«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για την εθνική ασφάλεια», δήλωσε ο Τραμπ, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις της πρωθυπουργού της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να σταματήσουν να απειλούν την Κοπεγχάγη, γιατί μπορεί να οδηγήσουν στο τέλος του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Μετά την παρέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Μαδούρο, η δημοσιογράφος Κέιτι Μίλερ, σύζυγος του στενού συμβούλου του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ, δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έναν χάρτη της Γροιλανδίας που καλύπτεται από την αμερικανική σημαία και με μία λέξη (αντί λεζάντας) με κεφαλαία γράμματα: «ΣΥΝΤΟΜΑ».

Εφιάλτης

Για το ΝΑΤΟ, αυτό σημαίνει το χειρότερο δυνατό ξεκίνημα της χρονιάς. Η πιθανότητα ότι οι ΗΠΑ, το κορυφαίο μέλος της Συμμαχίας, θα προσαρτήσουν έδαφος ενός άλλου συμμάχου είναι σχεδόν πέρα από κάθε φαντασία και ένας… εφιάλτης για τον Ολλανδό γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Οπως εκφράστηκε στην πρώτη παράγραφο του Βορειοατλαντικού Συμφώνου, η Συμμαχία βασίζεται στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, με τις διεθνείς διαφορές να διευθετούνται με ειρηνικά μέσα, απορρίπτοντας την απειλή ή τη χρήση βίας που δεν συνάδει με τον καταστατικό χάρτη.

Σε περίπτωση που έρθει η πιο σκοτεινή και χαοτική ώρα και οι ΗΠΑ χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία, η ουσία του άρθρου 5 και η συλλογική άμυνα εντός του ΝΑΤΟ θα έχαναν το νόημά τους. Η Δανία είναι ιδρυτικό μέλος της Συμμαχίας και πιστός σύμμαχος από το 1949. Στο Αφγανιστάν, η Δανία πολέμησε στο πλευρό των ΗΠΑ και υπέστη τις περισσότερες απώλειες σε σχέση με τον πληθυσμό όλων των συμμάχων του ΝΑΤΟ.

Δεν υπάρχει τίποτα νέο σχετικά με τη σημασία της Γροιλανδίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Η Γροιλανδία έχει φιλοξενήσει μία αμερικανική στρατιωτική διαστημική βάση, την Τούλη/Πιτούφικ, από τη δεκαετία του 1950 ακριβώς για αυτόν τον λόγο. Μία συνθήκη του 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Βασιλείου της Δανίας επιτρέπει την αυξημένη παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία. Αλλά αυτό δεν είναι η επιδίωξη του Τραμπ.

Διεθνές Δίκαιο

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι μέρος του δυτικού ημισφαιρίου και ως τέτοια θα πρέπει να ανήκει στις ΗΠΑ. Αυτή η απαράδεκτη στάση των ΗΠΑ είναι κατάφωρη ασέβεια προς το Διεθνές Δίκαιο, έχει προκαλέσει τη δανική υπηρεσία αμυντικών πληροφοριών να επισημάνει τις ΗΠΑ ως απειλή για την εθνική ασφάλεια της Δανίας. Η στάση της κυβέρνησης Τραμπ ενέχει τον κίνδυνο να διαλύσει τη διατλαντική κοινότητα και να θέσει τέλος στην πιο επιτυχημένη στρατιωτική συμμαχία στην Ιστορία. Ο Τραμπ έχει καλλιεργήσει την ιδέα της αμερικανικής ιδιοκτησίας της Γροιλανδίας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Κατά την πρώτη του θητεία, πρότεινε την αγορά του νησιού από τις ΗΠΑ σε αρκετές περιπτώσεις. Oταν επανεξελέγη, ο Τραμπ ανανέωσε το ενδιαφέρον του, δηλώνοντας ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής αισθάνονται ότι η ιδιοκτησία και ο έλεγχος της Γροιλανδίας είναι απόλυτη αναγκαιότητα». Αυτήν τη φορά, δεν απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για να την αποκτήσει. Λίγους μήνες αργότερα, όταν ο Ρούτε επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ πρότεινε ότι το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να τον βοηθήσει να αποκτήσει τη Γροιλανδία, ένα αίτημα που ο Ρούτε απέρριψε χωρίς δεύτερη συζήτηση.

Ο Τραμπ υπερασπίστηκε τη στάση του, λέγοντας ότι υπάρχουν «κινεζικά και ρωσικά πλοία παντού» κοντά στη Γροιλανδία και ότι η Δανία δεν μπορεί να την προστατεύσει. Ο πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, συνταγματάρχης ε.α., Μάικ Βαλτς, τόνισε την ανάγκη οι Ηνωμένες Πολιτείες να έχουν πρόσβαση στους τεράστιους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας. Ομως, δεδομένου ότι η Δανία έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ευπρόσδεκτες να αυξήσουν τον αριθμό των αμερικανικών στρατευμάτων στη Γροιλανδία, εάν το επιθυμούν, και η Γροιλανδία έχει ανακοινώσει ότι είναι ανοιχτή για επιχειρήσεις εάν οι αμερικανικές εταιρίες ενδιαφέρονται, κανένα από αυτά τα επιχειρήματα δεν έχει νόημα.

Ερώτημα

Καθώς οι ΗΠΑ αρχίζουν να εφαρμόζουν το «συνεπακόλουθο Τραμπ» του Δόγματος Μονρόε του 1823, αρχικά παρεμβαίνοντας στη Βενεζουέλα και στη συνέχεια απειλώντας γρήγορα με κατάληψη την Κούβα, την Κολομβία, το Μεξικό και τη Γροιλανδία, η Ευρώπη βλέπει τον ισχυρότερο σύμμαχό της να υποχωρεί οικειοθελώς από την παγκόσμια ηγεσία για να διαπρέψει στην περιφερειακή κυριαρχία.  Μήπως, λοιπόν, σε αυτό το πλαίσιο Καναδάς και Δανία είναι στόχοι της περιφερειακής κυριαρχίας που θέλει να επιβάλει ο Τραμπ; Η Κοπεγχάγη σίγουρα έτσι αισθάνεται. Τον περασμένο χρόνο, η Δανία αύξησε σημαντικά τη στρατιωτική της υποστήριξη στην Αρκτική.

Η Δανία έχει, επίσης, επενδύσει στη σχέση της με τη Γροιλανδία, συμπεριλαμβανομένης μιας επίσημης απολογίας για κυβερνητικές καταχρήσεις εναντίον γυναικών Ινουίτ που αφορούσαν την αναγκαστική αντισύλληψη στις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Τη Δευτέρα, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, υποβάθμισε τις ανησυχίες για στρατιωτική κατάληψη και επανέλαβε στην κυβέρνηση Τραμπ ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται. Ούτε, είπε, ενδιαφέρεται ο λαός της Γροιλανδίας να ενταχθεί οικειοθελώς στις ΗΠΑ.

Δηλώσεις στήριξης

Η τελευταία κλιμακούμενη ρητορική της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με την κατάληψη της Γροιλανδίας έχει πυροδοτήσει έντονη δραστηριότητα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες υπέρ της Γροιλανδίας και της Δανίας. Δηλώσεις που διευκρινίζουν ότι η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς προήλθαν γρήγορα από τις σκανδιναβικές και τις βαλτικές πρωτεύουσες και στη συνέχεια ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, ακολούθησε το παράδειγμά του, προτού την Τρίτη τον συνοδεύσουν σε δήλωσή τους η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία και η Δανία. Ο σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, Καναδάς, έχει, επίσης, εκφράσει ρητά την υποστήριξή του στη Δανία και η Οτάβα ανοίγει προξενείο στη Γροιλανδία για την περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων.

Για το ΝΑΤΟ, η φιλοδοξία του Ρούτε να κρατήσει το θέμα εκτός συζήτησης στη Συμμαχία γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Αντίθετα, συμμετέχει προσεκτικά στις διπλωματικές προσπάθειες για να αποτρέψει μια παρέμβαση των ΗΠΑ. Την Τρίτη, είπε ότι το ΝΑΤΟ «συλλογικά πρέπει να βεβαιωθεί ότι η Αρκτική θα παραμείνει ασφαλής». «Ολοι συμφωνούμε ότι οι Ρώσοι και οι Κινέζοι είναι όλο και πιο ενεργοί σε αυτήν την περιοχή».

Διπλωματία

Μέχρι στιγμής, η Δανία έχει απορρίψει την πρόταση της Γαλλίας να στείλει στρατεύματα στη Γροιλανδία ως σήμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει, επίσης, σηματοδοτήσει την προτίμηση για διαπραγματεύσεις υποδεικνύοντας ότι η στρατιωτική απειλή χρησιμοποιείται, κυρίως, για να αναγκάσει τη Δανία να πουλήσει τη Γροιλανδία. Ανεξάρτητα από αυτό, η διπλωματία φαίνεται ως η πιο λογική, αν και δύσκολη, επιλογή. Οι ευρωπαϊκές χώρες που μπόρεσαν να δημιουργήσουν καλούς διαύλους επικοινωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να συνταχθούν με τη Δανία και να ηγηθούν των προσπαθειών για τη διευθέτηση της κρίσης, με παρόμοιο τρόπο, καθώς η Ευρώπη ήταν σε θέση να υποστηρίξει την Ουκρανία στην ειρηνευτική διαδικασία μετά τη Σύνοδο Κορυφής του Τραμπ στην Αλάσκα με τον Πούτιν. Ο Ρούτε, μία άλλη φωνή που έχει καλές σχέσεις με τον Τραμπ, πρέπει να εμπλακεί προσωπικά.

Το επιχείρημα θα πρέπει να είναι ότι η… επιβίωση του ΝΑΤΟ διακυβεύεται αν οι ΗΠA παρέμβουν για να καταλάβουν τη Γροιλανδία και ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν αντίθετη με τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Για παράδειγμα, η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS) της κυβέρνησης Τραμπ τονίζει ότι είναι συμφέρον των ΗΠΑ να διατηρήσουν τη στρατηγική σταθερότητα με τη Ρωσία. Γι’ αυτό, οι ΗΠΑ χρειάζονται τις ευρωπαϊκές βάσεις τους. Η εγγύτητα έχει σημασία, όπως έδειξε σαφώς η επιχείρηση το περασμένο καλοκαίρι κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν. Επιπλέον, η NSS περιγράφει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαρτώνται από την Ευρώπη για να επιτύχουν με την οικονομική της ατζέντα αλλού.

Το Κογκρέσο των ΗΠΑ προχώρησε πρόσφατα περαιτέρω και έθεσε ως προϋπόθεση για μια σειρά μέτρων στο τελευταίο αμυντικό νομοσχέδιό του τη διατήρηση της δέσμευσης του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ στην Ευρώπη. Η συνεργασία με τα μέλη του Κογκρέσου στην Ουάσιγκτον και με τις αντιπροσωπείες που επισκέπτονται σύντομα το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός και τη Διάσκεψη του Μονάχου είναι, επίσης, ζωτικής σημασίας. Σε περίπτωση που οι ΗΠA χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη για να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία, η ουσία του άρθρου 5 και η συλλογική άμυνα εντός του ΝΑΤΟ θα έχαναν το νόημά τους. Οπως το έθεσε πρόσφατα ο Νορβηγός υπoυργός Εξωτερικών, Eσπεν Αϊντε: «Η ιδέα του ΝΑΤΟ θα σπάσει αν οι ΗΠΑ καταλάβουν τη Γροιλανδία».

Το ενδιαφέρον των τεχνολογικών κολοσσών

Iσως το πιο σημαντικό είναι το παράλληλο ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία που προέρχεται από τους τεχνολογικούς κολοσσούς με στενές διασυνδέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ. Ενας κύκλος Αμερικανών επιχειρηματιών υψηλής τεχνολογίας και προσωπικοτήτων επιχειρηματικών συμμετοχών προωθεί τη Γροιλανδία ως πιθανή τοποθεσία για τις λεγόμενες «πόλεις ελευθερίας» και έργα εξόρυξης και υποδομής μεγάλης κλίμακας. Αυτές οι ιδέες πλαισιώνονται μέσω ελευθεριακών εννοιών της ελάχιστης εταιρικής ρύθμισης και των φιλοδοξιών που καλύπτουν την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις διαστημικές εκτοξεύσεις και τη μικροπυρηνική ενέργεια. Αρκετοί από αυτούς τους παράγοντες είναι μεταξύ των μεγαλύτερων δωρητών και επενδυτών της εκστρατείας του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένων των επενδυτών που συνδέονται με τις εξορυκτικές δραστηριότητες στη Γροιλανδία, των ορυκτών καυσίμων και των επιχειρήσεων κρυπτονομισμάτων. Συλλογικά, αυτή η ομάδα φέρεται να συνεισέφερε περισσότερα από 240 εκατ. δολάρια στην εκστρατεία του το 2024 και ενδεχομένως να επωφεληθεί από μια αμερικανική εξαγορά του νησιού.