Στον Αρκτικό Καναδά, ένα στρώμα πάγου που διαρκώς συρρικνώνεται, μάς λέει μια εντυπωσιακή ιστορία για το πώς οι άνθρωποι ενδέχεται να ακυρώσαμε την επόμενη εποχή των παγετώνων στον πλανήτη, καίγοντας ορυκτά καύσιμα.
Πριν από περίπου 20.000 χρόνια, το άλλοτε απέραντο κάλυμμα πάγου Λορεντίτ εκτεινόταν από τον Αρκτικό Κύκλο μέχρι νότια έως το Ιλινόις και σε ορισμένα σημεία είχε πάχος έως πάνω από τρία χιλιόμετρα. Ό,τι έχει απομείνει από αυτό τώρα, είναι το κάλυμμα πάγου Μπαρνς στο νησί Μπάφιν στην επικράτεια Νούναβουτ του Καναδά, το οποίο έχει μέγεθος παρόμοιο με την πολιτεία Ντελαγουέρ, δηλαδή περίπου δύο φορές η έκταση της Αττικής.
Πριν από περίπου 2.000 χρόνια, αυτό το κάλυμμα πάγου άρχισε να επεκτείνεται ξανά αργά και σταθερά. Η ανάπτυξή του σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας περιόδου παγετώνων, που συνήθως ονομάζεται εποχή των παγετώνων, σύμφωνα με τη νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science.
Αλλά γύρω στο 1960, καθώς η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή ανέβασε τις καλοκαιρινές θερμοκρασίες, το κάλυμμα πάγου άρχισε απότομα να συρρικνώνεται, κι αυτό, όπως εξήγησε μιλώντας στο CNN ο συγγραφέας της μελέτης Νίκολας Γιανγκ, είναι ένα πολύ ισχυρό παράδειγμα του πώς έχουμε διαταράξει το σύστημα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Για εκατομμύρια χρόνια ο πλανήτης μπαινοβγαίνει σε εποχές παγετώνων, κινούμενος από μετατοπίσεις στην τροχιά της Γης, και το κάλυμμα πάγου Λορεντίτ συχνά χρησιμεύει ως σημείο εκκίνησης.
Διαβάστε Επίσης
Ο Γιανγκ και μια ομάδα επιστημόνων ήθελαν να κατανοήσουν εάν το κάλυμμα πάγου ήταν ποτέ μικρότερο από ό,τι είναι τώρα και στη συνέχεια αυξήθηκε ξανά. Είναι ένα δύσκολο έργο, καθώς τα γεωλογικά στοιχεία συχνά εξαφανίζονται καθώς ο πάγος αναπτύσσεται ξανά.
Το κάλυμμα πάγου Μπαρνς, ωστόσο, είναι παγωμένο πάνω στο υπόβαθρό, του και δεν γλιστράει, που σημαίνει ότι έχει διατηρήσει τα φυτά που εγκλώβισε καθώς μεγάλωνε. Οι επιστήμονες συγκέντρωσαν νεκρά από καιρό βρύα κοντά στην άκρη του καλύμματος πάγου και τα ανέλυσαν για να βρουν πότε ήταν τελευταία φορά ζωντανά.
Εξέτασαν επίσης γειτονικά πετρώματα για να ανακαλύψουν πόσο καιρό ήταν ελεύθερα από πάγους, ελέγχοντας για ένα σπάνιο, ραδιενεργό ισότοπο που συσσωρεύεται μόλις ένα βράχος εκτεθεί στον αέρα.
Οι τεχνικές αυτές τους βοήθησαν να ανακατασκευάσουν μια εικόνα του παρελθόντος του πάγου. Διαπίστωσαν ότι το κάλυμμα πάγου έφτασε στο ελάχιστο μέγεθός του πριν από περίπου 3.000 χρόνια, και στη συνέχεια άρχισε να αναπτύσσεται ξανά πριν από περίπου 2.000 χρόνια ως αντίδραση στις χαμηλότερες θερμοκρασίες.
Αυτή η εκ νέου ανάπτυξη θα πρέπει να θεωρηθεί η απαρχή μιας νέας εποχής παγετώνων, αλλά δεν ξεπέρασε ποτέ την αρχική της φάση πριν αντιστρέψει την πορεία της τη δεκαετία του 1960, υποστηρίζουν οι συγγραφείς της μελέτης. «Πιστεύουμε ότι δεν είναι σύμπτωση το γεγονός ότι αυτό συνέβη την ίδια στιγμή που έχουμε διοχετεύσει μια εξαιρετική ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα», δήλωσε ο Γιανγκ. Η ρύπανση του κλίματος έχει «ουσιαστικά υπερισχύσει» των άλλων μηχανισμών που «θέλουν να ψύξουν τη περιοχή», πρόσθεσε.
Ο Αντρέι Γκανοπόλσκι, φυσικός στο Ινστιτούτο Ερευνών για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ, δήλωσε ότι έχει γίνει άφθονη έρευνα σχετικά με το εάν η ρύπανση από τον άνθρακα μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά την έναρξη της επόμενης εποχής των παγετώνων.
Ωστόσο, πρόσθεσε, άλλες μελέτες μοντελοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της δικής του, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η επόμενη εποχή των παγετώνων δεν αναμένεται για τα επόμενα 50.000 χρόνια περίπου, ακόμη και χωρίς την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η ανάπτυξη του καλύμματος πάγου Μπαρνς «δεν επαρκεί για να υποστηρίξει το συμπέρασμα ότι ένας νέος παγετωνικός κύκλος είχε ήδη ξεκινήσει και στη συνέχεια ματαιώθηκε», είπε.
Ο Γιανγκ και οι συν-συγγραφείς, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η πρώτη εκ νέου ανάπτυξη του καλύμματος πάγου Λορεντίτ μετράει ως η απαρχή μιας εποχής παγετώνων και δεν χρειάζεται να περιμένουμε τον σχηματισμό τεράστιων καλυμμάτων πάγου για να διακηρύξουμε ότι έχει ξεκινήσει μία.
Τα ευρήματα ρίχνουν επίσης νέο φως σε μια αμφιλεγόμενη περίοδο της δεκαετίας του 1970, όταν ορισμένοι επιστήμονες υπέδειξαν ότι ο κόσμος ενδέχεται να εισέρχεται σε μια νέα εποχή παγετώνων, δήλωσε ο Γιανγκ. Αυτή η ιδέα υιοθετήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου ενός διαβόητου πλέον άρθρου στο Newsweek με τίτλο «Ο κόσμος που παγώνει» (The Cooling World), το οποίο προειδοποιούσε για επισιτιστική κρίση καθώς ο πλανήτης ψυχόταν.
Είναι μια περίοδος στην οποία οι σκεπτικιστές και οι αρνητές της κλιματικής αλλαγής αναφέρονται συχνά για να αμφισβητήσουν τους επιστήμονες ως κινδυνολόγους και λανθασμένους. Όμως ο Γιανγκ πιστεύει ότι η νέα έρευνα υποδηλώνει ότι είχαν δίκιο, ότι «μια νέα περίοδος παγετώνων είχε πράγματι ξεκινήσει· μόλις ξεκινούσε, και τώρα έχει σταματήσει».
Ο Γιανγκ προειδοποίησε ότι η μελέτη δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως υπόδειξη ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη «έσωσε την ανθρωπότητα από μια εποχή παγετώνων».
Οι περίοδοι των παγετώνων συμβαίνουν σε πολύ μεγάλα χρονικά πλαίσια. Θα χρειάζονταν χιλιάδες χρόνια μέχρι το κάλυμμα πάγου να πλησιάσει ένα μέγεθος που θα επηρέαζε την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, είπε.
Αντίθετα, τα ευρήματα αποκαλύπτουν πόσο βαθιά οι άνθρωποι έχουν εκτροχιάσει τα συστήματα της Γης. Όχι μόνο αποφύγαμε αυτή την εποχή των παγετώνων, δήλωσε ο Γιανγκ, αλλά «πιθανότατα έχουμε αναβάλει κάθε πιθανότητα για οποιαδήποτε άλλη μελλοντική περίοδο παγετώνων για πάρα πολύ, πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα».
