφία των κυβερνητικών οικονομικών ενισχύσεων. Ο κ. Λιβάνιος ανακοίνωσε την καταβολή συμπληρωματικής δόσης ΚΑΠ εντός του Νοεμβρίου για την ελάφρυνση του αυξημένου ενεργειακού κόστους, καθώς και το ειδικό πρόγραμμα κάλυψης των ληξιπρόθεσμων χρεών των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) με το ποσό των 240 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, υπογράμμισε την αναδιάρθρωση των κριτηρίων κατανομής προς όφελος των μικρών περιοχών. Στο κρίσιμο πεδίο των προσλήψεων, ο υπουργός εξήγγειλε την υποχρεωτική επέκταση του κριτηρίου της εντοπιότητας στις διαδικασίες του ΑΣΕΠ για τη μόνιμη στελέχωση των ορεινών και νησιωτικών δήμων της χώρας, συνοδευόμενη από αυστηρές ποινές πολυετούς αποκλεισμού σε περιπτώσεις άρνησης διορισμού, ενώ αναφέρθηκε στην πορεία υλοποίησης του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης και στους σύγχρονους μηχανισμούς ψηφιακής διαφάνειας.
Στη λειτουργία των ΚΕΠ και στο σημαντικό ρόλο τους στην εξυπηρέτηση των πολιτών αναφέρθηκε ο υφυπουργός Βασίλης Σπανάκης.
Ο Λ. Κυρίζογλου
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, αναγνωρίζοντας τη θετική θεσμική εξέλιξη της ψήφισης του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, παρουσίασε την αποκαλυπτική επιστημονική μελέτη ΚΕΔΕ-ΕΕΤΑΑ. Η συγκεκριμένη τεκμηρίωση αποκαλύπτει ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό ύψους 2,44 δισ. ευρώ μεταξύ του πραγματικού ετήσιου λειτουργικού κόστους των δήμων (5,34 δισ. ευρώ) και των θεσμοθετημένων πιστώσεων των ΚΑΠ (2,9 δισ. ευρώ). Ο κ. Κυρίζογλου έθεσε ως ανυποχώρητη «κόκκινη γραμμή» τη συνταγματική αρχή σύμφωνα με την οποία καμία νέα αρμοδιότητα δεν πρόκειται να μεταφερθεί στην Αυτοδιοίκηση χωρίς την παράλληλη εκχώρηση των αντίστοιχων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων, ζητώντας από την Πολιτεία εμπιστοσύνη στις τοπικές κοινωνίες και διακηρύσσοντας με έμφαση ότι «Ισχυροί Δήμοι σημαίνει Ισχυρή Ελλάδα».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο γενικός γραμματέας της ΚΕΔΕ Δημήτρης Καφαντάρης, εκπροσωπώντας την παράταξη «Σύγχρονοι Ισχυροί Δήμοι», υπογράμμισε ότι οι δήμοι υπερασπίζονται σθεναρά το κύρος του θεσμού τους και αποτελούν τον βασικό πυλώνα κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, ο πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ, Ιωάννης Μουράτογλου, παρουσίασε το ολοκληρωμένο «Εθνικό Σχέδιο Οικονομικής Αυτοτέλειας 2027-2030», διεκδικώντας την άμεση και θεσμοθετημένη σύνδεση της χρηματοδότησης των ΟΤΑ με τα συνολικά φορολογικά έσοδα του κράτους για την οριστική απεξάρτηση των δήμων από τις ευκαιριακές έκτακτες κυβερνητικές επιχορηγήσεις.
Καίριες τοποθετήσεις
Επιπλέον, ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλης Γράφακος, αναφέρθηκε στην απόφαση επιστροφής 300 εκατ. ευρώ από τα έσοδα του τέλους ταφής απευθείας στους δήμους για έργα ανακύκλωσης και διαλογής στην πηγή, τονίζοντας την ανάγκη ταχύτατης ωρίμανσης των περιβαλλοντικών υποδομών για την αποφυγή αυστηρών ευρωπαϊκών προστίμων.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου πραγματοποιήθηκαν καίριες τοποθετήσεις των επικεφαλής των παρατάξεων και των συνέδρων. Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, (επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα») ανέδειξε τις πιεστικές προκλήσεις της κλιματικής ουδετερότητας, της διαφάνειας και της δίκαιης κατανομής των αναπτυξιακών πόρων. Ο δήμαρχος Πατρέων, Κώστας Πελετίδης, (εκπρόσωπος της «Λαϊκής Συσπείρωσης») απαίτησε την πλήρη κρατική χρηματοδότηση των δημοτικών υπηρεσιών, την πρόσληψη μόνιμου προσωπικού και την ολοκληρωτική κατάργηση της εμπορευματοποίησης των κοινωνικών δομών. Ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου, Δημήτρης Πτωχός, υπογράμμισε τη σημασία της στενής διαβαθμιδικής συνεργασίας περιφερειών και δήμων για την υλοποίηση μεγάλων περιφερειακών έργων. Οι πρόεδροι των Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων (ΠΕΔ) ολόκληρης της χώρας κατέθεσαν τις έντονες ανησυχίες τους για τις τοπικές ιδιαιτερότητες, τα οξυμμένα προβλήματα της λειψυδρίας, την πολιτική προστασία και την επιβίωση των νησιωτικών και ορεινών δήμων.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ
Ολοκληρωμένο σχέδιο για τον ψηφιακό μετα-σχηματισμό
Στις τεχνολογικές τομές, τα σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία και τις πρωτοποριακές ψηφιακές πλατφόρμες για τον ολιστικό εκσυγχρονισμό των δημοτικών υποδομών αναφέρθηκε εκτενώς ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου. Παρουσιάζοντας τον αναλυτικό απολογισμό των δράσεων, σημείωσε ότι στο πρόγραμμα Smart Cities του ΕΣΠΑ υπέβαλαν προτάσεις 325 Δήμοι, με 217 να έχουν ήδη ενταχθεί και 94 να έχουν συμβασιοποιηθεί, συνολικού προϋπολογισμού 255,5 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για 17 μεγάλους Δήμους, η απορρόφηση άγγιξε το 77,17% σε έργα 88,9 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ για τους μικρότερους ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους ενεργοποιήθηκε το ΕΠΑ με προϋπολογισμό 20,4 εκατ.ευρώ.Ο κ. Παπαστεργίου ανακοίνωσε την υπογραφή σύμβασης για το οριζόντιο έργο Cyber Security ύψους 7,5 εκατ. ευρώ, το οποίο παρέχει ολοκληρωμένη ψηφιακή ασφάλεια, εξειδικευμένους ελέγχους ευπαθειών και σύγχρονα συστήματα παρακολούθησης σε 165 δήμους της χώρας. Παράλληλα, παρουσίασε το πρόγραμμα «Λευκές Περιοχές» προϋπολογισμού 22,7 εκατ.ευρώ για την πλήρη τηλεοπτική κάλυψη παραμεθόριων περιοχών με 54 αναμεταδότες, το ολοκληρωμένο έργο των 1.235 Εξυπνων Διαβάσεων έξω από σχολικά συγκροτήματα (78,1 εκατ. ευρώ), καθώς και τον αυτόνομο έξυπνο φωτισμό LED με 31.938 σημεία εγκατάστασης (102,7 εκατ. ευρώ).Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη λειτουργία της πρωτοποριακής πλατφόρμας govHUB, η οποία διαθέτει 28 νέες διαλειτουργικές υπηρεσίες σε τέσσερις θεματικές ενότητες, εξασφαλίζοντας αυτοματοποιημένες διαδικασίες. Μέσω του συστήματος έχουν διεκπεραιωθεί 361.876 ηλεκτρονικά κατασχετήρια και 168.339 άρσεις με μέσο χρόνο απόκρισης μόλις τρεις ημέρες, ενώ καταγράφηκαν 293.280 ψηφιακές επιδόσεις εγγράφων. Τέλος, ο Υπουργός παρουσίασε την ηλεκτρονική πλατφόρμα για το Τέλος Παρεπιδημούντων, όπου 137.058 επιχειρήσεις υπέβαλαν 1.239.478 δηλώσεις, αποδίδοντας απευθείας στους δήμους 258,4 εκατομμύρια ευρώ, το νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Δημοτικής Αστυνομίας για ψηφιακούς ελέγχους, καθώς και το ευρυζωνικό έργο Wifi4GR για δωρεάν ασύρματο διαδικτυακό δίκτυο σε 267 δήμους σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Στρατηγικό σχέδιο για ψηφιακή αυτονομία
Το ολοκληρωμένο στρατηγικό όραμα για τη μετάβαση στην «Ψηφιακή Αυτοδιοίκηση 2030» παρουσίασε ο πρόεδρος της Επιτροπής Ψηφιακής Διακυβέρνησης της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Λαρισαίων Αθανάσιος Μαμάκος. Ο κ. Μαμάκος έθεσε ως βασικό στόχο το πέρασμα από τον απλό ψηφιακό εκσυγχρονισμό στην πλήρη ψηφιακή αυτονομία όλων των δήμων της χώρας, προτείνοντας τη συνομολόγηση ενός «Εθνικού Συμφώνου Ψηφιακής Αυτοδιοίκησης 2027-2030».Η πρόταση περιλαμβάνει τη θεσμοθέτηση ετήσιου ψηφιακού προϋπολογισμού για κάθε δήμο, τη δημιουργία Εθνικού Δικτύου Κυβερνοασφάλειας της Αυτοδιοίκησης (SOC), καθώς και την ουσιαστική απλοποίηση των διαδικασιών ένταξης σε χρηματοδοτικά προγράμματα. Παράλληλα, δόθηκε έμφαση στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, την εφαρμογή λύσεων Τεχνητής Νοημοσύνης, την ψηφιακή πολιτική προστασία, την έξυπνη διαχείριση υδάτων στις ΔΕΥΑ και την καλλιέργεια ψηφιακών δεξιοτήτων, ώστε κανένας δήμος και κανένας πολίτης να μην μείνει σήμερα στο περιθώριο της νέας ψηφιακής εποχής.
Για την οικονομική βιωσιμότητα
Την έντονη ανησυχία του αυτοδιοικητικού κόσμου για την οικονομική βιωσιμότητα των ΟΤΑ επιβεβαιώνουν τα ευρήματα της έκθεσης της Επιτροπής Οικονομικών της ΚΕΔΕ για το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού 2027. Παρά τις ικανοποιητικές μακροοικονομικές επιδόσεις της χώρας, με την ανάπτυξη στο 2,3% και την αύξηση των κρατικών φορολογικών εσόδων κατά 2,15 δισ. ευρώ, η δημοσιονομική βελτίωση του κράτους δεν μεταφέρεται στην Αυτοδιοίκηση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πλεόνασμα των ΟΤΑ εξανεμίζεται, υποχωρώντας από τα 183 εκατ. ευρώ το 2026 σε μόλις 41 εκατ. το 2027, σημειώνοντας κατακόρυφη πτώση κατά 77,6%. Παράλληλα, οι κρατικές μεταβιβάσεις προς τους δήμους μειώνονται κατά 670 εκατομμύρια ευρώ (-10,2%) και οι επενδυτικές δαπάνες υποχωρούν κατά 668 εκατομμύρια ευρώ (-28,1%), την ώρα που το λειτουργικό κόστος επιβαρύνεται κατά 159 εκατομμύρια ευρώ. Η ΚΕΔΕ υπογραμμίζει ότι αν εφαρμοζόταν το θεσμοθετημένο πλαίσιο του άρθρου 434 του Ν. 5314/26, οι ΚΑΠ του 2027 θα ανέρχονταν σε 9,67 δισεκατομμύρια ευρώ, διεκδικώντας την αύξηση των πόρων και τη θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού αυτόματης αναπροσαρμογής.
Προγράμματα για 55+ και ΑμεΑ
Στη στενή, διαρκή και γόνιμη συνέργεια του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια Αυτοδιοίκηση εστίασε η υπουργός Νίκη Κεραμέως. Η κ. Κεραμέως παρουσίασε την ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία του προγράμματος επιδοτούμενης απασχόλησης ανέργων ηλικίας 55 έως 67 ετών, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα από τα πλέον ουσιαστικά κοινωνικά εργαλεία της Πολιτείας, το οποίο έχει διαθέσει μέχρι σήμερα πάνω από 1 δισ. ευρώ, εξασφαλίζοντας εργασία σε 43.000 συμπολίτες μας. Παράλληλα, ανακοίνωσε την άμεση έγκριση 8.000 επιπλέον νέων θέσεων απασχόλησης στους δήμους με αντικειμενικά κριτήρια κατανομής βάσει πληθυσμιακών δεδομένων και των τοπικών αναγκών ανεργίας. Επιπλέον, η υπουργός εξήγγειλε τη νέα διεύρυνση του προγράμματος απασχόλησης για άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) στους δημοτικούς φορείς με 1.000 επιπλέον θέσεις, όπου η κρατική επιχορήγηση καλύπτει το 75% του συνολικού μισθολογικού και ασφαλιστικού κόστους για διάρκεια 18 μηνών. Τέλος, η κ. Κεραμέως αποκάλυψε ότι τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το νέο εμβληματικό νομοσχέδιο που επιλύει οριστικά χρόνια συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά αιτήματα των αιρετών της χώρας μας. Η νέα νομοθετική ρύθμιση θεσπίζει την επέκταση του δικαιώματος χορηγίας σε πρώην νομάρχες και περιφερειάρχες, καθώς και την πλήρη αξιοποίηση του παράλληλου χρόνου ασφάλισης και των διπλών καταβληθεισών εισφορών για όλους όσους συνταξιοδοτήθηκαν έχοντας παράλληλη αυτοδιοικητική θητεία και επαγγελματική δραστηριότητα.
