Το απαλό, ιλαρό φως που διακρίνεται, πλέον, μέσα από τα ανοιχτά παράθυρα του ανακτόρου του Τατοΐου, ίσως από τους ορειχάλκινους πολυελαίους, μαρτυρά πως το ιστορικό κτίριο δεν αποτελεί πια ένα σκοτεινό και κλειστό κεφάλαιο του παρελθόντος.
Σε ορισμένα παράθυρα έχουν τοποθετηθεί κουρτίνες, που μπορεί να περιορίζουν το βλέμμα, όχι όμως και την περιέργεια για το πώς θα είναι το εσωτερικό του, το οποίο θα αφηγείται τη ζωή της βασιλικής δυναστείας, αλλά και τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές εξελίξεις που σημάδεψαν την Ελλάδα του 19ου και του 20ού αιώνα.
Η γαμήλια άμαξα μετά τις εργασίες συντήρησης και το σημείο όπου ήταν τοποθετημένα τα κασπό, τα οποία βρίσκονται, πλέον, λίγο πριν από την τελική θέση τους.
Επειτα από δεκαετίες εγκατάλειψης, το πρώην βασιλικό κτήμα Τατοΐου ετοιμάζεται να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του, ως επισκέψιμο πάρκο ιστορίας, πολιτισμού και αναψυχής, καθώς ολοκληρώνεται μέρος του σύνθετου εγχειρήματος αποκατάστασης και ανάδειξής του, που υλοποιείται από το 2019 υπό τον συντονισμό του υπουργείου Πολιτισμού. Τελευταία ημέρα του Οκτωβρίου, Σάββατο απόγευμα, τα γκρίζα σύννεφα προμηνύουν βροχή και τα συνεργεία εσωτερικά και εξωτερικά στο Ανάκτορο συνεχίζουν πυρετωδώς τις εργασίες τους.
Τελικό στάδιο
Οικογένειες και παρέες απολαμβάνουν τον περίπατό τους, αντικρίζοντας -όπως και ο «Ε.Τ.»- μέρος της εντυπωσιακής μεταμόρφωσης του άλλοτε εγκαταλελειμμένου Τατοΐου σε έναν επισκέψιμο χώρο. Πρόκειται για μία από τις πλέον σύνθετες παρεμβάσεις πολιτιστικής υποδομής στη χώρα, στην οποία συμμετέχουν πέντε υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και δεκάδες εξωτερικοί συνεργάτες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», οι εργασίες αποκατάστασης στον ιστορικό πυρήνα του Τατοΐου βρίσκονται στο τελικό στάδιο και θα ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους και θα ακολουθήσουν τα επίσημα εγκαίνια αμέσως μετά. Στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, είναι να ανοίξουν κοντά στις γιορτές των Χριστουγέννων οι πρώτοι μουσειακοί και υποστηρικτικοί χώροι, στους οποίους οι περισσότερες εργασίες έχουν ήδη ολοκληρωθεί, στο Ανάκτορο με τους κήπους του, το Παλαιό και το Νέο Βουστάσιο.
Ωστόσο, οι συνεχείς βροχοπτώσεις δυσκολεύουν, κυρίως, τις εργασίες στους εξωτερικούς χώρους, που έχουν ακόμα την εικόνα εργοταξίου. Η αντίστροφη μέτρηση για την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης έχει ήδη αρχίσει, με τα επικείμενα εγκαίνια να σηματοδοτούν το ξεκίνημα της νέας εποχής του Τατοΐου, την έναρξης της συνολικής προσπάθειας αξιοποίησής του. Εξάλλου, οι εργασίες στο υπόλοιπο τμήμα του Τατοΐου θα συνεχιστούν, με στόχο την πλήρη αποκατάσταση και αξιοποίηση επιπλέον ιστορικών κτιρίων για δραστηριότητες φιλοξενίας, εστίασης και πολιτισμού. Παράλληλα, θα οργανώνονται η καθημερινή λειτουργία του κτήματος, η συντήρηση των κτιρίων και των κήπων και η υποδοχή των επισκεπτών.
Διαβάστε Επίσης
Το Νέο Βουστάσιο (πάνω) παρουσιάζει, πλέον, την ανανεωμένη όψη του χωρίς σκαλωσιές, ενώ το Παλαιό Βουστάσιο θα το γνωρίσουμε ως Μουσείο Βασιλικών Αμαξών.
Πυροπροστασία
Η πρώτη εικόνα της νέας εποχής του Τατοΐου αποκαλύπτεται ήδη στην οδική διαδρομή στους πρόποδες της Πάρνηθας, προς την είσοδο του κτήματος. Ψηλές, κόκκινες μεταλλικές κατασκευές ξεχωρίζουν μέσα στο τοπίο «σχηματίζοντας» την πολύτιμη ζώνη προστασίας περιμετρικά του. Πρόκειται για υπερυψωμένους εκτοξευτήρες νερού, τα λεγόμενα «κανόνια» πυρόσβεσης, που εντάσσονται στο νέο δίκτυο πυροπροστασίας, στο πλαίσιο του σχεδιασμού του υπουργείου Πολιτισμού. Η διαδρομή από το φυλάκιο της εσωτερικής πύλης έως το Ανάκτορο και την αγροτική ενότητα είναι, πλέον, ασφαλτοστρωμένη, αποτυπώνοντας μία ακόμη πλευρά των παρεμβάσεων.
Πεύκα, κουμαριές και θάμνοι συνοδεύουν τον φθινοπωρινό περίπατο προς το Ανάκτορο και, στα αριστερά, απλώνεται η κατάφυτη πλέον έκταση του ανακτορικού κήπου. Η εξωτερική όψη της θερινής έπαυλης έχει ανακτήσει τα χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής της, όπως ήταν την εποχή του Γεωργίου Α’, ενώ οι σκαλωσιές έχουν απομακρυνθεί από το ιστορικό κτίριο.
Τα παράθυρα του Ανακτόρου-Μουσείου, πλέον, είναι ανοιχτά, ενώ σημεία από τον φράχτη του εργοταξίου έχουν απομακρυνθεί επιτρέποντας στους επισκέπτες να δουν μέρος αυτής της αξιοθαύμαστης μεταμόρφωσης που «κρύβει» μια μακροχρόνια και αθέατη εργασία. Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι από τον Μάρτιο του 2022 έως τον Ιανουάριο του 2026, 43 εξειδικευμένοι συντηρητές και τεχνικοί, μαζί με το τακτικό προσωπικό και δεκάδες αναδόχους, εργάστηκαν για την προληπτική συντήρηση περίπου 45.000 αντικειμένων και την προετοιμασία 8.300 για έκθεση.
4.350 αντικείμενα
Στο Ανάκτορο προβλέπεται να εκτεθούν περίπου 4.350 αντικείμενα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Ε.Τ.», έχουν ήδη μεταφερθεί στο εσωτερικό του. Επιπλα, προσωπικά κειμήλια, έργα τέχνης και αρχειακό υλικό θα αφηγούνται τόσο τη ζωή των ενοίκων όσο και τις περιπέτειες του νεότερου ελληνικού κράτους. Το γειτονικό κτίριο των Μαγειρείων προβλέπεται να εξυπηρετεί τους επισκέπτες με εκδοτήριο εισιτηρίων, βεστιάριο και αναψυκτήριο.
Η μουσειακή διαδρομή αρχίζει στο ισόγειο του Ανακτόρου με τον «Προμηθέα Λυόμενο» του Καρλ Μπλοχ, έργο που παραγγέλθηκε από τον Γεώργιο Α’. Ακολουθούν το γραφείο και τα ιδιωτικά διαμερίσματά του. Το σαλόνι, η τραπεζαρία και τα διαμερίσματα της Ολγας, με τρία δωμάτια και λουτρό, φωτίζουν την ιδιωτική και τη δημόσια ζωή. Μία εντυπωσιακή «πινακοθήκη» αναδεικνύει τη σχέση της δυναστείας με την ευρωπαϊκή τέχνη. Στον όροφο παρουσιάζονται ο Κωνσταντίνος Α’ και η Σοφία, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι και η Μικρασιατική Εκστρατεία, με τεκμήρια και ενδύματα στο δωμάτιο του Αλεξάνδρου. Ακολουθούν ο Μεσοπόλεμος και ο Γεώργιος Β’, ο Παύλος και η Φρειδερίκη, καθώς και ο Κωνσταντίνος Β’ και η Αννα-Μαρία.
Στη σοφίτα, ο αθλητισμός, το κυνήγι, τα ταξίδια με βαλίτσες εποχής και ψηφιακές εφαρμογές διηγούνται πιο προσωπικές ιστορίες. Εκεί εντάσσονται, επίσης, το γραφείο του Κωνσταντίνου Β’ και αναφορές στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Στο υπόγειο, χώροι εργασίας και υποδομές του προσωπικού συμπληρώνουν την αφήγηση, δίπλα σε αίθουσες εκπαιδευτικών προγραμμάτων και περιοδικών εκθέσεων.
Η βόρεια πρόσοψη του Ανακτόρου
ΔΙΘΕΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Περιήγηση στο Νέο και το Παλαιό Βουστάσιο
Περνώντας στην αγροκτηνοτροφική ενότητα, το Νέο Βουστάσιο, που εγκαινιάστηκε το 1952, παρουσιάζει, πλέον, την ανανεωμένη όψη του χωρίς σκαλωσιές. Θα λειτουργήσει ως διθεματικό μουσείο, για την παραγωγή γάλακτος, λαδιού και κρασιού στο κτήμα και για οκτώ ιστορικά αυτοκίνητα της πρώην βασιλικής οικογένειας. Το Παλαιό Βουστάσιο (Στάβλος) θα το γνωρίσουμε ως Μουσείο Βασιλικών Αμαξών.
Σημειώνεται ότι μόλις πριν από λίγες ημέρες, την Πέμπτη, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων γνωμοδότησε θετικά επί της επικαιροποιημένης μουσειογραφικής μελέτης του Παλαιού Βουστασίου, με στόχο τη βέλτιστη προσαρμογή της στο ιστορικό κτίριο. Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει η γαμήλια άμαξα τύπου «Berlin», κατασκευασμένη από τους αδελφούς Μπίντερ στο Παρίσι, που ανήκει στον κόμη του Σαμπόρ, αγοράστηκε από τον Γεώργιο Α’ περίπου το 1871 και χρησιμοποιήθηκε σε βασιλικούς γάμους και επίσημες τελετές. Στην αγροτική ενότητα λίγα βήματα από το Νέο Βουστάσιο, στο Χοιροστάσιο, που θα λειτουργήσει ως πωλητήριο, οι εργασίες συνεχίζονται.
Τα κασπό
Κοντά στον παλιό Σταθμό Χωροφυλακής, η εικόνα διαφέρει από εκείνη των ανανεωμένων κτιρίων. Στην αυτοψία μας, όμως, δεν εντοπίσαμε τα περίφημα κασπό με το έμβλημα του Γεωργίου Α’ στον υπαίθριο χώρο κοντά στον Σταθμό Χωροφυλακής, όπου βρίσκονταν παλαιότερα. Κατασκευασμένα στο Παρίσι, στόλιζαν άλλοτε τους ανακτορικούς κήπους. Ενα από αυτά διατηρεί σημάδια από πυροβολισμούς στο βασιλικό έμβλημα, υπενθυμίζοντας ότι η ιστορία του κτήματος δεν περιορίζεται στις ήσυχες στιγμές της καθημερινής ζωής των ενοίκων του. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα κασπό προβλέπεται να επιστρέψουν στην αρχική θέση τους στους ανακτορικούς κήπους.
οι κήποι
ΑΝΑΚΤΟΡΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ
Μονοπάτια ανάμεσα σε περίπου 450 δέντρα
Το τοπίο νότια του Ανακτόρου και των Μαγειρείων είναι εντυπωσιακό. Οι δύο συμμετρικές μαρμάρινες κλίμακες οδηγούν από το Ανάκτορο στην κατώτερη στάθμη του κήπου του Ανακτόρου, όπου βρίσκεται η τεχνητή κόγχη. Η πισίνα που κατασκευάστηκε εκεί τη δεκαετία του 1950 έχει πλέον καταργηθεί. Χαμηλότερα, η κεντρική αλέα διακρίνεται ξανά καθαρά, με μονοπάτια που αναπτύσσονται σε ομόκεντρους κύκλους.
Η μελέτη αποκατάστασης προέβλεπε περίπου 450 δέντρα, πλατάνια, ιστορικούς ροδώνες, κυπαρισσώνες και θάμνους, δημιουργώντας διαφορετικούς συνδυασμούς χρωμάτων και φυτεύσεων ανά εποχή. Να σημειωθεί ότι οι κήποι, έργο του Δανού δασολόγου Λουδοβίκου Μίντερ, ολοκληρώθηκαν το 1890. Επειτα από δεκαετίες εγκατάλειψης και τη μεγάλη πυρκαγιά του 2021, που κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος των φυτεύσεων, έχουν ήδη αποκτήσει την ιστορική φυσιογνωμία τους.
