Μέχρι και τη Σύνοδο Κορυφής, στις 26-27 του μήνα, θα έχει εγκριθεί το αίτημα της Ελλάδας για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία ώστε να μπορεί να στηρίξει την πραγματική οικονομία για όσο θα διαρκέσει η ενεργειακή κρίση.
Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα, η οποία έχει ήδη τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής για την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, ζητά από τις Βρυξέλλες περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία, ώστε να δημιουργήσει κουμπαρά ύψους 600 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Συγκεκριμένα, ζητά από τις επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ, που έχει αναλάβει ως υποχρέωση με τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, να προχωρήσει σε επενδύσεις 600 εκατ. ευρώ και τα υπόλοιπα 400 εκατ. ευρώ, με την άδεια της Commission, να μπορούν να χρηματοδοτήσουν έκτακτα μέτρα στήριξης απέναντι στην κρίση. Σε αυτά τα 400 εκατ. ευρώ η Αθήνα θέλει να προσθέσει άλλα 200 εκατ. ευρώ, τα οποία έχει εγγράψει ήδη στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027.
Ετσι θα μπορέσει να δημιουργήσει κουμπαρά 600 εκατ. ευρώ, ο οποίος θα μπορεί να ενισχύσει άμεσα, αλλά και μεσοπρόθεσμα, την πραγματική οικονομία. Στα βασικά επιχειρήματα, η Αθήνα σημειώνει ότι η παρέκκλιση αυτή δεν θα επηρεάσει παρά οριακά τα ελληνικά δημοσιονομικά στοιχεία. Τούτο με δεδομένο ότι η Ελλάδα θα μπορέσει να μειώσει και τον επόμενο χρόνο το χρέος της κατά περίπου 8% του ΑΕΠ. Επίσης, η Ελλάδα θα συνεχίσει να έχει και φέτος, αλλά και το 2027, πλεονασματικό προϋπολογισμό.
Αν έχουν το «πράσινο φως» από τις Βρυξέλλες, τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Ενέργειας αναμένεται να προσαρμόσουν, με βάση τις νέες τιμές λιανικής, τις επιδοτήσεις σε πετρέλαιο κίνησης (15 λεπτά το λίτρο σήμερα), πετρέλαιο θέρμανσης (από 20 λεπτά το λίτρο σήμερα) και αμόλυβδη (που είναι 10 λεπτά το λίτρο). Επίσης, υπάρχει σκέψη για επιδότηση και του ρεύματος, ανεξαρτήτως τιμολογίου, σε οριζόντια βάση για όσον καιρό οι τιμές είναι ψηλά.
Υπέρ του ελληνικού αιτήματος λειτουργεί η εξέλιξη των διεθνών τιμών ενέργειας. Παρά τη μερική πτώση των τιμών που καταγράφηκε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, η διεθνής τιμή του πετρελαίου Brent παραμένει πάνω από 105 δολ. το βαρέλι και του φυσικού αερίου πάνω από τα 100 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Οι υψηλές τιμές έχουν δημιουργήσει ήδη κοινωνική αναταραχή σε όλη σχεδόν την Ευρώπη με διαδηλώσεις ατόμων κάθε ηλικίας που διαμαρτύρονται για την κατακόρυφη αύξηση του κόστους ζωής.
Διαβάστε Επίσης
Το θέμα του ελληνικού αιτήματος θα εξεταστεί ξανά επί της αρχής στο αυριανό Eurogroup, υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, στο πλαίσιο της γενικής αποτίμησης των συνεπειών της κρίσης στις ευρωπαϊκές οικονομίες, μαζί με ανάλογα αιτήματα που έχουν υποβάλει άλλες χώρες. Ωστόσο, πηγές που παρακολουθούν το θέμα, εκτιμούσαν ότι δεν θα είναι αυτή η συνεδρίαση που θα εγκρίνει το ελληνικό αίτημα.
Νέα μέτρα από την Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει πάρει ήδη την εντολή να παρουσιάσει ένα ακόμη πακέτο μέτρων που θα μπορούν να εφαρμόσουν τα μέλη για να στηρίξουν οικονομικά ευάλωτους και επιχειρήσεις. Κατά την προηγούμενη Σύνοδο Κορυφής, στα μέσα Οκτωβρίου, η Commission είχε παρουσιάσει πακέτο μέτρων το οποίο συνάντησε την αδιαφορία των Ευρωπαίων ηγετών.
Ενα από τα μέτρα ήταν η πρόταση να θεσμοθετήσει κεντρικά φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιριών λόγω της κρίσης. Πολλά μέλη -μαζί και η Ελλάδα- έχουν υποχρεώσει τις εταιρίες αυτές να συμμετέχουν στα μέτρα στήριξης που ήδη εφαρμόζονται. Αλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν την ένσταση ότι ένα τέτοιο μέτρο, αντί να μειώσει, μπορεί τελικά να αυξήσει περαιτέρω τις τιμές της ενέργειας, αφού οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι έχουν τον τρόπο να μεταβιβάσουν την κάλυψη των φόρων αυτών από τους δικούς τους λογαριασμούς στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η σύσταση για εξοικονόμηση ενέργειας συνάντησε ποικίλες αντιδράσεις. Τούτο διότι η κρίση δεν προκλήθηκε από την υπερβολική κατανάλωση αλλά από την κατακόρυφη αύξηση των τιμών της ενέργειας. Κανένα αποτέλεσμα δεν είχε και η πρόταση της Κομισιόν για την προώθηση κοινών προμηθειών ενέργειας σε επίπεδο Ε.Ε. Οι μεγάλες χώρες εκτίμησαν ότι κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει μόνο για τις μεγαλύτερες χώρες οι οποίες καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες.
Οι μικρότερες χώρες, σε κάθε περίπτωση, δεν θα μπορέσουν να αντιμετωπιστούν το ίδιο με τις μεγάλες από τις εταιρίες που πωλούν ενεργειακά προϊόντα, ειδικά σε περίοδο χαμηλής προσφοράς, όπως αυτή που διανύουμε. Το μέτρο που ταιριάζει στο ελληνικό αίτημα είναι αυτό που υπήρχε και στα προηγούμενα πακέτα που έχει προτείνει η Επιτροπή, ήτοι η επιδότηση των ενεργειακών προϊόντων ώστε να καλυφθούν για συγκεκριμένο χρόνο οι οικονομικά ασθενέστεροι. Το γνωστό μέτρο που θέλει καλά σχεδιασμένα και με ημερομηνία λήξεως μέτρα. Φυσικά, η εφαρμογή των μέτρων έχει ως προαπαιτούμενα να υπάρχει δημοσιονομικός χώρος και το κράτος-μέλος να έχει περιθώριο με βάση την οροφή δαπανών που έχει συμφωνηθεί από το 2024. Στο σημείο αυτό είναι που η Ελλάδα ζητά να έχει δημοσιονομική ευελιξία να ξοδέψει πόρους τους οποίους διαθέτει χωρίς να επηρεάζει σημαντικά τα δημοσιονομικά της στοιχεία.
Η επόμενη Σύνοδος Κορυφής
Πιο πιθανός χρόνος να ικανοποιηθεί το ελληνικό αίτημα είναι η 26η του μήνα στην επόμενη Σύνοδο Κορυφής. Οι συζητήσεις για τις επιπτώσεις της κρίσης θα εξελιχθούν μαζί με αυτές που αναμένονται για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό, οι οποίες αναμένεται να λήξουν και πάλι χωρίς συμφωνία, αφού τα θέματα όπου υπάρχουν διαφωνίες είναι πολλά. Υπάρχει όμως πάντα το ενδεχόμενο το αίτημα της Ελλάδας να εξεταστεί νωρίτερα μέσα στον μήνα, αν έχουμε νέα κορύφωση της ενεργειακής κρίσης, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ συνεχίσουν τις πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν και διακοπούν και πάλι οι μεταφορές ενέργειας μέσω Ορμούζ. Κάτι τέτοιο, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, μπορεί να φτάσει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 155 δολάρια το βαρέλι και του φυσικού αερίου στα 125 δολάρια τη θερμική μεγαβατώρα.
