Πέρα όμως από την τεχνική της διάσταση, η ΤΝ ανοίγει ένα νέο πεδίο διερεύνησης στο βάθος του ανθρώπινου ψυχισμού. Στην ψυχοδυναμική θεωρία, ο Άλλος αποτελεί καθρέφτη των ενδοψυχικών μας αναγκών, φόβων και ασυνείδητων συγκρούσεων. Σήμερα, αυτός ο ρόλος αρχίζει να μεταφέρεται και στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Προβάλουμε πάνω στα «έξυπνα» συστήματα επιθυμίες για αδιάκριτη κατανόηση, απόλυτη ασφάλεια, αλάνθαστη καθοδήγηση και συνεχή ψυχο-συναισθηματική σύνδεση. Η ΤΝ αναλαμβάνει μια μητρική λειτουργία και προσφέρει στον χρήστη μια «καλή μητέρα» που ακούραστα ανταποκρίνεται κάθε στιγμή στο αίτημά του, χωρίς να κουράζεται και κυρίως χωρίς να τον επικρίνει.

Η ΤΝ λειτουργεί σαν μία νέα μορφή «παρηγορητικού αντικειμένου», που ανταποκρίνεται άμεσα χωρίς συναισθηματικές απαιτήσεις. Αυτή η συνθήκη μπορεί να γίνει καθησυχαστική, αλλά και δυνητικά παγιδευτική όταν αντικαθιστά την ανθρώπινη σχέση.

Σε μια εποχή που οι συναισθηματικοί δεσμοί ατροφούν και η μοναξιά γίνεται το κύριο συναίσθημα του σύγχρονου τρόπου ζωής, η ΤΝ αποκτά, με ραγδαία αυξητικούς ρυθμούς, θερμούς οπαδούς που περνούν ατελείωτες ώρες καταθέτοντας τις ανησυχίες τους και ζητώντας λύσεις σε όλα τους τα προβλήματα.

Η Turkle (2011) επισημαίνει ότι οι άνθρωποι τείνουν να αποδίδουν στις μηχανές συναισθηματικές ικανότητες, ακόμη και όταν γνωρίζουν ότι δεν υπάρχουν. Αυτό δημιουργεί παράδοξα: η ΤΝ γίνεται ταυτόχρονα καθησυχαστική και απειλητική.

Η επερχόμενη είσοδος των ρομπότ στη ζωή μας ενεργοποιεί βαθύτερα, πρωτογενή άγχη: φόβους αντικατάστασης, απώλεια αξίας και μείωσης της ανθρώπινης μοναδικότητας.

Σε ψυχαναλυτικό επίπεδο, το άγνωστο συνδέεται με το Ανοίκειο: κάτι που μοιάζει οικείο αλλά ταυτόχρονα είναι ξένο και απειλητικό. Τα ανθρωποειδή ρομπότ ενσαρκώνουν ακριβώς αυτό το ανοίκειο: κάτι που μας μοιάζει αλλά δεν είναι «εμείς». Αυτή η ασάφεια αγγίζει υπαρξιακούς φόβους για τη ζωή, το σώμα και την ταυτότητά μας.

Ταυτόχρονα, η αυτοματοποίηση της νοητικής εργασίας θέτει υπαρξιακά ερωτήματα:

• Τι απομένει στον άνθρωπο όταν η μηχανή αναλαμβάνει τη σκέψη;
• Τι θα γίνει όταν ο άνθρωπος δεν θα αναζητά τη γνώση, δεν θα επενδύει στη μάθηση και όλη του η ζωή θα είναι ένα «copy-paste» από τη ΤΝ, που συνεχώς θα εξελίσσεται αφήνοντας πίσω τον δημιουργό της;
• Τι θα συμβεί με το εσωτερικό κίνητρο επίτευξης, όταν η προσπάθεια αντικαθίσταται συνεχώς από αλγοριθμική βελτιστοποίηση;

Κινδυνεύει όμως πραγματικά ο άνθρωπος από την ΤΝ και τα ρομπότ;

Η ΤΝ δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Συνεπώς, η πρόκληση για το μέλλον δεν είναι να αποφύγουμε την τεχνολογία, αλλά να διατηρήσουμε όλα αυτά τα στοιχεία που μας κάνουν να είμαστε  Ανώτερο Ον! Και μέσα σε αυτά περιλαμβάνονται η δημιουργικότητα, η προσαρμοστικότητα και η ενσυναίσθηση.

Ο κίνδυνος, συνεπώς, δεν είναι η αντικατάστασή μας, αλλά η παραίτησή μας από τον ρόλο του σκεπτόμενου και επιθυμούντος υποκειμένου. Το μέλλον δεν απαιτεί να υπερέχουμε των μηχανών, αλλά να εμβαθύνουμε σε αυτό που καμία μηχανή δεν μπορεί να έχει: την ανθρώπινη επιθυμία και την ικανότητα νοήματος.