Ο κ Αλιβιζάτος άφησε αιχμές κατά του κ. Βενιζέλου, κάνοντας λόγο για οπισθοδρόμηση αναφορικά με την αναθεώρηση του 2001, όταν καθιερώθηκε ότι αποκλειστικά η Βουλή έχει την αρμοδιότητα άσκησης διώξεων κατά υπουργών.

«Βαγγέλη, η σύγκριση του 1975 με το 2001 είναι καταλυτική» ανέφερε ο κ. Αλιβιζάτος, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για βήμα προς τα πίσω.

Σε έντονο ύφος απάντησε ο κ. Βενιζέλος, θέτοντας το ερώτημα: «Είναι δυνατόν να λέμε ότι πιο πριν μπορούσε ο δικαστής να ασκεί ποινικές διώξεις σε υπουργούς;». Παράλληλα, επισήμανε ότι το 2001 η Βουλή, με ομοφωνία, επιχείρησε «να βάλει τάξη στην αθλιότητα του 1989».

«Δεν το ξέρω», απάντησε ο κ. Αλιβιζάτος, με τον κ. Βενιζέλο να ανταπαντά «το ξέρεις, είσαι ειδικός και το ξέρεις. Θέλω να μας πεις αν υπήρξε εισαγγελέας που παρέκαμψε ποτέ τη Βουλή».

Όπως ανέφερε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, η διατύπωση του άρθρου 86 οδήγησε σε εντελώς διαφορετικές εξελίξεις στις υποθέσεις Novartis, ΟΠΕΚΕΠΕ και Τεμπών.

Δείτε το στιγμιότυπο στο βίντεο που ακολουθεί

Ο συνταγματολόγος, Νίκος Αλιβιζάτος: «Με δύο λόγια, η ευθύνη υπουργών εξαρτάτο πάντοτε ιστορικά και έχει δίκιο να το θυμίζει ο Βαγγέλης, από το 18ο αιώνα η Βουλή μόνο μπορούσε να κινήσει μία διαδικασία εναντίον υπουργών, η ευθύνη αυτή μετεξελίχθηκε σε κοινοβουλευτική. Στον 19ο, 20ο παρέμεινε έτσι αλλά τα τελευταία 50 χρόνια η τάση είναι προς δικαστικοποίηση αυτής της διαδικασίας. Σε καμία – επαναλαμβάνω με τα λόγου γνώσεως – σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα η κίνηση της διαδικασίας δεν εξαρτάται από αμιγώς πολιτικό σώμα. Σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Εδώ Βαγγέλη μου φτάνω στο σημείο να πω ότι είμαστε μία εξαίρεση δακτυλοδεικτούμενη. Δεν μπορεί η Βουλή να αποφασίζει όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις αν θα παραπεμφθεί ή όχι ένας υπουργός.

Μάλιστα, δεν παραπέμπεται καν στο δικαστήριο. Παραπέμπεται στο δικαστικό συμβούλιο, το οποίο αυτό θα κρίνει αν και κατά πόσον οι ενδείξεις είναι σοβαρές ώστε να δικαιολογείται το ακροατήριο. Εκεί χρειάζεται – συμφωνώ απολύτως με το λεχθέν να μην πέσουμε στον σχολαστικισμό του να παραπέμπεται για ψύλλου πήδημα ένας υπουργός και να μην έχει άλλη δουλειά να κάνει παρά αυτό, αυτό προτάσσεται κυρίως από τους υποστηρικτές, αλλά σε αυτό το σημείο υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες. Εγώ προσωπικά εμπνέομαι πολύ από το να υπάρχει -κομισιόν ντε ροκέτ λέγεται στη Γαλλία – ένα όργανο που αποτελείται από ΣτΕ, Αρεοπαγίτες αλλά και υποδεικνυόμενους από την κοινωνία των πολιτών, δικηγόρους κλπ, το οποίο είναι ολιγομελέστατο, εκεί πηγαίνουν τα παράπονα, οι καταγγελίες και εκεί, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις σοβαρές ότι ευθύνεται ένας υπουργός παραπέμπεται ενδεχομένως στο δικαστικό συμβούλιο για να κριθεί αν θα πάει στο ακροατήριο.

Δεν είναι δυνατόν επαναλαμβάνω η Βουλή. Κοιτάξτε τώρα. Έχουμε προοδεύσει σε αυτό το θέμα. Το άρθρο 86 του Συντάγματος ξεκίνησε πολύ άσχημα. Προέβλεπε τον εισαγγελέα βουλευτή. Θυμίζω τον Νίκο Κωνσταντόπουλο στη δίκη Κοσκωτά. Αυτό το ξεπεράσαμε και είναι πολύ μεγάλη υπόθεση. Ξεπεράσαμε, και είναι πολύ μεγάλη υπόθεση τη σύντομη παραγραφή. Στην αναθεώρηση του 2019. Και αυτό είναι πολύ μεγάλο επίτευγμα. Έχουμε μείνει όμως πίσω στο παραπέμπον όργανο. Εκεί, όχι απλώς δεν προοδεύσαμε και εδώ τολμώ να πω Βαγγέλη μου ότι η σύγκριση της διατάξεως το 1975 με τη διάταξη του 2001 είναι καταλυτική. Ακούστε τη διατύπωση του 1975. “Η Βουλή έχει το δικαίωμα να κατηγορεί σύμφωνα με τους νόμους κλπ”. Η Βουλή έχει το δικαίωμα. Η διατύπωση του 2001 είναι: “Μόνον η Βουλή έχει αρμοδιότητα να ασκεί τη δίωξη”. Είναι πρόοδος ή οπισθοδρόμηση στην κατεύθυνση της δικαστικοποίησης;».

«Αυτό είναι πολύ μεγάλη παραπληροφόρηση. Γιατί; Είναι σα να λέμε τώρα ότι πριν το 2001 μπορούσε και η δικαστική εξουσία και η Βουλή ενώ μετά το 2001…» είπε ο κ. Βενιζέλος, για να απαντήσει ο κ. Αλιβιζάτος: «Όχι, γιατί ο νόμος δεν το επέτρεπε».

«Με συγχωρείς. Μπορούσε η δικαστική εξουσία να ασκήσει δίωξη;» διερωτήθηκε ο κ. Βενιζέλος. «Αν το επέτρεπε ο νόμος» αντέτεινε ο κ. Αλιβιζάτος.

«Όχι, όχι, διότι ο νόμος που ίσχυε ούτως ή άλλως έλεγε μόνη η Βουλή, μόνη η Βουλή. Το έλεγε ο νόμος της Χούντας που διατηρήθηκε και που η Βουλή το 2001 ομοφώνως με 268 ψήφους προσπάθησε να βάλει τάξη στην αθλιότητα του 1989», επέμεινε ο Ευάγγελος Βενιζέλος.

«Να τα πούμε ευθέως. Μόνον η Βουλή το έλεγε ο νόμος, σήμερα το μόνον η Βουλή το λέει το Σύνταγμα. Αυτή είναι η διαφορά», είπε ο κ. Αλιβιζάτος.

«Μα συγγνώμη αν δεν το έλεγε το Σύνταγμα θα μπορούσε η δικαστική εξουσία;» ρώτησε ο κ. Βενιζέλος με τον κ. Αλιβιζάτο να απαντά «Αν ο νόμος έλεγε ότι μπορεί σε ορισμένα αδικήματα να κινηθεί η διαδικασία». «Μα αυτό δεν έγινε δεκτό ερμηνευτικά από το 1864» απάντησε ο Βαγγέλης Βενιζέλος με τον κ. Αλιβιζάτο να λέει «Δεν το ξέρω, δεν το ξέρω». Ο κ. Βενιζέλος απάντησε: «Το ξέρεις γιατί είσαι ειδικός στη συνταγματική ιστορία. Το ξέρεις. Έχεις μελετήσει τη συνταγματική ιστορία και θέλω να μας πεις εδώ αν στην ελληνική συνταγματική ιστορία υπό οποιοδήποτε σύνταγμα και υπό οποιαδήποτε νόμο υπήρξε εισαγγελεύς που παρακάμπτοντας τη Βουλή άσκησε δίωξη». «Δεν υπήρξε διότι δεν το προέβλεπε ο νόμος», απάντησε ο κ. Αλιβιζάτος.

«Υπήρξε όμως με το Σύνταγμα του 2001, που η οικονομική εισαγγελέας η κα Τουλουπάκη εστράφη κατά πολιτικών προσώπων. Θεωρώντας ότι έχει αρμοδιότητα. Το Σύνταγμα του 2001 επέβαλε το μοντέλο Τριαντόπουλου; Επέβαλε το μοντέλο της εξεταστικής επιτροπής στον ΟΠΕΚΕΠΕ; Φταίει το Σύνταγμα; Με το άρθρο του Συντάγματος του 2001 η υπόθεση Novartis εξελίχθηκε στα κοινά ποινικά δικαστήρια, ο Τσοχατζόπουλος, ο Παπαντωνίου, ο Μαντέλης για ξέπλυμα χρήματος πήγαν στα κοινά ποινικά δικαστήρια χωρίς παραγραφή και χωρίς αρμοδιότητα της Βουλής και με την ίδια διάταξη για τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ υψώθηκε θώρακας υπέρ των υπουργών της σημερινής κυβέρνησης. Αυτή είναι η αλήθεια», ανέφερε ο κ. Βενιζέλος.

«Μπορώ να συνεχίσω τον προβληματισμό μου; Ο προβληματισμός μου είναι ότι το “μόνον η Βουλή” επέτεινε τον πολιτικό χαρακτήρα της δίωξης. Αυτό λέω. Από εκεί και πέρα λέω ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Και νομίζω ότι ένα αρμόδιο όργανο θα μπορούσε να είναι η εισαγγελία του Αρείου Πάγου», συμπλήρωσε ο Ν. Αλιβιζάτος.

«Μα προβλέπεται και αυτό. Στο άρθρο 155. Στο άρθρο 155 με πρότασή μου προβλέπεται η δυνατότητα να ανατεθεί η έρευνα σε τριμελές συμβούλιο εισαγγελέων» απάντησε ο κ. Βενιζέλος. «Δυνητικά», του είπε ο κ. Αλιβιζάτος.

Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με αφορμή την κυκλοφορία του τόμου «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975 – Η συνταγματική υπόσχεση της Μεταπολίτευσης και η ποιότητα της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου», στον οποίο περιλαμβάνονται τα πλήρη πρακτικά του Συνεδρίου που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων, σε συνεργασία με τη διαΝΕΟσις και το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, με την υποστήριξη των Εκδόσεων Σάκκουλα, στις 10 και 11 Ιουνίου 2025 στο Ζάππειο Μέγαρο.

Η εκδήλωση εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο της πρόσφατης δήλωσης του πρωθυπουργού σχετικά με την πρόθεση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας να εκκινήσει τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος.

Το «παρών» έδωσαν, μεταξύ άλλων, οι Τάσος Γιαννίτσης, Νίκος Ανδρουλάκης, Άννα Διαμαντοπούλου, Θόδωρος Ρουσόπουλος, Νίκος Βούτσης, Σταύρος Κοντονής, Δημήτρης Μάντζος, Παύλος Χρηστίδης και Χρήστος Πρωτόπαπας.

Στη συζήτηση συμμετείχαν οι Νίκος Αλιβιζάτος, Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Σπύρος Βλαχόπουλος, Ξενοφών Κοντιάδης, Λίνα Παπαδοπούλου, Νίκος Παπασπύρου, Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Φίλιππος Σπυρόπουλος, Ευριπίδης Στυλιανίδης, Κώστας Χρυσόγονος και Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος είχε και τον ρόλο του συντονιστή.

Ο Βενιζέλος απαντά στο «εμπνευστής του αμελλητί» του Μαρινάκη: Η ΝΔ καταστρατήγησε το Σύνταγμα και τώρα υπόσχεται νέο

Νωρίτερα, ο Ευάγγελος Βενιζέλος κατηγόρησε την κυβέρνηση για «αναθεωρητικό λαϊκισμό» με αφορμή την έναρξη της διαδικασίας της αναθεώρησης του Συντάγματος, με την κυβέρνηση να σηκώνει το «γάντι» και να τον αποκαλεί «εμπνευστή του “αμελλητί”».

Με δήλωσή του, ο κ. Βενιζέλος, κατηγόρησε εκ νέου την κυβέρνηση, η οποία «αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86», τώρα «είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί».

Όπως αναφέρει, η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης.

Όμως, επισημαίνει ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, το 2019, η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη διάταξη αυτή όπως ήθελε και άφησε την ευκαιρία αυτή να περάσει. «Είναι λοιπόν σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στο φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός και, αντί να αναλάβει την ευθύνη της για αυτό, λέει ότι φταίει η διατύπωση του 2001 που την έκανα εγώ. Ευχαριστώ για την τιμή αλλά αδικεί ανθρώπους της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη και πάντως αδικεί όλους τους τότε βουλευτές της που ψήφισαν πολύ ευχάριστα τη διάταξη αυτή, που τη θεώρησαν καινοτομική, γιατί συγκέντρωσε 268 βουλευτές υπέρ και ο νόμος περί Ευθύνης Υπουργών 300 και τον τότε Συνασπισμό και το ΚΚΕ», σημειώνει.

Αναλυτικά η δήλωση Βενιζέλου

«Η κυβέρνηση μας είπε σήμερα ότι αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί.

Και προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης.

Ομως, το 2019, η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη διάταξη αυτή όπως ήθελε και άφησε την ευκαιρία αυτή να περάσει. Είναι λοιπόν σαν να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στον φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός και, αντί να αναλάβει την ευθύνη της για αυτό, λέει ότι φταίει η διατύπωση του 2001 που την έκανα εγώ.

Ευχαριστώ για την τιμή αλλά αδικεί ανθρώπους της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, η Αννα Ψαρούδα-Μπενάκη, και πάντως αδικεί όλους τους τότε βουλευτές της που ψήφισαν πολύ ευχάριστα τη διάταξη αυτή, που τη θεώρησαν καινοτομική, γιατί συγκέντρωσε 268 βουλευτές υπέρ και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών 300 και τον τότε Συνασπισμό και το ΚΚΕ».

Μαρινάκης σε Βενιζέλο για το άρθρο 86: Οξύμωρο ο εμπνευστής του «αμελλητί» να κατηγορεί την κυβέρνηση για συνταγματικό λαϊκισμό

Απάντηση στο άρθρο του Ευάγγελου Βενιζέλου για το άρθρο 86 του Συντάγματος έδωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέρριψε τους ισχυρισμούς περί «συνταγματικού λαϊκισμού» και υπερασπιζόμενος την πρωτοβουλία της κυβέρνησης για αναθεώρηση κρίσιμων διατάξεων. Ο κ. Μαρινάκης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη, όπως προβλέπει το Σύνταγμα, εκκινεί τη κορυφαία θεσμική διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης, θέτοντας στην ατζέντα ζητήματα που –όπως είπε– «θα έπρεπε να είχαν τεθεί από το πολιτικό σύστημα πολλές δεκαετίες πριν». Στο πλαίσιο αυτό, ξεχώρισε, πέραν του άρθρου 86, τα ζητήματα της αξιολόγησης και της μονιμότητας, αλλά και των δημοσιονομικών κανόνων, επισημαίνοντας ότι αν είχαν αντιμετωπιστεί εγκαίρως «ίσως να είχαμε γλιτώσει από πολλές καταστροφές».

Εστιάζοντας στο άρθρο 86, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπενθύμισε ότι ειδικό καθεστώς για τη δίωξη υπουργών υπήρχε και πριν από το 2001, ωστόσο η συνταγματική αναθεώρηση εκείνης της χρονιάς, με πρωτεργάτη –όπως είπε– τον Ευάγγελο Βενιζέλο, εισήγαγε κρίσιμες ρυθμίσεις που ενίσχυσαν την ατιμωρησία. Συγκεκριμένα, έκανε λόγο για την προσθήκη του όρου «αμελλητί», που όπως εξήγησε υποχρεώνει τη Δικαιοσύνη να διακόπτει κάθε έρευνα μόλις προκύψει όνομα κυβερνητικού στελέχους, χωρίς να μπορεί να ολοκληρώσει προκαταρκτική εξέταση. «Αυτό δεν υπήρχε πριν το 2001», σημείωσε, παραπέμποντας και σε πρόσφατες υποθέσεις που έχουν προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι τότε θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά και η διαδικασία της προκαταρκτικής εξέτασης σε συνταγματικό επίπεδο, καθώς και η αποσβεστική προθεσμία, η οποία όπως ανέφερε μεταφέρθηκε από τον εκτελεστικό νόμο στο ίδιο το Σύνταγμα.

Ο κ. Μαρινάκης χαρακτήρισε «οξύμωρη» την κριτική του Ευάγγελου Βενιζέλου προς την κυβέρνηση, υπενθυμίζοντας ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήδη από το 2006, ως νέος τότε βουλευτής, είχε αναλάβει πρωτοβουλία συγκέντρωσης υπογραφών για την αλλαγή του άρθρου 86. Μάλιστα, ανέφερε ότι την επιστολή εκείνη είχαν υπογράψει συνολικά οκτώ βουλευτές, μεταξύ των οποίων ο σημερινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας. «Τότε οι οκτώ δεν έγιναν πενήντα και η μεγάλη αλλαγή δεν προχώρησε», σημείωσε, προσθέτοντας ότι επί των ημερών της σημερινής κυβέρνησης καταργήθηκε η αποσβεστική προθεσμία, ώστε να ισχύει η ίδια παραγραφή για όλους, είτε έχουν διατελέσει υπουργοί είτε όχι.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση προχωρά στην επόμενη συνταγματική αναθεώρηση με στόχο η δίωξη ή μη διατελεσάντων υπουργών και υφυπουργών να μην περνά από το φίλτρο της Βουλής και των κομματικών συσχετισμών. Κάλεσε, μάλιστα, το ΠΑΣΟΚ να συμφωνήσει, υποστηρίζοντας ότι οι κατηγορίες περί λαϊκισμού «δεν έχουν καμία αξία για την κοινωνία». «Ήρθε η ώρα να αλλάξει το άρθρο 86. Όλα τα κόμματα θα κριθούν για τη στάση τους. Θα πουν ναι ή θα πουν όχι;» κατέληξε.