«Ο κύβος ερρίφθη», με την έκδοση της NAVTEX την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, για την έναρξη των ερευνητικών εργασιών που προηγούνται της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου (σε πρώτη φάση και εν συνεχεία με το Ισραήλ), γνωστού και ως GSI, από τα αρχικά γράμματα του project Great Sea Interconnector.
Προηγήθηκε η αποκαλούμενη «άδεια εξαίρεσης» από το Λιμενικό Σώμα, που αφορά την έγκριση σε πλοίο άλλης χώρας να διενεργεί έρευνες σε θαλάσσιες περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας και η αντίστοιχη εισήγηση από το υπουργείο Εξωτερικών στη διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).
Το αίτημα, όπως αναμενόταν, εγκρίθηκε και την Παρασκευή η πολυσυζητημένη ΝAVTEX εκδόθηκε από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, σε συνέχεια του αιτήματος που υπέβαλε η γαλλική εταιρία NEXANS. Η ΝΑVTEX έχει διάρκεια μέχρι 6 Μαρτίου 2027 και περιλαμβάνει τις συντεταγμένες για τις ερευνητικές εργασίες του γαλλικού πλοίου στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Υστερα από τη συγκεκριμένη εξέλιξη αναμενόταν επίσης ο απόπλους του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» από το λιμάνι του Ηρακλείου, όπου βρισκόταν τις τελευταίες 12 ημέρες, προκειμένου να διεξαγάγει τις ερευνητικές εργασίες που προηγούνται του έργου της πόντισης του καλωδίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα το επέτρεπαν οι καιρικές συνθήκες.
Οι έρευνες θα συνεχιστούν από το τμήμα πέραν της Κάσου, όπου είχε διεξάγει τις δικές του έρευνες τον Ιούλιο του 2024 το ιταλικό πλοίο «Ievoli Relume» της εταιρίας NextGeo, για λογαριασμό της γαλλικής εταιρίας Nexans και της κοινοπραξίας που έχει αναλάβει την υλοποίηση του GSI. Οπως είναι ευνόητο, για να φθάσει εκεί το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, θα κινηθεί αρχικά εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Οσον αφορά το επεισόδιο στην Κάσο, αν και τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως έχει περιγραφεί σε μερίδα του Τύπου, καθώς τα πέντε τουρκικά πολεμικά πλοία -σύμφωνα με όσα είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Ε.Τ.»- επέστρεφαν από άσκηση και δεν βρίσκονταν στη θαλάσσια περιοχή με εξαρχής στόχο να παρεμποδίσουν τη διεξαγωγή των ερευνών, γεγονός είναι ότι η αντίδραση της Αγκυρας συνετέλεσε στο να υπάρξει προβληματισμός για την εξέλιξη των ερευνητικών εργασιών για την πόντιση του καλωδίου.
Διαβάστε Επίσης
Το αν θα υπάρξει αντίδραση επί του πεδίου από την τουρκική πλευρά μένει να διαπιστωθεί στην πράξη, αν και τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι έχει μειωθεί σαφώς ο κίνδυνος να υπάρξει κρίση με τη χρήση στρατιωτικών μέσων, η οποία θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες «θερμού επεισοδίου».
Οι τελευταίες πληροφορίες έφεραν την Αγκυρα, έστω και με επαμφοτερίζουσες προθέσεις στο διάστημα που μεσολάβησε, να έχει αποδεχθεί την ενημέρωση από τη γαλλική εταιρία, χωρίς όμως παράλληλο αίτημα αδειοδότησης, ως μία «μίνιμουμ» απαίτηση τουλάχιστον προκειμένου να διεξαχθούν οι ερευνητικές εργασίες χωρίς «παρατράγουδα», αλλά και χωρίς να αναιρεί τους ισχυρισμούς της για την ανάγκη ουσιαστικά συγκατάθεσής της σε κάθε έργο στην περιοχή.
Μάλιστα, πέρα από την έκδοση αντι-NAVTEX, διπλωματικές πηγές από την Αγκυρα εμφάνιζαν την Τουρκία να επιμένει, το απόγευμα της Παρασκευής, στο ζήτημα της γραπτής ενημέρωσής της, αμέσως μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX, ενώ υπήρχαν διαρροές απειλητικών υπονοούμενων από «πηγές ασφαλείας» στην τουρκική εφημερίδα «Aydinlik» ότι «εάν ξεκινήσουν οι έρευνες χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της Τουρκίας, η Αγκυρα είναι έτοιμη να παρέμβει και θα υπάρξει οπωσδήποτε παρέμβαση».
Μία ημέρα πριν, πάντως, την περασμένη Πέμπτη, το καθιερωμένο briefing του τουρκικού υπουργείου Αμυνας, αντί για τις συνήθεις επιθετικές και απειλητικές αναφορές κατά της Ελλάδας, περιείχε αναφορές στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων των δύο χωρών και στην επίσκεψη πλοίου του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού σε λιμάνι της Τουρκίας στο πλαίσιο άσκησης του ΝΑΤΟ!
Πρόκειται για εικόνα διαδοχικών αντιφατικών μηνυμάτων, που θυμίζουν «φούρνο του Χότζα», αν και εξακολουθεί να υπάρχει η εκτίμηση, μέχρι στιγμής, ότι η Αγκυρα δεν θα φθάσει την αντίδρασή της «στα άκρα».
Αυτό δεν σημαίνει πάντως, σε συνδυασμό και με όσα προαναφέρθηκαν για την πρώτη ανεπίσημη αντίδρασή της, ότι έχουν εκλείψει οι λόγοι για να επιχειρήσει η Τουρκία μία επικοινωνιακού τύπου «ρελάνς». Ενα υπαρκτό ενδεχόμενο, σε αυτή την κατεύθυνση, με βάση τη μέχρι τώρα πρακτική της Αγκυρας, είναι να εκδώσει και ο σταθμός της Αττάλειας NAVTEX, παρότι δεν θα του έχει ζητηθεί. Σε αυτήν την περίπτωση, θα ισχυριστεί αυθαίρετα ότι η ενημέρωση από τη γαλλική εταιρία ισοδυναμεί με αίτημα αδειοδότησης και ότι πρόκειται για θαλάσσια περιοχή η οποία υπάγεται στη δικαιοδοσία της Τουρκίας.
Ενα άλλο ενδεχόμενο είναι να διατυπωθεί ο ισχυρισμός από τουρκική φρεγάτα ότι το «Abeille Marengo» βρίσκεται εντός τουρκικής δικαιοδοσίας, χωρίς να αποκλείεται και να «καλωσορίσει» το γαλλικό πλοίο στην περιοχή για να δημιουργήσει εντυπώσεις. Οπως προαναφέρθηκε, όμως, η κυρίαρχη εκτίμηση, που φέρεται να έχει μεταφερθεί μεταξύ διαύλων των δύο κυβερνήσεων σε ανώτατο επίπεδο, είναι ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση με στρατιωτικά μέσα.
Ομως, με αυτόν τον τρόπο και με τον ισχυρισμό για «αίτημα άδειας», θα «κλείνει το μάτι» και προς ελληνικά κόμματα της αντιπολίτευσης, ορισμένα εκ των οποίων, όπως έχει διδάξει σειρά γεγονότων, είναι έτοιμα να επικαλεσθούν και τον πιο εξωφρενικό τουρκικό ισχυρισμό προκειμένου να ασκήσουν κριτική στην κυβέρνηση.
ΑΝΑΔΡΟΜΗ
Το παράδειγμα του ΕΜC
Το πιο πιθανό είναι να επαναληφθεί, σε γενικές γραμμές, ό,τι συνέβη και με το καλώδιο μεταφοράς δεδομένων East to Med Data Corridor (EMC), ένα σύστημα οπτικών ινών που συνδέει την Ευρώπη -μέσω Ελλάδας και Κύπρου- με τη Μέση Ανατολή και την Ασία, μέσω Σαουδικής Αραβίας. Παρότι η όδευση και οι έρευνες για την πόντιση του καλωδίου από το ερευνητικό σκάφος «Kobi Ruegg» νοτιοανατολικά της Κρήτης προκάλεσαν διπλωματικές αντιδράσεις από την Τουρκία και «πόλεμο NAVTEX» με την Ελλάδα, οι εργασίες αυτές διεξάγονται χωρίς προβλήματα μέχρι αυτή την ώρα. Οταν γραφόταν το συγκεκριμένο κείμενο, το «Kobi Ruegg» είχε ολοκληρώσει τη διαδρομή του από την Κάρπαθο και βρισκόταν νοτίως της Κύπρου, χωρίς επί της ουσίας να υπάρχουν προβλήματα για την ολοκλήρωση των ερευνητικών εργασιών.
ΕΝΤΟΝΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ
Διπλωματική «υπερθέρμανση» Αθήνας – Αγκυρας
Στις αρχές της εβδομάδας, πριν φτάσουμε στη λογική της «συναίνεσης» από την Τουρκία, σε μία ενημέρωσή της από τη γαλλική εταιρία για τις έρευνες του «Abeille Marengo», όπως και άλλων γειτονικών κρατών, είχε υπάρξει «υπερθέρμανση», με την Αθήνα και την Αγκυρα να διαμηνύουν ότι επιμένουν στις θέσεις τους και το ενδεχόμενο στρατιωτικοποίησης της κρίσης να είναι ορατό.
Εξαιρετικά ανησυχητική ήταν, για παράδειγμα, παρότι επρόκειτο απλώς για ένα δημοσίευμα, η απειλητική αναφορά της ιστοσελίδας της κρατικής ραδιοτηλεόρασης της Τουρκίας στο ενδεχόμενο… βύθισης του γαλλικού ερευνητικού. Οσοι γνωρίζουν τι ισχύει για τις σχέσεις Τύπου και κυβέρνησης στην Τουρκία, ιδίως μάλιστα όταν πρόκειται για κρατικό ΜΜΕ, κατάλαβαν ότι η κατάσταση υπήρχε κίνδυνος να «ξεφύγει».
Από την πλευρά του, ο Ελληνας ΥΠΕΞ Γιώργος Γεραπετρίτης είχε διαμηνύσει, κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Εθνικής Αμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ότι η Ελλάδα θα αντιδράσει επί του πεδίου αν υπάρξει παρεμπόδιση των ερευνών. Σύμφωνα με πληροφορίες, χρειάστηκε και η ενεργοποίηση της γαλλικής πλευράς, που «κάτω από το ραντάρ» της δημοσιότητας έστειλε τα κατάλληλα μηνύματα προς την Αγκυρα για το τι συνεπάγεται η παρεμπόδιση σκάφους υπό γαλλική σημαία και πολύ περισσότερο η ενδεχόμενη βύθισή του.
Η γαλλική παρέμβαση επιβεβαιώθηκε ουσιαστικά από την επίσκεψη, την Πέμπτη που πέρασε, της Γαλλίδας πρέσβη στην Αγκυρα, Ιζαμπέλ Ντιμόν, στον υφυπουργό Εξωτερικών και Διευθυντή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι. Να σημειωθεί ότι ο κ. Μποζάι είναι επιφορτισμένος και με τον πολιτικό διάλογο με την Ελλάδα και είναι ο επικεφαλής της τουρκικής αντιπροσωπείας στις σχετικές συναντήσεις.
Οι επαφές με τη γαλλική πλευρά επιβεβαιώθηκαν επίσης και από διπλωματικές πηγές της Αγκυρας, αμέσως μετά την έκδοση της NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.
ΝΤΟΜΙΝΟ ΓΙΑ ΤΟΥΡΚΙΑ
Η «κίτρινη κάρτα» από την Ε.Ε. και οι εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες
Ρόλο στην επάνοδο της Αγκυρας σε μια διαφαινόμενη στοιχειώδη λογική φαίνεται να έπαιξε και η σταθερά αυστηρή στάση της Ε.Ε. απέναντί της το τελευταίο διάστημα, όπως απέδειξε και η πρόσφατη έκθεση της Κομισιόν για την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Η έκθεση επιβεβαίωσε τους λόγους για τους οποίους οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ε.Ε. παραμένουν «παγωμένες» και έθετε συγκεκριμένους όρους για τη βελτίωση των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Μάλιστα, η έκθεση περιελάμβανε ρητή επικριτική αναφορά στη στάση της Αγκυρας στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο χαρακτήρισε ανυπόστατο, όπως και στην παρεμπόδιση έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης ή ακόμα και στο αίτημα της αποστρατιωτικοποίησης που αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Αιγαίου και στο casus belli. Ηταν δηλαδή μία έκθεση-κόλαφος για την Τουρκία από όλες τις απόψεις, επισημαίνοντας μάλιστα ότι η Ε.Ε. παραμένει προσηλωμένη στην προάσπιση των συμφερόντων της και εκείνων των κρατών-μελών της, καθώς και στη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας.
Με λίγα λόγια, η Κομισιόν επιβεβαίωσε ότι το ζήτημα των κυρώσεων, όπως έχουν αφήσει να εννοηθεί η Ελλάδα και η Κύπρος, θα μπορούσε να έχει πραγματική βάση, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει να περιφρονεί στην πράξη τις σχέσεις καλής γειτονίας και παρεμποδίσει την ηλεκτρική διασύνδεση.
Αρνητική εξέλιξη
Ενας ακόμη ανασχετικός παράγοντας για τις τουρκικές φιλοδοξίες είναι το αποτέλεσμα των εκλογών στις ΗΠΑ για τη Βουλή και τη Γερουσία και η αποδεδειγμένη πλέον -και αριθμητικά- αδυναμία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ελέγξει το Κογκρέσο. Οπως είναι ευνόητο, το ενδεχόμενο να συμμετάσχει τελικά στο πρόγραμμα των F-35, προβληματικό ούτως ή άλλως λόγω των ρωσικών S-400, εξασθενίζει κι άλλο, καθώς ο μόνος ουσιαστικός δίαυλος του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με την πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ ήταν ο Τραμπ.
Ευνόητο είναι ότι από τη στιγμή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν επιχείρησε όσο ήταν παντοδύναμος να παρακάμψει το Κογκρέσο, παρά τις υποσχέσεις του, δεν πρόκειται να το κάνει τώρα, που έχει να αντιμετωπίσει όχι μόνο τους αρνητικούς αριθμητικούς συσχετισμούς στα νομοθετικά σώματα, αλλά και τον εσωτερικό «εμφύλιο» στην κυβέρνησή του.
