Το ανατρεπτικό, όσο και σουρεαλιστικό πνεύμα του συγγραφέα επενδύεται μουσικά από τον διακεκριμένο συνθέτη, Χαράλαμπο Γωγιό, ενώ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Σάββας Στρούμπος, που διακρίνεται για τη βαθιά θεατρική του γλώσσα και την έντονη σωματικότητα της σκηνικής του γραφής.

Το μουσικοθεατρικό έργο θα παρουσιαστεί σε πανελλήνια πρώτη από τις 27 Μαρτίου και για έξι παραστάσεις έως τις 4 Απριλίου στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ, με τη συμμετοχή ηθοποιών της Ομάδας Σημείο Μηδέν και μουσικών του συνόλου σύγχρονης μουσικής Ergon Ensemble.

«Στο εν λόγω διήγημα ο Κάφκα μάς μεταφέρει στον κόσμο των ποντικιών, σε έναν “λαό” που έχει ξεχάσει τι είναι η παιδικότητα και η μουσικότητα, που έχει πλέον πάψει να γράφει Ιστορία, ενώ οι μόνες του έγνοιες είναι ο αγώνας για την επιβίωση και η οργάνωση της άμυνας απέναντι στις απειλές των εχθρών. Ο λαός των ποντικιών, λοιπόν, έχει κυριευτεί από τη λήθη, ζώντας σε ένα διαρκές και αμείλικτο παρόν. Ο χρόνος θα μπορούσε να κυλάει γραμμικά και μονότονα, αν μια “εκτός νόμου” τραγουδίστρια δεν επέμενε να διεκδικεί τη μνήμη της παιδικότητας και της μουσικότητας, αν δεν επέμενε, μέσα από τις ιδιοτροπίες της και τις αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές της, να προτείνει έναν άλλο τρόπο ζωής», υπογραμμίζει ο σκηνοθέτης.

Στον παράξενο κόσμο που έπλασε ο Κάφκα για το έργο δεν υπάρχει νεότητα, ούτε καν μια σύντομη παιδική ηλικία, αφού τα πάντα καθορίζονται από τον αγώνα της επιβίωσης και τα παιδιά δεν έχουν χρόνο να είναι παιδιά. Σε αυτόν τον κόσμο εκείνο το είδος της χαράς που πηγάζει από τη μουσική δεν εμφανίζεται ποτέ, το τραγούδι έχει πάψει να υπάρχει και το σφύριγμα είναι πλέον η μόνη μορφή έκφρασης.

Από την πλευρά του, ο διακεκριμένος συνθέτης, Χαράλαμπος Γωγιός, στη μουσική του σύνθεση για την παράσταση «Γιοζεφίνε η αοιδός ή Ο λαός των ποντικιών», ένα έργο που έχει στον πυρήνα του την έννοια της αμουσίας, όπως σημειώνει, συνδυάζει «χειροποίητες», αναλογικές «λούπες» από τα όργανα, σαν ένα είδος πρωτόγονης «τέκνο», οργανωμένα θραύσματα από πραγματικές μεθόδους εκμάθησης μουσικών οργάνων, ρυθμική χορική αφήγηση και αδέξια μικρά μουσικοχορευτικά «νούμερα», διαμορφώνοντας ένα ηχητικό τοπίο ανάμεσα στη βιομηχανική αγωνία και τη ρομαντική μνήμη.

«Σκάβοντας βαθύτερα σε αυτό το γεμάτο γόνιμες αντιφάσεις και χαλκέντερο χιούμορ υλικό, με συγκίνησε πολύ η επιλογή του φυματικού και άφωνου πλέον Κάφκα να αφιερώσει, στα πρόθυρα του θανάτου, το τελευταίο του διήγημα στη φωνή και το οντολογικό της καθεστώς. Ωστόσο, αν το καλοσκεφτεί κανείς, το κείμενο αυτό, έχοντας στο κέντρο του την έννοια της αμουσίας, αποτελεί ενδεχομένως τη χειρότερη δυνατή βάση για μια μουσικοθεατρική σύνθεση: η Γιοζεφίνε, “εθνική τραγουδίστρια” του λαού των ποντικιών, δεν κάνει -το ξεκαθαρίζει ο Κάφκα- τίποτε το ξεχωριστό με τη φωνή της, καμιά υπέρβαση, καμιά δεξιοτεχνία, στον βαθμό τουλάχιστον που ένας γενικευμένα άμουσος λαός μπορεί να διακρίνει. Αυτή η εξόφθαλμη αντίφαση, μία μόνο ανάμεσα στις πολλές, παραμένει εναργής και καθοριστική για την προσέγγιση της παράστασής μας», σημειώνει ο Χαράλαμπος Γωγιός.

Η παράσταση επιχειρεί τελικά να φωτίσει το ιδιόμορφο, υποδόριο και σαρκαστικό χιούμορ που διατρέχει το τραγικό όραμα του Κάφκα μέσω μιας μουσικής δραματουργίας, που εμπνέεται από τη «χαμηλή», τόσο καρναβαλική όσο και, ενίοτε, παραβατική, μουσικοθεατρική παράδοση του ελαφρού μουσικού θεάτρου και του βαριετέ.

Καταφύγιο πολέμου

Ο σκηνικός χώρος της Κατερίνας Παπαγεωργίου, η οποία υπογράφει και τα κοστούμια, παραπέμπει στο παιγνιώδες μοτίβο του παιχνιδιού «Whac-A-Mole» και σε καταφύγιο πολέμου. Τα σώματα των ηθοποιών δημιουργούν μια αίσθηση συνεχούς εμφάνισης και εξαφάνισης, εγρήγορσης, απειλής και καταστολής. Η αίσθηση ζόφου ενός χώρου εγκλεισμού ή καταφυγίου αντιπαραβάλλεται με το παιγνιώδες και ενίοτε σαρκαστικό ύφος της μουσικής.

Info:

Φραντς Κάφκα «Γιοζεφίνε η αοιδός ή Ο λαός των ποντικιών». Μουσικό θέατρο • Νέα παραγωγή • Πρώτη παρουσίαση. Μουσική: Χαράλαμπος Γωγιός. Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος: 27, 28, 29 Μαρτίου & 2, 3, 4 Απριλίου 2026. Ωρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή: 19.30), Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ. Τιμές εισιτηρίων: €10-€20. Προπώληση: Ταμεία ΕΛΣ (καθημερινά 9.00-21.00 | 2130885700) και www.ticketservices.gr