Κλιματικό σοκ στην Ανταρκτική: Θερμοκρασίες 20°C πάνω από το κανονικό και «εξαφάνιση» πάγων στο μέγεθος της Γαλλίας

Ένας ειδικός δήλωσε στον Guardian ότι η απώλεια πάγου στη Θάλασσα Μπελινγκσχάουζεν είναι «καταθλιπτική» και ότι η αποτυχία σχηματισμού πάγου ενδέχεται να ενέτεινε το κύμα καύσωνα που έπληξε τη χερσόνησο της ηπείρου την περασμένη εβδομάδα, κατά το οποίο οι θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας κορυφώθηκαν στους 15,4°C, δηλαδή περισσότερο από 20°C πάνω από τον μέσο όρο.

Αυτή την περίοδο στην Ανταρκτική είναι χειμώνας, η εποχή δηλαδή που ο θαλάσσιος πάγος επεκτείνεται ραγδαία γύρω από την ήπειρο, φτάνοντας στο μέγιστο σημείο του τον Σεπτέμβριο.

Ωστόσο, οι δορυφορικές παρατηρήσεις έδειξαν ότι η Θάλασσα Μπελινγκσχάουζεν —στη δυτική πλευρά της ανταρκτικής χερσονήσου, η οποία μέχρι τον Ιούνιο κανονικά θα έπρεπε να είναι καλυμμένη από πάγο— ήταν σχεδόν εντελώς ελεύθερη από πάγους.

Οι επιστήμονες δήλωσαν ότι από την περιοχή λείπουν περίπου 650.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου πάγου, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της περιόδου 1991–2020. Πρόκειται για μια έκταση περίπου στο μέγεθος της Γαλλίας και σχεδόν 10 φορές το μέγεθος της Τασμανίας.

«Ανησυχώ. Είναι καταθλιπτικό», δήλωσε ο Δρ Γουίλ Χομπς, ειδικός στον θαλάσσιο πάγο της Ανταρκτικής στο Πανεπιστήμιο της Τασμανίας. «Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι βρισκόμαστε στον Ιούνιο και δεν υπάρχει καθόλου θαλάσσιος πάγος εκεί».

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι αυτή είναι η τρίτη φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια που ο θαλάσσιος πάγος βρίσκεται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα στην περιοχή. «Δεν νομίζω ότι θα ξαναδούμε θαλάσσιο πάγο εκεί. Τελείωσε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Επιπτώσεις στο οικοσύστημα και τη στάθμη της θάλασσας

Ο Δρ Χομπς σημείωσε ότι η απώλεια του θαλάσσιου πάγου πιθανότατα συνδέεται με αλλαγές στον ωκεανό και οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν αν η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.

Εξήγησε επίσης ότι η περιοχή είναι ζωτικής σημασίας για το κριλ —ένα κρίσιμο κομμάτι του τροφικού συμπλέγματος για τα είδη της περιοχής. Το χειμώνα, το κριλ συνήθως κρύβεται από τους θηρευτές κάτω από τον πάγο, όπου τρέφεται με άλγη.

Στις 10 Ιουνίου υπήρχαν περίπου 11,4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιου πάγου γύρω από ολόκληρη την ήπειρο, σε σύγκριση με τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο των 12,6 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων για τη συγκεκριμένη ημερομηνία.

Ο Δρ Φιλ Ράιντ, ο οποίος παρακολουθεί τις συνθήκες στην Ανταρκτική για τη Μετεωρολογική Υπηρεσία της Αυστραλίας, δήλωσε ότι οι ακτές της Θάλασσας Μπελινγκσχάουζεν έχουν εκτεθεί απίστευτα, τόσο τον χειμώνα όσο και το καλοκαίρι τα τελευταία χρόνια. Σημείωσε ότι ακριβώς στα δυτικά της περιοχής βρίσκονται οι παγετώνες Pine Island και Thwaites —οι κύριοι υπεύθυνοι για την απώλεια πάγου της ηπείρου και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Οι πλωτές πλατφόρμες πάγου μπροστά από τους παγετώνες θα μπορούσαν να διαλυθούν ταχύτερα εάν ο προστατευτικός θαλάσσιος πάγος απουσιάζει για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, εξήγησε, και αυτό με τη σειρά του θα μπορούσε να επιταχύνει την απώλεια πάγου από τους παγετώνες, ανεβάζοντας την παγκόσμια στάθμη της θάλασσας στο μέλλον.

Απειλή για την άγρια ζωή

Η ακτογραμμή της Θάλασσας Μπελινγκσχάουζεν έγινε θέατρο μιας τραγωδίας στα τέλη του 2022, όταν χιλιάδες νεοσσοί αυτοκρατορικών πιγκουίνων πέθαναν κατά τη διάρκεια μιας «καταστροφικής αποτυχίας αναπαραγωγής» σε τέσσερις αποικίες. Το γεγονός αυτό συνέβαλε στο να ωθήσουν οι σύμβουλοι του ΟΗΕ το συγκεκριμένο είδος κατά δύο κατηγορίες υψηλότερα, στην κατηγορία των «απειλούμενων με εξαφάνιση» στη διεθνή λίστα προστασίας, νωρίτερα φέτος.

Ο Δρ Πίτερ Φρέτγουελ, επιστήμονας της Βρετανικής Υπηρεσίας Έρευνας της Ανταρκτικής (BAS), ο οποίος καταγράφει τη μείωση του πληθυσμού των πιγκουίνων, δήλωσε ότι η τρέχουσα απώλεια θαλάσσιου πάγου στην περιοχή αποτελεί «σοβαρό πρόβλημα για τους πιγκουίνους, ιδιαίτερα για τους αυτοκρατορικούς».

«Ο θαλάσσιος πάγος σχηματίζεται πολύ αργά και διαλύεται πολύ νωρίς. Αυτό οδηγεί σε μειωμένη αναπαραγωγική επιτυχία και σε μεγαλύτερα ταξίδια προς τις περιοχές αλλαγής φτερώματος». Παράλληλα, οι αριθμοί των πιγκουίνων Adelie μειώνονται επίσης, ενώ οι φώκιες που τρέφονται με καβούρια αναγκάζονται να μεταναστεύσουν το καλοκαίρι για να βρουν σταθερό πάγο, πρόσθεσε ο ίδιος.

Αυτόν τον μήνα, η ανταρκτική χερσόνησος βίωσε μια ακραία έξαρση της θερμοκρασίας που διήρκεσε αρκετές ημέρες. Ο Χομπς δήλωσε ότι, αν και «κανείς δεν έχει κάνει ακόμα τους ακριβείς υπολογισμούς», είναι λογικό να υποθέσουμε ότι το κύμα καύσωνα «επιδεινώθηκε από την έλλειψη θαλάσσιου πάγου». Ο θαλάσσιος πάγος κανονικά θα βοηθούσε να ψυχθεί οποιοδήποτε θερμότερο ρεύμα αέρα εισέρχεται στην περιοχή από τον βορρά, εξήγησε.

Αξιωματούχοι της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας της Αργεντινής δήλωσαν ότι η βάση Esperanza της χώρας, στο βορειοανατολικό άκρο της χερσονήσου, κατέγραψε ένα «ακραίο θερμοκρασιακό φαινόμενο» που κορυφώθηκε στις 5 και 6 Ιουνίου.

Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν μέγιστες θερμοκρασίες 15,4°C και 13,4°C αντίστοιχα, σε μια περίοδο όπου οι μέσες ημερήσιες μέγιστες θερμοκρασίες είναι -6,2°C. Το προηγούμενο ρεκόρ θερμοκρασίας για τον μήνα Ιούνιο στη βάση, ύψους 13,3°C, είχε σημειωθεί στις 12 Ιουνίου 1998.