Μέδουσες: Δήμος βάζει δίχτυα στις παραλίες για να σταματήσει την εξάπλωσή τους – Οι 3 αιτίες της έξαρσης

Πρόκειται για την πρώτη ανάλογη πρωτοβουλία που εφαρμόζεται στην Ελλάδα.

Οι εργασίες τοποθέτησης των διχτύων αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα, με στόχο οι παραλίες να είναι πιο ασφαλείς και φιλικές για κατοίκους και επισκέπτες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Η Δημοτική Αρχή επισημαίνει πως η παρέμβαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αναβάθμισης των παράκτιων υποδομών και ενίσχυσης του τουριστικού προϊόντος της περιοχής, δίνοντας έμφαση στη βιώσιμη ανάπτυξη και την καλύτερη εξυπηρέτηση των λουομένων.

Οι τρεις λόγοι πίσω από την αυξημένη παρουσία μεδουσών

Σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία που παρουσίασε η ερευνητική ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ με επικεφαλής τον διευθυντή του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας Βασίλειο Καψιμάλη και την ερευνήτρια Σουλτάνα Ζερβουδάκη, η έξαρση του φαινομένου συνδέεται με τρεις βασικούς παράγοντες:

Κλιματική αλλαγή: Η αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την αναπαραγωγή και εξάπλωση των μεδουσών.
Θαλάσσια ρεύματα: Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ρευμάτων στον Ευβοϊκό Κόλπο ευνοούν τη συγκέντρωση μεγάλων πληθυσμών κοντά στις ακτές.
Υπεραλίευση: Η μείωση φυσικών θηρευτών, όπως ορισμένα ψάρια και οι θαλάσσιες χελώνες, επιτρέπει στις μέδουσες να αυξάνονται χωρίς φυσικό περιορισμό.

Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η εμφάνιση μεγάλων πληθυσμών μεδουσών αποτελεί ένα περιοδικό φυσικό φαινόμενο, το οποίο μπορεί να διαρκέσει από έναν έως τρία χρόνια, ενώ η εξέλιξή του τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τις καιρικές και κλιματικές συνθήκες.

Μωβ μέδουσες, η επιστροφή – Πού εμφανίστηκαν φέτος

Ωρωπός, Νέα Μάκρη, Ζούμπερι, Ραφήνα, Ερέτρια, Κάλαμος, Αίγινα, Σούδα, Χαλκιδική, Φθιώτιδα και Εύβοια, είναι μόνο λίγες από τις πολλές περιοχές όπου στις παραλίες τους έκαναν και φέτος την εμφάνισή τους οι μωβ μέδουσες, με τους ειδικούς ωστόσο να συνιστούν στους λουόμενους: ψυχραιμία. Δεν πρόκειται για μια πρωτόγνωρη συνθήκη αλλά μια κανονικότητα της φύσης, η οποία ωστόσο έχει μεγαλύτερη έξαρση λόγω της υπεραλίευσης και της κλιματικής κρίσης.

Σύμφωνα με τα όσα εξήγησε στον «Ελεύθερο Τύπο» η υδροβιολόγος και διευθύντρια Ερευνας του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», Αναστασία Μήλιου, «προφανώς θα έχουμε μέδουσες, πάντα είχαμε μέδουσες. Το βασικό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι πρώτα απ’ όλα δεν υπάρχει κανένας λόγος πανικού. Χρειάζεται λίγο κοινή λογική, δηλαδή μιλάμε ότι το μεγαλύτερο μέρος της χώρας δεν έχει καν μέδουσες στις ακτές, συνήθως τις συναντάμε στο ανοιχτό πέλαγος όπως και είναι φυσιολογικό. Είναι κάτι αναμενόμενο, είναι μέρος της τροφής άλλων ειδών, είναι ένας κύκλος ο οποίος έρχεται και επανέρχεται επί χιλιάδες χρόνια».

Οπως τονίζει «αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι προφανώς υπάρχει ανισορροπία στα θαλάσσια οικοσυστήματα και έχοντας υπεραλίευση στις ελληνικές θάλασσες, δεν έχουμε φυσικούς θηρευτές. Αρα, πέρα από τα αποτελέσματα, ας κοιτάξουμε και λίγο την αιτία γιατί σήμερα μιλάμε για τις μέδουσες, αύριο θα μιλήσουμε για τα εισβολικά είδη μεθαύριο για κάτι άλλο. Πλα αυτά έχουν βασική αιτία καταρχήν την καταστροφή των οικοσυστημάτων αλλά κυρίως την υπεραλίευση, η οποία μας έχει αφαιρέσει τα είδη τα οποία τρέφονταν, οπότε θα μπορούσαν να ελέγξουν με φυσικό τρόπο τους μηχανισμούς ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων» και καταλήγει στο ότι «προφανώς υπάρχουν μέδουσες, κάθε άνοιξη υπάρχουν μέδουσες και οι πιο πολλοί το θυμόμαστε εδώ και δεκαετίες ότι αυτή είναι η εποχή όπου αυξάνονται όπως και περιοδικά αυξομειώνονται οι πληθυσμοί από διάφορα είδη της θάλασσας, ιδίως που έχουν μικρότερη διάρκεια ζωής».

Λόγω των συνεπειών που δημιούργησαν οι μωβ μέδουσες και κυρίως των ακυρώσεων σε κρατήσεις -υπό τον φόβο ότι δεν θα απολαύσουν οι επισκέπτες τα μπάνια τους – τον Φεβρουάριο, ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας, Φάνης Σπανός, υπέγραψε πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων ένταξης και χρηματοδότησης έργων από το «Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας 2026 – 2030» και τον Αξονα Προτεραιότητας: «Προστασία της Δημόσιας Υγείας».

Μέσω της συγκεκριμένης πρόσκλησης, μπορούν να χρηματοδοτηθούν δράσεις προστασίας της δημόσιας υγείας σε περιοχές επιφανειακών υδάτων όπου αναμένεται ότι θα κολυμπά μεγάλος αριθμός ατόμων και όπου δεν έχει επιβληθεί μόνιμη απαγόρευση της κολύμβησης ή δεν έχει εκδοθεί μόνιμη σύσταση κατά της κολύμβησης.

Ενδεικτικά δύναται να υποβληθούν προτάσεις για τοποθέτηση πλωτών φραγμάτων προστασίας των λουομένων από μέδουσες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική αύξηση του πληθυσμού τους στα ύδατα κολύμβησης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Η δημόσια δαπάνη που διατίθεται ανέρχεται σε 1.500.000 ευρώ και δυνητικοί δικαιούχοι είναι οι Δήμοι: Διρφύων – Μεσσαπίων, Ιστιαίας – Αιδηψού, Καμένων Βούρλων, Λοκρών, Μαντουδίου – Λίμνης – Αγ. Αννας, Στυλίδος και Χαλκιδέων.

 Πώς να αντιμετωπίσετε το τσίμπημα

Το τσίμπημα της μέδουσας μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα στην παραλία, ώστε να ανακουφιστεί ο πόνος και να περιοριστούν τα συμπτώματα μέχρι να φτάσετε -αν χρειαστεί- σε ιατρική μονάδα. Η διαδικασία περιλαμβάνει τα εξής βήματα:

-Ξέβγαλμα με άφθονο θαλασσινό νερό (ποτέ γλυκό νερό, καθώς ευνοεί το σπάσιμο των νηματοκυττάρων).

-Επάλειψη της πάσχουσας περιοχής με διάλυμα μαγειρικής σόδας σε θαλασσινό νερό (αναλογία 1:1).

-Αφαίρεση υπολειμμάτων της μέδουσας με πλαστική κάρτα, αποφεύγοντας το τρίψιμο.

-Τοποθέτηση παγοκύστης ή μπουκαλιού με παγωμένο νερό ή μπουκάλι από αναψυκτικό στην περιοχή για περίπου 15 λεπτά, προκειμένου να ανακουφίσει από τον πόνο και να μειώσει κοκκινίλα και πρήξιμο.

-Επάλειψη με κορτιζονούχο κρέμα και λήψη αντισταμινικού, πάντα κατόπιν ιατρικής συμβουλής.

 Η τσούχτρα – «ομπρέλα»

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μωβ μέδουσα, γνωστή και ως Pelagia noctiluca, έχει χαρακτηριστικό σχήμα ομπρέλας με διάμετρο 4 έως 13 εκατοστά και μακριά πλοκάμια που μπορεί να φτάσουν ακόμα και τα τρία μέτρα. Τα πλοκάμια και το σώμα της καλύπτονται από ειδικά κύτταρα, τα κνιδοκύτταρα, τα οποία περιέχουν δηλητηριώδη καψίδια (νηματοκύστεις) που προκαλούν τα επώδυνα τσιμπήματα.