Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ανέτρεψαν το πολιτικό σκηνικό στο Κογκρέσο. Οι Δημοκρατικοί πέτυχαν ιστορικό εκλογικό θρίαμβο και ο Τραμπ υπέστη ιστορική πανωλεθρία.
Είναι ακόμα, όμως, πολύ νωρίς για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για το πού θα πάει το πράγμα στην Αμερική και πώς οι εξελίξεις στην άλλη όχθη του Ατλαντικού θα επηρεάσουν τις πολεμικές συγκρούσεις σε Ιράν και Ουκρανία, αλλά και την Ευρώπη.
ΠΡΟΦΑΝΩΣ και μία πρώτη ανάγνωση δείχνει πως βρισκόμαστε στην αρχή του τέλους για την εποχή Τραμπ. Αλλά από την αρχή του τέλους έως το τέλος μιας εποχής υπάρχει ακόμα μεγάλη απόσταση.
ΑΣ γυρίσουμε πίσω στον χρόνο. Ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε τις εκλογές του 2016 και κατάφερε να επιστρέψει νικητής και στις κάλπες του 2024. Γιατί, όμως, κατάφερε να κυριαρχεί εδώ και μία δεκαετία στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ;
ΠΙΘΑΝΟΤΑΤΑ, αν κατέβαινε ο Τραμπ -ή κάποιος σαν τον Τραμπ- πριν από είκοσι χρόνια στις προεδρικές εκλογές της Αμερικής, θα έπαιρνε ποσοστά σαν αυτά του Ρος Περό τη δεκαετία του 1990 ή και ακόμα πιο χαμηλά. Το γεγονός ότι εμφανίστηκε ένας κροίσος με αντισυστημική ρητορική και αποθεώθηκε από τα πλήθη στις ΗΠΑ έχει να κάνει με την αποτυχία του «συστήματος», των παραδοσιακών κομμάτων και πολιτικών.
ΑΡΑ, όποιος ασχολείται μονοθεματικά με τον Τραμπ ως πρόσωπο στην ουσία κοιτάζει το δέντρο, αλλά χάνει το δάσος από τα προβλήματα του «συστήματος» που έδωσαν την πολιτική δύναμη στον εκκεντρικό πολιτικό, ο οποίος διανύει τη δεύτερη προεδρική θητεία στον Λευκό Οίκο.
ΤΟ πραγματικό ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν βρισκόμαστε στην αρχή του τέλους του Τραμπ, αλλά αν το «σύστημα» και τα παραδοσιακά κόμματα έχουν κατανοήσει τα λάθη που έχουν γίνει εδώ και δεκαετίες.
Διαβάστε Επίσης
ΑΣ δούμε την επώδυνη πραγματικότητα: το «σύστημα» έγραψε στα παλιά του τα παπούτσια τη μεσαία τάξη εδώ και χρόνια. Με αποτέλεσμα η μεσαία τάξη να επιβαρυνθεί οικονομικά και να στερηθεί το όραμα για ένα καλύτερο αύριο.
ΑΥΤΑ, βέβαια, δεν συμβαίνουν μόνο στην Αμερική. Δεν είναι τυχαίο ότι ένας τύπος σαν τον Φάρατζ κατάφερε να βγάλει τη Βρετανία από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Δεν είναι τυχαίο ότι η Λεπέν βρίσκεται προ των πυλών του Ελιζέ έχοντας αντίπαλο έναν ακραίο αριστερό σαν τον Μελανσόν. Δεν είναι τυχαίο ότι η ακροδεξιά AfD σαρώνει στις δημοσκοπήσεις στη Γερμανία.
ΜΗΝ πάμε μακριά. Ας δούμε και τα δικά μας. Πριν από μία δεκαετία ο Αλέξης Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ εκτινάχθηκαν από το 4% στο 36% και κυβέρνησαν μαζί με τον Πάνο Καμμένο, που κάποια στιγμή έπιασε έως και 10% στις κάλπες. Εγινε μέρος του πολιτικού σκηνικού η καταδικασμένη ως εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής. Εδώ και χρόνια τα σκληρά και ακραία κόμματα της Δεξιάς πιάνουν αθροιστικά σχεδόν 20%. Κάποια στιγμή η «εισαγγελέας» Ζωή έφτασε το 16% στα γκάλοπ. Ενώ μέχρι και η Καρυστιανού εμφανίστηκε ως «σωτήρας» της χώρας. Το «αντισύστημα», δυστυχώς, έχει γίνει το νέο παγκόσμιο trend. Από την άλλη, οφείλουμε να αντιληφθούμε πως δεν τρελάθηκε η μεσαία τάξη σε όλον τον πλανήτη και ψηφίζει κάθε απίθανο και ακραίο τύπο.
ΓΙΑΤΙ το πρόβλημα της οικονομικής κατάστασης της μεσαίας τάξης παραμένει πρόβλημα. Και η αλήθεια είναι πως οι διαπιστώσεις των αντισυστημικών και λαϊκιστών κάθε είδους είναι, δυστυχώς, σωστές. Επίσης, αλήθεια είναι, όμως, ότι όπου ανέλαβαν την εξουσία, όχι μόνο δεν έλυσαν τα προβλήματα, αλλά τα επιδείνωσαν. Αποδείχθηκε στη χώρα μας με τον Τσίπρα. Αποδείχθηκε στην Αμερική με τον Τραμπ.
ΤΟ θετικό για την Ελλάδα είναι πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει βάλει σε σωστή ρότα τα δημοσιονομικά, υλοποιεί μεταρρυθμίσεις και προσπαθεί, όσο επιτρέπουν τα δεδομένα, να ενισχύει τα εισοδήματα, μειώνοντας φόρους και αυξάνοντας αποδοχές. Προφανώς και μένουν πολλά ακόμα να γίνουν, όπως και να διορθωθούν λάθη και αστοχίες. Θα μπορούσαμε, όμως, να φανταστούμε πού θα βρισκόταν η Ελλάδα αν είχε κάποια «αντισυστημική» κυβέρνηση στην περίοδο της πανδημίας, στη διάρκεια των πολέμων σε Ουκρανία και Ιράν, στην ενεργειακή κρίση και σε όλα όσα ακόμα συμβαίνουν σε έναν πλανήτη που αλλάζει με ιλιγγιώδη ταχύτητα.
ΑΣ επανέλθουμε, όμως, στο παγκόσμιο φαινόμενο των αντισυστημικών δυνάμεων. Αυτό στην πραγματικότητα αντιμετωπίζεται με δύο τρόπους. Είτε το «σύστημα» θα επανέλθει σε «εργοστασιακές ρυθμίσεις» και θα στηρίξει εμπράκτως ξανά τη μεσαία τάξη είτε οι περισσότερες χώρες θα περάσουν περίοδο αντισυστημικής διακυβέρνησης και η αποτυχία αυτών των δυνάμεων θα επαναφέρει κάποια ισορροπία. Καλύτερος για όλους, βέβαια, θα ήταν ο πρώτος τρόπος…
